{"status":"ok","message-type":"work","message-version":"1.0.0","message":{"indexed":{"date-parts":[[2024,9,6]],"date-time":"2024-09-06T06:54:26Z","timestamp":1725605666659},"publisher-location":"Berlin, Heidelberg","reference-count":43,"publisher":"Springer Berlin Heidelberg","isbn-type":[{"type":"print","value":"9783540663003"},{"type":"electronic","value":"9783642602382"}],"content-domain":{"domain":[],"crossmark-restriction":false},"short-container-title":[],"published-print":{"date-parts":[[1999]]},"DOI":"10.1007\/978-3-642-60238-2_4","type":"book-chapter","created":{"date-parts":[[2011,9,9]],"date-time":"2011-09-09T16:28:28Z","timestamp":1315585708000},"page":"42-57","source":"Crossref","is-referenced-by-count":1,"title":["Visualisierung, virtuelle Umgebungen und erweiterte Realit\u00e4t"],"prefix":"10.1007","author":[{"given":"Heinrich","family":"M\u00fcller","sequence":"first","affiliation":[],"role":[{"role":"author","vocabulary":"crossref"}]},{"given":"Andr\u00e9","family":"Hinkenjann","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"role":"author","vocabulary":"crossref"}]}],"member":"297","reference":[{"issue":"4","key":"4_CR1","doi-asserted-by":"publisher","first-page":"58","DOI":"10.1109\/38.511855","volume":"16","author":"N Akkiraju","year":"1996","unstructured":"Akkiraju, N., Edelsbrunner, H., Ping, F., and Jiang, Q.: Viewing geometric protein structures from inside a CAVE; IEEE Computer Graphics and Applications 16 (4), pp 58\u201361, 1996","journal-title":"IEEE Computer Graphics and Applications"},{"key":"4_CR2","first-page":"355","volume-title":"Presence: Teleoperators and Virtual Environments","author":"RT Azuma","year":"1997","unstructured":"Azuma, R.T.: A Survey of Augmented Reality, in Presence: Teleoperators and Virtual Environments 6(4), pp 355\u2013385, 1997"},{"key":"4_CR3","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1515\/9783110834901","volume-title":"Graphische Semiologie","author":"J Bertin","year":"1974","unstructured":"Bertin, J.: Graphische Semiologie, Walter de Gruyter, Berlin, 1974"},{"key":"4_CR4","doi-asserted-by":"crossref","DOI":"10.1007\/978-3-642-76942-9","volume-title":"Scientific visualization: techniques and applications","author":"KW Brodlie","year":"1992","unstructured":"Brodlie, K.W ., etal.: Scientific visualization: techniques and applications, Springer- Verlag, 1992"},{"key":"4_CR5","volume-title":"Algorithm animation, ACM Distinguished Disseration","author":"MH Brown","year":"1988","unstructured":"Brown, M.H.: Algorithm animation, ACM Distinguished Disseration 1987, THE MIT Press, Cambridge, Mass., 1988"},{"key":"4_CR6","volume-title":"Virtual Reality Technology","author":"G Burdea","year":"1994","unstructured":"Burdea, G., Philippe C.I.: Virtual Reality Technology, 1994, NY, J. Wiley & Sons."},{"key":"4_CR7","volume-title":"Special Issue on VR and Health Care","author":"CACM","year":"1997","unstructured":"CACM : Special Issue on VR and Health Care, CACM 1997(8)."},{"key":"4_CR8","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"S. Chen, QuickTime VR - An Image-based Approach to Virtual Environment Na-vigation, Proc. SIGGRAPH\u201995, pp 29\u201338. 1995","DOI":"10.1145\/218380.218395"},{"key":"4_CR9","doi-asserted-by":"crossref","DOI":"10.1007\/978-3-642-60339-6","volume-title":"Programmieren mit OpenGL","author":"U Claussen","year":"1997","unstructured":"Claussen, U.: Programmieren mit OpenGL, Springer-Verlag, 1997"},{"issue":"6","key":"4_CR10","doi-asserted-by":"publisher","first-page":"67","DOI":"10.1145\/129888.129892","volume":"35","author":"C Cruz-Neira","year":"1992","unstructured":"Cruz-Neira, C., Sandin, D.J., DeFanti, T.A., Kenyon, R.V., and Hart, J.C.: The CAVE: Audio Visual Experience Automatic Virtual Environment, Communications of the ACM, Vol. 35, No. 6, pp 67\u201372, June 1992.","journal-title":"Communications of the ACM"},{"key":"4_CR11","volume-title":"Steering a High Performance Computing Application from a Virtual Environment, in Presence: Teleoperations and Virtual Environments","author":"C Cruz-Neira","year":"1995","unstructured":"Cruz-Neira, C : Steering a High Performance Computing Application from a Virtual Environment, in Presence: Teleoperations and Virtual Environments, Vol. 4, No. 2, MIT Press, pp 121\u2013129, Spring 1995."},{"issue":"4","key":"4_CR12","first-page":"469","volume":"20","author":"C Cruz-Neira","year":"1996","unstructured":"Cruz-Neira, C., Langley, R., and Bash, P. A.: VIBE: a Virtual Biomolecular En-vironment for interactive molecular modeling; Computers & Chemistry, 20 (4), pp 469\u2013477, 1996","journal-title":"VIBE: a Virtual Biomolecular En-vironment for interactive molecular modeling; Computers & Chemistry"},{"key":"4_CR13","first-page":"265","volume-title":"Informatik 98, Informatik aktuell","author":"C Deter","year":"1998","unstructured":"Deter, C.: Laser-Display-Technologie: Bilddarstellung der Zukunft, in: J. Dassow, R. Kruse (Hrsg.), Informatik 98, Informatik aktuell, Springer-Verlag, Berlin, 265\u2013274, 1998"},{"key":"4_CR14","doi-asserted-by":"publisher","first-page":"294","DOI":"10.1007\/s002870050075","volume":"20","author":"S Diehl","year":"1997","unstructured":"Diehl, S., VRML, Informatik Spektrum 20, 294\u2013295, 1997","journal-title":"VRML, Informatik Spektrum"},{"key":"4_CR15","volume-title":"Sharing Visualization Experience among Remote Virtual Environments; in Proc. of the International Workshop on High Performance Computing for Computer Graphics and Visualization","author":"TL Disz","year":"1995","unstructured":"Disz, T.L., Papka, M.E., Pellegrino, M., and Stevens, R.: Sharing Visualization Experience among Remote Virtual Environments; in Proc. of the International Workshop on High Performance Computing for Computer Graphics and Visualization, Swansea, United Kingdom, Juli 1995"},{"key":"4_CR16","volume-title":"Graphische Datenverarbeitung","author":"J Encarnacao","year":"1996","unstructured":"Encarnacao, J., Strasser, W., Klein, R.: Graphische Datenverarbeitung 1\/2, R. Oldenbourg Verlag GmbH, M\u00fcnchen, 1996"},{"key":"4_CR17","volume-title":"Computergraphik","author":"WD Fellner","year":"1992","unstructured":"Fellner, W.D .: Computergraphik, BI Wissenschaftsverlag, 1992"},{"key":"4_CR18","volume-title":"Computer Graphics","author":"FOCUS","year":"1997","unstructured":"FOCUS : Next Generation Visual Displays, Computer Graphics 31 (2), May 1997"},{"key":"4_CR19","doi-asserted-by":"publisher","first-page":"29","DOI":"10.1109\/MCG.1997.595265","volume":"17","author":"N Gershon","year":"1997","unstructured":"Gershon, N., Eick, S.G.: Information Visualization, IEEE Computer Graphics and Applications, 17, 29\u201331, July\/August 1997","journal-title":"IEEE Computer Graphics and Applications"},{"key":"4_CR20","doi-asserted-by":"crossref","DOI":"10.1007\/978-3-642-85023-3","volume-title":"Visual Computing","author":"M Gro\u00df","year":"1994","unstructured":"Gro\u00df, M .: Visual Computing, Springer-Verlag, 1994"},{"volume-title":"Visualization and Mathematics","year":"1997","key":"4_CR21","unstructured":"Hege, H.-C., Polthier, K. (eds.): Visualization and Mathematics, Springer-Verlag, 1997"},{"issue":"5","key":"4_CR22","doi-asserted-by":"publisher","first-page":"22","DOI":"10.1109\/38.403824","volume":"15","author":"K Hirota","year":"1995","unstructured":"Hirota, K., Hirose, M.: Providing Force Feedback in Virtual Environments; IEEE Computer Graphics and Appl., 15 (5), pp. 22\u201330, 1995","journal-title":"IEEE Computer Graphics and Appl"},{"key":"4_CR23","first-page":"23","volume-title":"Informatik 98, Informatik aktuell","author":"DA Keim","year":"1998","unstructured":"Keim, D.A.: Verwendung von Bildern zur Exploration und Analyse gro\u00dfer Da-tenmengen, in: J. Dassow, R. Kruse (Hrsg.), Informatik 98, Informatik aktuell, Springer-Verlag, Berlin, pp 23\u201332, 1998"},{"key":"4_CR24","first-page":"201","volume-title":"Informatik 98, Informatik aktuell","author":"M Kohler","year":"1998","unstructured":"Kohler, M., Schr\u00f6ter, S.: Handgestenerkennung durch Computersehen - Eine Einf\u00fchrung, in: J. Dassow, R. Kruse (Hrsg.), Informatik 98, Informatik aktuell, Springer-Verlag, Berlin, pp 201\u2013212, 1998"},{"key":"4_CR25","unstructured":"Kollin, J.: A Retinal Display for Virtual-Environment Applications; In Proceedings of the Society for Information Display, 1993 International Symposium, Digest of Technical Papers, Vol. XXIV. (p. 827). Playa del Rey, CA: Society for Information Display"},{"issue":"3","key":"4_CR26","doi-asserted-by":"publisher","first-page":"12","DOI":"10.1109\/38.279036","volume":"14","author":"W Kr\u00fcger","year":"1994","unstructured":"Kr\u00fcger, W., Fr\u00f6hlich, B.: The Responsive Workbench; IEEE Computer Graphics and Applications 14 (3), pp. 12\u201315, 1994","journal-title":"The Responsive Workbench; IEEE Computer Graphics and Applications"},{"key":"4_CR27","unstructured":"Lalioti, V., Garcia, Ch., Hasenbrink, F.: Meet.Me@Cyberstage: towards Immersive Telepresence; \u201eVirtual Environments: Conference and 4th Eurographics Workshop, Eurographics Workshops Proceedings Series, ISSN 1024\u20130861, 1998"},{"issue":"1","key":"4_CR28","doi-asserted-by":"publisher","first-page":"69","DOI":"10.1111\/1467-8659.1310069","volume":"13","author":"W Leister","year":"1994","unstructured":"Leister, W.: Computer Generated Copper Plates, Computer Graphics Forum 13 (1) pp 69\u201377, 1994","journal-title":"Computer Graphics Forum"},{"key":"4_CR29","doi-asserted-by":"publisher","first-page":"63","DOI":"10.1145\/271283.271312","volume":"31","author":"M Lucente","year":"1997","unstructured":"Lucente, M.: Interactive Three-dimensional Holographic Displays: Seeing the Future in Depth, Computer Graphics 31, p. 63, May 1997","journal-title":"Computer Graphics"},{"issue":"11","key":"4_CR30","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"108","DOI":"10.1145\/219717.219808","volume":"38","author":"P Maes","year":"1995","unstructured":"Maes, P.: Artifical Life Meets Entertainment: Lifelike Autonomous Agents, CACM 38 (11) 1995, 108\u2013114","journal-title":"CACM"},{"key":"4_CR31","unstructured":"Massie, T. H., J. K. Salisbury: The PHANToM Haptic Interface: A Device for Probing Virtual Objects; International Mechanical Engineering Exposition and Congress. Chicago (pp. 295\u2013302) ASME (1994), vgl. auch URL: http:\/\/www.sensable.com"},{"key":"4_CR32","unstructured":"McCormick, B.H., Defanti, T.A., Brown, M.D.: Visualization in scientific computing - a synopsis, Computer Graphics 21 (6), 1987"},{"issue":"3","key":"4_CR33","first-page":"78","volume":"24","author":"B Mones-Hattal","year":"1990","unstructured":"Mones-Hattal, B., O\u2019Connell, K., Sokolove, D.: Guidelines for Curricula in Computer Graphics in the Visual Arts, Computer Graphics 24 (3) 1990, 78\u201386.","journal-title":"Computer Graphics"},{"key":"4_CR34","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"297","DOI":"10.1007\/978-3-642-76118-8_24","volume-title":"GI-20. Jahrestagung I, Informatik Fachberichte 257","author":"H M\u00fcller","year":"1990","unstructured":"M\u00fcller, H.: Fortgeschrittene Visualisierungsverfahren f\u00fcr Wissenschaft und Technik, in: A. Reuter (Hrsg.), GI-20. Jahrestagung I, Informatik Fachberichte 257, Springer-Verlag, Berlin, pp 297\u2013316, 1990"},{"key":"4_CR35","first-page":"349","volume-title":"Informatik 98, Informatik aktuell","author":"H M\u00fcller","year":"1998","unstructured":"M\u00fcller, H., Hinkenjann, A., Blach, R., G\u00f6bel, M., Lang, U., M\u00fcller, S.: CAVE: Ein High-End-Konzept der audiovisuellen r\u00e4umlichen Mensch-Rechner-Interaktion, in: J. Dassow, R. Kruse (Hrsg.), Informatik 98, Informatik aktuell, Springer-Verlag, Berlin, pp 349\u2013359, 1998"},{"key":"4_CR36","volume-title":"Open Inventor C++ Reference Manual","author":"Open Inventor Architecture Group","year":"1994","unstructured":"Open Inventor Architecture Group: Open Inventor C++ Reference Manual, Addison-Wesley, 1994"},{"issue":"3","key":"4_CR37","doi-asserted-by":"publisher","first-page":"335","DOI":"10.1111\/1467-8659.00171","volume":"16","author":"Z Szalavari","year":"1997","unstructured":"Z. Szalavari, M. Gervautz, The personal interaction panel - a two-handed interface for augmented reality, Computer Graphics Forum 16 (3) 1997, 335\u2013346","journal-title":"Computer Graphics Forum"},{"key":"4_CR38","volume-title":"Computational Visualization: Graphics, Abstraction, and Interactivity","author":"T Strothotte","year":"1998","unstructured":"Strothotte, T.: Computational Visualization: Graphics, Abstraction, and Interactivity, Springer-Verlag, Berlin, 1998"},{"key":"4_CR39","volume-title":"The Open GL Programming Guide","author":"Silicon Graphics","year":"1993","unstructured":"Silicon Graphics: The Open GL Programming Guide, Addison-Wesley, 1993"},{"issue":"4","key":"4_CR40","doi-asserted-by":"publisher","first-page":"30","DOI":"10.1109\/38.31462","volume":"9","author":"C Upson","year":"1989","unstructured":"Upson, C., et al.: The application visualization system: a computational environment for scientific visualization, IEEE Computer Graphics and Appl. 9 (4), 1989, 30\u201342","journal-title":"IEEE Computer Graphics and Appl"},{"key":"4_CR41","unstructured":"VRML Architecture Group; The Virtual Reality Modeling Language Specifications ISO\/OSI DIS 14772\u20131, 1997, http:\/\/www.vrml.org\/Specfications\/VRML97\/"},{"key":"4_CR42","volume-title":"Proceedings of the Symposium on Graphic Representation of Multivariate Data","author":"PPC Wang","year":"1978","unstructured":"Wang, P.P.C .: Proceedings of the Symposium on Graphic Representation of Multivariate Data, Academic Press, NY., 1978"},{"key":"4_CR43","volume-title":"Haptic Displays - How can we feel virtual environments?, State of the Art Report (STAR), Eurographics 96, erh\u00e4ltlich bei Eurographics Ass., P.O. Box 16","author":"R Ziegler","year":"1288","unstructured":"Ziegler, R., Haptic Displays - How can we feel virtual environments?, State of the Art Report (STAR), Eurographics 96, erh\u00e4ltlich bei Eurographics Ass., P.O. Box 16, 1288 Aire-la-Ville (GE ), Schweiz"}],"container-title":["Informatik aktuell","Informatik und Schule"],"original-title":[],"link":[{"URL":"http:\/\/link.springer.com\/content\/pdf\/10.1007\/978-3-642-60238-2_4.pdf","content-type":"unspecified","content-version":"vor","intended-application":"similarity-checking"}],"deposited":{"date-parts":[[2020,11,24]],"date-time":"2020-11-24T21:37:33Z","timestamp":1606253853000},"score":1,"resource":{"primary":{"URL":"http:\/\/link.springer.com\/10.1007\/978-3-642-60238-2_4"}},"subtitle":[],"short-title":[],"issued":{"date-parts":[[1999]]},"ISBN":["9783540663003","9783642602382"],"references-count":43,"URL":"https:\/\/doi.org\/10.1007\/978-3-642-60238-2_4","relation":{},"ISSN":["1431-472X"],"issn-type":[{"type":"print","value":"1431-472X"}],"subject":[],"published":{"date-parts":[[1999]]}}}