{"status":"ok","message-type":"work","message-version":"1.0.0","message":{"indexed":{"date-parts":[[2026,9,27]],"date-time":"2026-09-27T03:51:44Z","timestamp":1790481104439,"version":"4.1.0"},"reference-count":53,"publisher":"EDP Sciences","issue":"8-9","license":[{"start":{"date-parts":[[2020,8,5]],"date-time":"2020-08-05T00:00:00Z","timestamp":1596585600000},"content-version":"vor","delay-in-days":4,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0"}],"content-domain":{"domain":[],"crossmark-restriction":false},"short-container-title":["Med Sci (Paris)"],"published-print":{"date-parts":[[2020,8]]},"abstract":"<jats:p>L\u2019\u00e9mergence r\u00e9cente d\u2019un nouveau coronavirus, le SARS-CoV-2, responsable de la maladie appel\u00e9e COVID-19, est un nouvel avertissement du risque pour la sant\u00e9 publique repr\u00e9sent\u00e9 par les zoonoses virales et notamment par les coronavirus. Principalement connus pour leur capacit\u00e9 \u00e0 infecter les voies respiratoires sup\u00e9rieures et inf\u00e9rieures, les coronavirus peuvent \u00e9galement affecter le syst\u00e8me nerveux central et p\u00e9riph\u00e9rique, comme c\u2019est le cas pour de nombreux virus respiratoires, tels que les virus influenza ou le virus respiratoire syncytial. Les infections du syst\u00e8me nerveux sont un probl\u00e8me important de sant\u00e9 publique car elles peuvent provoquer des atteintes d\u00e9vastatrices allant jusqu\u2019au d\u00e9c\u00e8s du patient, en particulier lorsqu\u2019elles surviennent chez les personnes fragilis\u00e9es ou \u00e2g\u00e9es plus sensibles \u00e0 ce type d\u2019infection. Les connaissances de la physiopathologie des infections par les coronavirus \u00e9mergents (MERS-CoV, SARS-CoV et SARS-CoV-2) et leurs moyens d\u2019acc\u00e9der au syst\u00e8me nerveux central sont, pour l\u2019heure, tr\u00e8s sommaires. Les travaux en cours visent notamment a\u0300 mieux appr\u00e9hender les m\u00e9canismes associ\u00e9s aux atteintes neurologiques observ\u00e9es. Dans cette revue nous aborderons l\u2019\u00e9tat des connaissances actuelles sur le neurotropisme des coronavirus humains et les m\u00e9canismes associ\u00e9s en d\u00e9veloppant tout particuli\u00e8rement les derni\u00e8res donn\u00e9es concernant le SARS-CoV-2.<\/jats:p>","DOI":"10.1051\/medsci\/2020122","type":"journal-article","created":{"date-parts":[[2020,8,5]],"date-time":"2020-08-05T09:05:08Z","timestamp":1596618308000},"page":"775-782","source":"Crossref","is-referenced-by-count":4,"title":["Les atteintes neurologiques li\u00e9es au SARS-CoV-2 et autres coronavirus humains"],"prefix":"10.1051","volume":"36","author":[{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0003-4492-2093","authenticated-orcid":false,"given":"Sara","family":"Salinas","sequence":"first","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0002-3475-1369","authenticated-orcid":false,"given":"Yannick","family":"Simonin","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]}],"member":"250","published-online":{"date-parts":[[2020,8,5]]},"reference":[{"key":"R1","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"181","DOI":"10.1038\/s41579-018-0118-9","volume":"17","author":"Cui","year":"2019","journal-title":"Nat Rev Microbiol"},{"key":"R2","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"418","DOI":"10.1002\/jmv.25681","volume":"92","author":"Chen","year":"2020","journal-title":"J Med Virol"},{"key":"R3","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Mao L, Jin H, Wang M, et al. Neurologic manifestations of hospitalized patients with coronavirus disease 2019 in Wuhan, China. JAMA Neurol 2020 Apr 10;e201127. doi: 10.1001\/jamaneurol.2020.1127.","DOI":"10.1001\/jamaneurol.2020.1127"},{"key":"R4","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"270","DOI":"10.1038\/s41586-020-2012-7","volume":"579","author":"Zhou","year":"2020","journal-title":"Nature"},{"key":"R5","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1686","DOI":"10.7150\/ijbs.45472","volume":"2020","author":"Ye","year":"2020","journal-title":"Int J Biol Sci"},{"key":"R6","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"535","DOI":"10.1038\/nature12711","volume":"503","author":"Ge","year":"2013","journal-title":"Nature"},{"key":"R7","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"251","DOI":"10.1038\/nature12005","volume":"495","author":"Raj","year":"2013","journal-title":"Nature"},{"key":"R8","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"145","DOI":"10.1016\/j.virusres.2014.09.011","volume":"194","author":"Desforges","year":"2014","journal-title":"Virus Res"},{"key":"R9","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"809","DOI":"10.1212\/WNL.0000000000009455","volume":"94","author":"Nath","year":"2020","journal-title":"Neurology"},{"key":"R10","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"163","DOI":"10.1159\/000453066","volume":"59","author":"Li","year":"2017","journal-title":"Intervirology"},{"key":"R11","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"e73","DOI":"10.1542\/peds.113.1.e73","volume":"113","author":"Ann Yeh","year":"2004","journal-title":"Pediatrics"},{"key":"R12","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"497","DOI":"10.1056\/NEJMc1509458","volume":"375","author":"Morfopoulou","year":"2016","journal-title":"N Engl J Med"},{"key":"R13","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"A N, N E, J A, et al. Fatal encephalitis associated with coronavirus OC43 in an immunocompromised child. Infect Dis 2020; 52.","DOI":"10.1080\/23744235.2020.1729403"},{"key":"R14","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"415","DOI":"10.1084\/jem.20050828","volume":"202","author":"Gu","year":"2005","journal-title":"J Exp Med"},{"key":"R15","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1089","DOI":"10.1086\/444461","volume":"41","author":"Xu","year":"2005","journal-title":"Clin Infect Dis"},{"key":"R16","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"103","DOI":"10.1186\/s12883-017-0875-5","volume":"17","author":"Yuan","year":"2017","journal-title":"BMC Neurol"},{"key":"R17","first-page":"3502683","volume":"2016","author":"Algahtani","year":"2016","journal-title":"Case Rep Neurol Med"},{"key":"R18","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Ym A, A H, J H, et al. Severe neurologic syndrome associated with Middle East respiratory syndrome corona virus (MERS-CoV). Infection 2015 ; 43 :","DOI":"10.1007\/s15010-015-0720-y"},{"key":"R19","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Li YC, Bai WZ, Hashikawa T. The neuroinvasive potential of SARS-CoV2 may play a role in the respiratory failure of COVID-19 patients. J Med Virol 2020; 10.1002\/jmv.25728. doi: 10.1002\/jmv.25728.","DOI":"10.1002\/jmv.25728"},{"key":"R20","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Sedaghat Z, Karimi N. Guillain Barre syndrome associated with COVID-19 infection: a case report. J. Clin. Neurosci 2020.","DOI":"10.1016\/j.jocn.2020.06.025"},{"key":"R21","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Guti\u00e9rrez-Ortiz C, M\u00e9ndez A, Rodrigo-Rey S, et al. Miller Fisher syndrome and polyneuritis cranialis in COVID-19. Neurology 2020; 10.1212\/WNL.0000000000009619. doi: 10.1212\/WNL.0000000000009619.","DOI":"10.1212\/WNL.0000000000009619"},{"key":"R22","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"55","DOI":"10.1016\/j.ijid.2020.03.062","volume":"94","author":"Moriguchi","year":"2020","journal-title":"Int J Infect Dis"},{"key":"R23","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Helms J, Kremer S, Merdji H, et al. Neurologic features in severe SARS-CoV-2 infection. N Engl J Med 2020; NEJMc2008597. doi: 10.1056\/NEJMc2008597.","DOI":"10.1056\/NEJMc2008597"},{"key":"R24","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"279","DOI":"10.3109\/13550284.2010.497806","volume":"16","author":"Jacomy","year":"2010","journal-title":"J Neurovirol"},{"key":"R25","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"10330","DOI":"10.1523\/JNEUROSCI.2644-08.2008","volume":"28","author":"Do","year":"2008","journal-title":"J Neurosci"},{"key":"R26","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Bao L, Deng W, Huang B, et al. The pathogenicity of SARS-CoV-2 in hACE2 transgenic mice. Nature 2020; doi: 10.1038\/s41586-020-2312-y.","DOI":"10.1038\/s41586-020-2312-y"},{"key":"R27","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"18","DOI":"10.1016\/j.coi.2015.10.008","volume":"38","author":"Miner","year":"2016","journal-title":"Curr Opin Immunol"},{"key":"R28","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"9896","DOI":"10.1128\/JVI.01501-15","volume":"89","author":"Bleau","year":"2015","journal-title":"J Virol"},{"key":"R29","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"107","DOI":"10.1016\/S0014-5793(02)03640-2","volume":"532","author":"Harmer","year":"2002","journal-title":"FEBS Lett"},{"key":"R30","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Magrone T, Magrone M, Jirillo E. Focus on receptors for coronaviruses with special reference to angiotensin-converting enzyme 2 as a potential drug target: a perspective. Endocr Metab Immune Disord Drug Targets 2020; 20 : doi: 10.2174\/1871530320666200427112902.","DOI":"10.2174\/1871530320666200427112902"},{"key":"R31","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"645","DOI":"10.1038\/nrmicro2395","volume":"8","author":"Salinas","year":"2010","journal-title":"Nat Re Microbiol"},{"key":"R32","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Kalinke U, Bechmann I, Detje CN. Host strategies against virus entry via the olfactory system. Virulence 2011; 2.","DOI":"10.4161\/viru.2.4.16138"},{"key":"R33","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"43","DOI":"10.1016\/j.jneuroim.2017.02.020","volume":"308","author":"Menendez","year":"2017","journal-title":"J Neuroimmunol"},{"key":"R34","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Bilinska K, Jakubowska P, Bartheld CS VON, et al. Expression of the SARS-CoV-2 entry proteins, ACE2 and TMPRSS2, in cells of the olfactory epithelium: identification of cell types and trends with age. ACS Chem Neurosci 2020; acschemneuro.0c00210. doi: 10.1021\/acschemneuro.0c00210.","DOI":"10.1021\/acschemneuro.0c00210"},{"key":"R35","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"271","DOI":"10.1016\/j.cell.2020.02.052","volume":"181","author":"Hoffmann","year":"2020","journal-title":"Cell"},{"key":"R36","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Dub\u00e9 M, Le Coupanec A, Wong AHM, et al. Axonal transport enables neuron-to-neuron propagation of human coronavirus OC43. J Virol 2018 ; 92 :","DOI":"10.1128\/JVI.00404-18"},{"key":"R37","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1162","DOI":"10.1128\/JVI.01702-06","volume":"81","author":"Tseng","year":"2007","journal-title":"J Virol"},{"key":"R38","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"7264","DOI":"10.1128\/JVI.00737-08","volume":"82","author":"Netland","year":"2008","journal-title":"J Virol"},{"key":"R39","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"5367","DOI":"10.1128\/JVI.64.11.5367-5375.1990","volume":"64","author":"Delmas","year":"1990","journal-title":"J Virol"},{"key":"R40","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"120","DOI":"10.1016\/j.virusres.2014.11.021","volume":"202","author":"Millet","year":"2015","journal-title":"Virus Res"},{"key":"R41","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"696","DOI":"10.1051\/medsci\/20163208012","volume":"32","author":"Talbot","year":"2016","journal-title":"Med Sci (Paris)"},{"key":"R42","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"12464","DOI":"10.1128\/JVI.05576-11","volume":"85","author":"Brison","year":"2011","journal-title":"J Virol"},{"key":"R43","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"81","DOI":"10.1128\/JVI.06062-11","volume":"86","author":"Favreau","year":"2012","journal-title":"J Virol"},{"key":"R44","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"336","DOI":"10.1007\/s11481-010-9202-2","volume":"5","author":"Bender","year":"2010","journal-title":"J Neuroimmune Pharmacol"},{"key":"R45","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Falzarano D, de Wit E, Feldmann F, et al. Infection with MERS-CoV causes lethal pneumonia in the common marmoset. PLoS Pathog 2014 ; 10 :","DOI":"10.1371\/journal.ppat.1004250"},{"key":"R46","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Reinke LM, Spiegel M, Plegge T, et al. Different residues in the SARS-CoV spike protein determine cleavage and activation by the host cell protease TMPRSS2. PLoS One 2017 ; 12 :","DOI":"10.1371\/journal.pone.0179177"},{"key":"R47","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Zhao G, Jiang Y, Qiu H, et al. Multi-organ damage in human dipeptidyl peptidase 4 transgenic mice infected with Middle East respiratory syndrome-coronavirus. PLoS One 2015 ; 10 :","DOI":"10.1371\/journal.pone.0145561"},{"key":"R48","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"342","DOI":"10.3201\/eid1002.030638","volume":"10","author":"Lau","year":"2004","journal-title":"Emerg Infect Dis"},{"key":"R49","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"79","DOI":"10.1016\/j.bbrc.2005.06.061","volume":"334","author":"Yamashita","year":"2005","journal-title":"Biochem Biophys Res Commun"},{"key":"R50","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"813","DOI":"10.1128\/JVI.02012-06","volume":"81","author":"McCray","year":"2007","journal-title":"J Virol"},{"key":"R51","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Desforges M, Coupanec A Le, Dubeau P, et al. Human coronaviruses and other respiratory viruses: underestimated opportunistic pathogens of the central nervous system? Viruses 2019; 12.","DOI":"10.3390\/v12010014"},{"key":"R52","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"327","DOI":"10.1038\/nrd.2015.37","volume":"15","author":"Zumla","year":"2016","journal-title":"Nat Rev Drug Discov"},{"key":"R53","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"783","DOI":"10.1051\/medsci\/2020123","volume":"36","author":"Sallard","year":"2020","journal-title":"Med Sci (Paris)"}],"container-title":["m\u00e9decine\/sciences"],"original-title":[],"link":[{"URL":"https:\/\/www.medecinesciences.org\/10.1051\/medsci\/2020122\/pdf","content-type":"unspecified","content-version":"vor","intended-application":"similarity-checking"}],"deposited":{"date-parts":[[2020,8,27]],"date-time":"2020-08-27T18:59:08Z","timestamp":1598554748000},"score":1,"resource":{"primary":{"URL":"https:\/\/www.medecinesciences.org\/10.1051\/medsci\/2020122"}},"subtitle":[],"short-title":[],"issued":{"date-parts":[[2020,8]]},"references-count":53,"journal-issue":{"issue":"8-9"},"alternative-id":["msc200115"],"URL":"https:\/\/doi.org\/10.1051\/medsci\/2020122","relation":{},"ISSN":["0767-0974","1958-5381"],"issn-type":[{"value":"0767-0974","type":"print"},{"value":"1958-5381","type":"electronic"}],"subject":[],"published":{"date-parts":[[2020,8]]}}}