{"status":"ok","message-type":"work","message-version":"1.0.0","message":{"indexed":{"date-parts":[[2026,9,10]],"date-time":"2026-09-10T06:45:09Z","timestamp":1789022709153,"version":"build-2803163510"},"reference-count":0,"publisher":"Komitet Redakcyjno - Wydawniczy Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego","issue":"2","license":[{"start":{"date-parts":[[2024,4,30]],"date-time":"2024-04-30T00:00:00Z","timestamp":1714435200000},"content-version":"vor","delay-in-days":0,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\/"},{"start":{"date-parts":[[2024,4,30]],"date-time":"2024-04-30T00:00:00Z","timestamp":1714435200000},"content-version":"am","delay-in-days":0,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\/"},{"start":{"date-parts":[[2024,4,30]],"date-time":"2024-04-30T00:00:00Z","timestamp":1714435200000},"content-version":"tdm","delay-in-days":0,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\/"}],"content-domain":{"domain":[],"crossmark-restriction":false},"short-container-title":["Psychiatr Pol"],"published-print":{"date-parts":[[2024,4,30]]},"abstract":"<jats:p>W artykule przedstawiono cech\u0119 Wra\u017cliwo\u015bci Przetwarzania Sensorycznego (Sensory Processing Sensitivity, SPS), jej charakterystyk\u0119, narz\u0119dzie oceny oraz zwi\u0105zek z zaburzeniami psychicznymi na podstawie analizy pi\u015bmiennictwa dotycz\u0105cego SPS od 1997 roku. \nPrzedstawiono przegl\u0105d bada\u0144 dotycz\u0105cych SPS w kilku istotnych kontekstach: ewolucyjnym\/adaptacyjnym, spo\u0142eczno-kulturowym, temperamentalnym\/osobowo\u015bciowy oraz biologicznym, uwzgl\u0119dniaj\u0105c wp\u0142yw czynnik\u00f3w genetycznych oraz aktywno\u015bci poszczeg\u00f3lnych obszar\u00f3w o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego, zwi\u0105zanych z przetwarzaniem bod\u017ac\u00f3w emocjonalnych i poznawczych. Wysoka Wra\u017cliwo\u015b\u0107 Przetwarzania Sensorycznego jest cech\u0105 wrodzon\u0105, uwarunkowan\u0105 biologicznie i moduluj\u0105c\u0105 procesy rozwojowe, wyst\u0119puj\u0105c\u0105 u 20-35% populacji og\u00f3lnej niezale\u017cnie od p\u0142ci. Charakteryzuje si\u0119 g\u0142\u0119bszym przetwarzaniem bod\u017ac\u00f3w, \u0142atwo\u015bci\u0105 przestymulowania, silnymi reakcjami emocjonalnymi i wi\u0119ziami empatycznymi oraz wyczuleniem na subtelno\u015bci w otaczaj\u0105cym \u015bwiecie. Nie jest to\u017csama z introwersj\u0105, ani neurotyzmem, cho\u0107 wykazuje do nich pewne podobie\u0144stwa. SPS mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 z podatno\u015bci\u0105 do rozwoju szerokiego spektrum objaw\u00f3w i zaburze\u0144 psychicznych, m.in. zaburze\u0144 depresyjnych i l\u0119kowych, fobii spo\u0142ecznej, aleksytymii, wypalenia zawodowego oraz zaburze\u0144 internalizacyjnych i eksternalizacyjnych oraz mutyzmu wybi\u00f3rczego u dzieci.<\/jats:p>","DOI":"10.12740\/pp\/160301","type":"journal-article","created":{"date-parts":[[2024,5,27]],"date-time":"2024-05-27T12:27:36Z","timestamp":1716812856000},"page":"249-264","source":"Crossref","is-referenced-by-count":8,"title":["Sensory Processing Sensitivity as a trait of temperament - evolutionary, socio-cultural, biological context and relation to mental disorders"],"prefix":"10.12740","volume":"58","author":[{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0002-8452-6207","authenticated-orcid":false,"given":"Ewa","family":"Kurczewska","sequence":"first","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Ewa","family":"Ferensztajn-Rochowiak","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0003-0577-0381","authenticated-orcid":false,"given":"Janusz","family":"Rybakowski","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Filip","family":"Rybakowski","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]}],"member":"5036","published-online":{"date-parts":[[2024,4,30]]},"container-title":["Psychiatria Polska"],"original-title":["Wra\u017cliwo\u015b\u0107 Przetwarzania Sensorycznego jako cecha temperamentu \u2013 kontekst ewolucyjny, spo\u0142eczno-kulturowy, biologiczny oraz zwi\u0105zek z zaburzeniami psychicznymi"],"link":[{"URL":"https:\/\/www.psychiatriapolska.pl\/pdf-160301-110728","content-type":"application\/pdf","content-version":"vor","intended-application":"text-mining"},{"URL":"https:\/\/www.psychiatriapolska.pl\/pdf-160301-110728","content-type":"unspecified","content-version":"vor","intended-application":"similarity-checking"}],"deposited":{"date-parts":[[2024,5,27]],"date-time":"2024-05-27T12:27:41Z","timestamp":1716812861000},"score":1,"resource":{"primary":{"URL":"https:\/\/www.psychiatriapolska.pl\/Sensory-Processing-Sensitivity-as-a-trait-of-temperament-evolutionary-socio-cultural,160301,0,2.html"}},"subtitle":[],"short-title":[],"issued":{"date-parts":[[2024,4,30]]},"references-count":0,"journal-issue":{"issue":"2","published-print":{"date-parts":[[2024]]}},"alternative-id":["160301"],"URL":"https:\/\/doi.org\/10.12740\/pp\/160301","relation":{},"ISSN":["0033-2674","2391-5854"],"issn-type":[{"value":"0033-2674","type":"print"},{"value":"2391-5854","type":"electronic"}],"subject":[],"published":{"date-parts":[[2024,4,30]]}}}