{"status":"ok","message-type":"work","message-version":"1.0.0","message":{"indexed":{"date-parts":[[2026,10,10]],"date-time":"2026-10-10T10:50:21Z","timestamp":1791629421779,"version":"4.3.4"},"reference-count":0,"publisher":"Komitet Redakcyjno - Wydawniczy Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego","issue":"4","license":[{"start":{"date-parts":[[2026,8,30]],"date-time":"2026-08-30T00:00:00Z","timestamp":1788048000000},"content-version":"vor","delay-in-days":0,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\/"},{"start":{"date-parts":[[2026,8,30]],"date-time":"2026-08-30T00:00:00Z","timestamp":1788048000000},"content-version":"am","delay-in-days":0,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\/"},{"start":{"date-parts":[[2026,8,30]],"date-time":"2026-08-30T00:00:00Z","timestamp":1788048000000},"content-version":"tdm","delay-in-days":0,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\/"}],"content-domain":{"domain":[],"crossmark-restriction":false},"short-container-title":["Psychiatr Pol"],"published-print":{"date-parts":[[2026,8,30]]},"abstract":"<jats:p>Pacjenci z zaburzeniami psychicznymi \u2013szczeg\u00f3lnie osoby chore na schizofreni\u0119, chorob\u0119 afektywn\u0105 dwubiegunow\u0105 i depresj\u0119 \u2013 s\u0105 co najmniej 1,5 razy bardziej nara\u017ceni na rozw\u00f3j zaburze\u0144 metabolicznych ni\u017c populacja og\u00f3lna, a cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania zaburze\u0144 metabolicznych w\u015br\u00f3d os\u00f3b z zaburzeniami psychicznymi przekracza 30%. W 2019 r. Polskie Towarzystwo Psychiatryczne (PTP) opracowa\u0142o i opublikowa\u0142o zalecenia na temat redukcji ryzyka metabolicznego u os\u00f3b chorych na schizofreni\u0119 przyjmuj\u0105cych leki przeciwpsychotyczne (LPP). Celem artyku\u0142y jest przedstawienie pierwszej cz\u0119\u015bci aktualizacji i rozszerzenia tych zalece\u0144.  Jest ona po\u015bwi\u0119cona czynnikom ryzyka rozwoju oty\u0142o\u015bci, cukrzycy i zaburze\u0144 metabolicznych u os\u00f3b przyjmuj\u0105cych LPP oraz wskaz\u00f3wkom na temat interwencji niefarmakologicznych, kt\u00f3re powinny by\u0107 stosowane w celu zapobiegania i leczenia zaburze\u0144 metabolicznych. Zalecenia zosta\u0142y przygotowane przez grup\u0119 ekspert\u00f3w zaproszon\u0105 do ich opracowania przez Zarz\u0105d G\u0142\u00f3wny PTP na podstawie przegl\u0105du pi\u015bmiennictwa, analizy opublikowanych innych zalece\u0144 oraz w\u0142asnego do\u015bwiadczenia klinicznego. Lekarze psychiatrzy powinni nie tylko by\u0107 \u015bwiadomi zwi\u0119kszonego ryzyka wyst\u0119powania zaburze\u0144 metabolicznych u os\u00f3b leczonych LPP, ale te\u017c aktywnie przeciwdzia\u0142a\u0107 rozwojowi tych zaburze\u0144. Podstaw\u0105 takiej prewencji jest zmiana stylu \u017cycia opieraj\u0105ca si\u0119 na wprowadzeniu ma\u0142ych, stopniowych krok\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 \u0142atwiejsze do utrzymania w d\u0142u\u017cszym okresie. Zalecane interwencje obejmuj\u0105: 1) Edukacj\u0119  2) Regularn\u0105 aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105, 3) Planowanie posi\u0142k\u00f3w, 4) Przygotowywanie jad\u0142ospisu, 5) Mindfulness i techniki relaksacyjne, 6) Udzia\u0142 w grupach wsparcia, 7) Monitorowanie post\u0119p\u00f3w. W przypadku wyst\u0119powania wysokiego ryzyka rozwoju zaburze\u0144 metabolicznych lub ju\u017c ich wyst\u0119powania wskazane s\u0105 interwencje farmakologiczne, kt\u00f3re przedstawione s\u0105 w drugiej cz\u0119\u015bci zalece\u0144.<\/jats:p>","DOI":"10.12740\/pp\/217883","type":"journal-article","created":{"date-parts":[[2026,10,8]],"date-time":"2026-10-08T16:16:22Z","timestamp":1791476182000},"page":"547-563","source":"Crossref","is-referenced-by-count":0,"title":["Reducing the risk of obesity, diabetes, and metabolic disorders in patients treated with antipsychotics \u2013 recommendations of the Polish Psychiatric Association Part I: risk factors and psychological interventions"],"prefix":"10.12740","volume":"60","author":[{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0002-5352-601X","authenticated-orcid":false,"given":"Adam","family":"Wichniak","sequence":"first","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Agata","family":"Szulc","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Jerzy","family":"Samochowiec","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Dominika","family":"Dudek","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Janusz","family":"Heitzman","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Katarzyna","family":"Cyranka","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Alina","family":"Kury\u0142owicz","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Tomasz","family":"Klupa","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Przemys\u0142aw","family":"Bie\u0144kowski","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]}],"member":"5036","published-online":{"date-parts":[[2026,8,30]]},"container-title":["Psychiatria Polska"],"original-title":["Redukcja ryzyka rozwoju oty\u0142o\u015bci, cukrzycy i zaburze\u0144 metabolicznych u os\u00f3b przyjmuj\u0105cych leki przeciwpsychotyczne - zalecenia Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego cz\u0119\u015b\u0107 I: czynniki ryzyka i interwencje psychologiczne"],"link":[{"URL":"https:\/\/www.psychiatriapolska.pl\/pdf-217883-149117","content-type":"application\/pdf","content-version":"vor","intended-application":"text-mining"},{"URL":"https:\/\/www.psychiatriapolska.pl\/pdf-217883-149117","content-type":"unspecified","content-version":"vor","intended-application":"similarity-checking"}],"deposited":{"date-parts":[[2026,10,10]],"date-time":"2026-10-10T10:22:01Z","timestamp":1791627721000},"score":1,"resource":{"primary":{"URL":"https:\/\/www.psychiatriapolska.pl\/Reducing-the-risk-of-obesity-diabetes-and-metabolic-disorders-in-patients-treated,217883,0,2.html"}},"subtitle":[],"short-title":[],"issued":{"date-parts":[[2026,8,30]]},"references-count":0,"journal-issue":{"issue":"4","published-print":{"date-parts":[[2026]]}},"alternative-id":["217883"],"URL":"https:\/\/doi.org\/10.12740\/pp\/217883","relation":{},"ISSN":["0033-2674","2391-5854"],"issn-type":[{"value":"0033-2674","type":"print"},{"value":"2391-5854","type":"electronic"}],"subject":[],"published":{"date-parts":[[2026,8,30]]}}}