{"status":"ok","message-type":"work","message-version":"1.0.0","message":{"indexed":{"date-parts":[[2026,8,22]],"date-time":"2026-08-22T13:22:37Z","timestamp":1787404957487,"version":"build-2736575974"},"reference-count":0,"publisher":"Komitet Redakcyjno - Wydawniczy Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego","issue":"3","license":[{"start":{"date-parts":[[2026,6,30]],"date-time":"2026-06-30T00:00:00Z","timestamp":1782777600000},"content-version":"vor","delay-in-days":0,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\/"},{"start":{"date-parts":[[2026,6,30]],"date-time":"2026-06-30T00:00:00Z","timestamp":1782777600000},"content-version":"am","delay-in-days":0,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\/"},{"start":{"date-parts":[[2026,6,30]],"date-time":"2026-06-30T00:00:00Z","timestamp":1782777600000},"content-version":"tdm","delay-in-days":0,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\/"}],"content-domain":{"domain":[],"crossmark-restriction":false},"short-container-title":["Psychiatr Pol"],"published-print":{"date-parts":[[2026,6,30]]},"abstract":"<jats:p>W ci\u0105gu ostatniego dwudziestolecia dokona\u0142 si\u0119 znacz\u0105cy post\u0119p, zwi\u0105zany ze zwi\u0119kszeniem liczby zaawansowanych metodologicznie bada\u0144 nad terapi\u0105 zaburzenia stresowego pourazowego (PTSD \u2013 posttraumatic stress disorder). Jednak\u017ce zainteresowanie tematem PTSD nie tylko nie s\u0142abnie, a wr\u0119cz wydaje si\u0119 przybiera\u0107 na sile. G\u0142\u00f3wnym powodem jest trudno\u015b\u0107 w jednoznacznym zdefiniowaniu tego zjawiska, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z ci\u0105g\u0142ym aktualizowaniem kryteri\u00f3w zespo\u0142u stresu pourazowego w klasyfikacjach medycznych. Poszukiwanie og\u00f3lnych standard\u00f3w i metod pomiaru tego zaburzenia w odniesieniu do wieku pacjenta jest kolejnym obszarem dysput w\u015br\u00f3d specjalist\u00f3w. Konceptualizacja problemu pacjenta, nade wszystko za\u015b opiera si\u0119 na wiedzy z zakresu psychopatologii, opisuj\u0105cej mechanizmy powstawania i utrzymywania si\u0119 zaburze\u0144. Trafno\u015b\u0107 konceptualizacji wi\u0105\u017ce si\u0119 z odpowiednimi oddzia\u0142ywaniami psychoterapeutycznymi, kt\u00f3re skutkuj\u0105 popraw\u0105 stanu pacjenta lub jego wyleczeniem. Modele kognitywne PTSD w znacznym stopniu wyja\u015bniaj\u0105 funkcjonowanie os\u00f3b po traumatycznych do\u015bwiadczeniach \u017cyciowych. W pracy przedstawiono klasyczny model transakcji stresowej Richarda S. Lazarusa i Susan Folkman, model poznawczy przewlek\u0142ego PTSD wed\u0142ug Anke Ehlers i Davida Clarka oraz model poznawczego przetwarzania traumy Chrisa Brewina i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Ponadto dokonano przegl\u0105du metod psychoterapii poznawczo-behawioralnej o empirycznie udowodnionej skuteczno\u015bci w leczeniu PTSD u dzieci, m\u0142odzie\u017cy i os\u00f3b doros\u0142ych. Jednak\u017ce modele i programy psychoterapii dzieci i m\u0142odzie\u017cy z PTSD s\u0105 najcz\u0119\u015bciej zmodyfikowan\u0105 form\u0105 terapii PTSD u doros\u0142ych i wymagaj\u0105 dalszych opracowa\u0144 klinicznych. Dodatkowo, w zwi\u0105zku z wprowadzeniem przez WHO nowej jednostki nozologicznej w postaci complex PTSD potrzebne s\u0105 nowe modele teoretyczne, narz\u0119dzia diagnostyczne oraz zweryfikowane metody, kt\u00f3re pomog\u0105 w leczeniu tego zaburzenia.<\/jats:p>","DOI":"10.12740\/pp\/203770","type":"journal-article","created":{"date-parts":[[2026,8,22]],"date-time":"2026-08-22T12:31:16Z","timestamp":1787401876000},"page":"349-366","source":"Crossref","is-referenced-by-count":0,"title":["Treating PTSD in a cognitive-behavioural paradigm"],"prefix":"10.12740","volume":"60","author":[{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0009-0004-4757-7920","authenticated-orcid":false,"given":"Valentina","family":"Fedorovich","sequence":"first","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]}],"member":"5036","published-online":{"date-parts":[[2026,6,30]]},"container-title":["Psychiatria Polska"],"original-title":["Leczenie PTSD w paradygmacie poznawczo-behawioralnym"],"link":[{"URL":"https:\/\/www.psychiatriapolska.pl\/pdf-203770-143609","content-type":"application\/pdf","content-version":"vor","intended-application":"text-mining"},{"URL":"https:\/\/www.psychiatriapolska.pl\/pdf-203770-143609","content-type":"unspecified","content-version":"vor","intended-application":"similarity-checking"}],"deposited":{"date-parts":[[2026,8,22]],"date-time":"2026-08-22T12:31:17Z","timestamp":1787401877000},"score":1,"resource":{"primary":{"URL":"https:\/\/www.psychiatriapolska.pl\/Treating-PTSD-in-a-cognitive-behavioural-paradigm,203770,0,2.html"}},"subtitle":[],"short-title":[],"issued":{"date-parts":[[2026,6,30]]},"references-count":0,"journal-issue":{"issue":"3","published-print":{"date-parts":[[2026]]}},"alternative-id":["203770"],"URL":"https:\/\/doi.org\/10.12740\/pp\/203770","relation":{},"ISSN":["0033-2674","2391-5854"],"issn-type":[{"value":"0033-2674","type":"print"},{"value":"2391-5854","type":"electronic"}],"subject":[],"published":{"date-parts":[[2026,6,30]]}}}