{"status":"ok","message-type":"work","message-version":"1.0.0","message":{"indexed":{"date-parts":[[2025,11,24]],"date-time":"2025-11-24T12:46:26Z","timestamp":1763988386573,"version":"3.40.5"},"reference-count":0,"publisher":"Komitet Redakcyjno - Wydawniczy Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego","issue":"5","license":[{"start":{"date-parts":[[2022,10,31]],"date-time":"2022-10-31T00:00:00Z","timestamp":1667174400000},"content-version":"vor","delay-in-days":0,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\/"},{"start":{"date-parts":[[2022,10,31]],"date-time":"2022-10-31T00:00:00Z","timestamp":1667174400000},"content-version":"am","delay-in-days":0,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\/"},{"start":{"date-parts":[[2022,10,31]],"date-time":"2022-10-31T00:00:00Z","timestamp":1667174400000},"content-version":"tdm","delay-in-days":0,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\/"}],"content-domain":{"domain":[],"crossmark-restriction":false},"short-container-title":["Psychiatr Pol"],"published-print":{"date-parts":[[2022,10,31]]},"abstract":"<jats:p>Pandemia COVID-19 przyczyni\u0142a si\u0119 do reaktywacji zainteresowania zwi\u0105zkiem zaburze\u0144 psychicznych z czynnikami infekcyjnymi. W niniejszym przegl\u0105dzie maj\u0105cym charakter narracyjny dokonano om\u00f3wienia niekt\u00f3rych chor\u00f3b infekcyjnych i relacji z zaburzeniami psychicznymi poczynaj\u0105c od gru\u017alicy, poprzez ki\u0142\u0119, toksoplazmoz\u0119 i gryp\u0119, a\u017c do COVID-19. Zwi\u0105zek gru\u017alicy z melancholi\u0105 by\u0142 postulowany od kilku wiek\u00f3w. W latach 1950-tych okaza\u0142o si\u0119, \u017ce lek przeciwgru\u017aliczy, iproniazyd, ma dzia\u0142anie przeciwdepresyjne. W pocz\u0105tku XX wieku wykazano, \u017ce zaburzenia psychiczne zwi\u0105zane z ki\u0142\u0105 mo\u017cna leczy\u0107 poprzez inokulacj\u0119 malarii, co zapocz\u0105tkowa\u0142o rozw\u00f3j immunoterapii tych chor\u00f3b. Stwierdzono zwi\u0119kszon\u0105 cz\u0119sto\u015b\u0107 zaka\u017cenia Toxoplasma gondi w chorobach psychicznych oraz istotnie wy\u017csze ryzyko zachorowania na schizofreni\u0119, je\u017celi infekcja wyst\u0105pi w okresie ci\u0105\u017cy. Uzyskano dowody na cz\u0119stsze wyst\u0119powanie schizofrenii u os\u00f3b urodzonych w latach pandemii grypy w drugiej po\u0142owie XX wieku. Zaburzenia psychiczne mog\u0105 by\u0107 nast\u0119pstwem dawnej infekcji genomu cz\u0142owieka przez retrowirusy. Infekcja w okresie ci\u0105\u017cy mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko tych zaburze\u0144 w p\u00f3\u017aniejszym okresie \u017cycia. Znaczenie patogenetyczne mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c infekcja w wieku doros\u0142ym. COVID-19 powoduje znacz\u0105ce konsekwencje dla zdrowia psychicznego, zar\u00f3wno wczesne, jak i p\u00f3\u017ane. Dwuletnie obserwacje pandemii przynios\u0142y informacje odno\u015bnie terapeutycznego dzia\u0142ania r\u00f3\u017cnych lek\u00f3w psychotropowych na wirus SARS-CoV-2. Mimo uprzednich danych na temat przeciwwirusowego dzia\u0142ania litu, nie potwierdzono jego istotnego wp\u0142ywu na wyst\u0119powanie i przebieg COVID-19.<\/jats:p>","DOI":"10.12740\/pp\/152125","type":"journal-article","created":{"date-parts":[[2022,12,5]],"date-time":"2022-12-05T22:25:39Z","timestamp":1670279139000},"page":"931-944","source":"Crossref","is-referenced-by-count":8,"title":["Infections and mental diseases: from tuberculosis to COVID-19"],"prefix":"10.12740","volume":"56","author":[{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0003-0577-0381","authenticated-orcid":false,"given":"Janusz","family":"Rybakowski","sequence":"first","affiliation":[],"role":[{"role":"author","vocabulary":"crossref"}]}],"member":"5036","published-online":{"date-parts":[[2022,10,31]]},"container-title":["Psychiatria Polska"],"original-title":["Infekcje a choroby psychiczne: od gru\u017alicy do COVID-19"],"link":[{"URL":"https:\/\/www.psychiatriapolska.pl\/pdf-152125-83570","content-type":"application\/pdf","content-version":"vor","intended-application":"text-mining"},{"URL":"https:\/\/www.psychiatriapolska.pl\/pdf-152125-83570","content-type":"unspecified","content-version":"vor","intended-application":"similarity-checking"}],"deposited":{"date-parts":[[2022,12,5]],"date-time":"2022-12-05T22:25:40Z","timestamp":1670279140000},"score":1,"resource":{"primary":{"URL":"https:\/\/www.psychiatriapolska.pl\/Infections-and-mental-diseases-from-tuberculosis-to-COVID-19,152125,0,2.html"}},"subtitle":[],"short-title":[],"issued":{"date-parts":[[2022,10,31]]},"references-count":0,"journal-issue":{"issue":"5","published-print":{"date-parts":[[2022]]}},"alternative-id":["152125"],"URL":"https:\/\/doi.org\/10.12740\/pp\/152125","relation":{},"ISSN":["0033-2674","2391-5854"],"issn-type":[{"type":"print","value":"0033-2674"},{"type":"electronic","value":"2391-5854"}],"subject":[],"published":{"date-parts":[[2022,10,31]]}}}