{"status":"ok","message-type":"work","message-version":"1.0.0","message":{"indexed":{"date-parts":[[2026,7,20]],"date-time":"2026-07-20T11:35:06Z","timestamp":1784547306414,"version":"3.55.0"},"reference-count":0,"publisher":"Komitet Redakcyjno - Wydawniczy Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego","issue":"3","license":[{"start":{"date-parts":[[2018,6,30]],"date-time":"2018-06-30T00:00:00Z","timestamp":1530316800000},"content-version":"vor","delay-in-days":0,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\/"},{"start":{"date-parts":[[2018,6,30]],"date-time":"2018-06-30T00:00:00Z","timestamp":1530316800000},"content-version":"am","delay-in-days":0,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\/"},{"start":{"date-parts":[[2018,6,30]],"date-time":"2018-06-30T00:00:00Z","timestamp":1530316800000},"content-version":"tdm","delay-in-days":0,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\/"}],"content-domain":{"domain":[],"crossmark-restriction":false},"short-container-title":["Psychiatr Pol"],"published-print":{"date-parts":[[2018,6,30]]},"abstract":"<jats:p>Funkcjonowanie systemu dopaminergicznego w strukturach limbicznych (uk\u0142ad nagrody) zwi\u0105zane jest z procesami motywacyjnymi oraz adaptacyjnymi do zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunk\u00f3w \u015brodowiska. Warunki stresowe mog\u0105 powodowa\u0107 dysfunkcj\u0119 uk\u0142adu dopaminergicznego, obni\u017ca\u0107 procesy motywacyjne i powodowa\u0107 kompensacyjne przyjmowanie substancji psychoaktywnych. Podatno\u015b\u0107 na dzia\u0142anie czynnik\u00f3w stresowych jest zmienna osobniczo. Substancje psychoaktywne, takie jak kokaina, amfetamina i jej pochodne, dzia\u0142aj\u0105 jako \u015brodki wzmacniaj\u0105ce pozytywnie, wywo\u0142uj\u0105c zmiany nastroju. Ich d\u0142ugotrwa\u0142e stosowanie mo\u017ce powodowa\u0107 przetrwa\u0142e zmiany plastyczne (np. zaburzenie neurogenezy jak i atrofi\u0119 neuron\u00f3w) w uk\u0142adzie limbicznym, prowadz\u0105c w efekcie do uzale\u017cnie\u0144 lub innych form psychopatologii np. zaburze\u0144 nastroju. Przyczyn\u0105 jest rozregulowanie uk\u0142adu dopaminergicznego i zaburzenie lokalnego uwalniania dopaminy w j\u0105drze p\u00f3\u0142le\u017c\u0105cym. Podobne zmiany mog\u0105 by\u0107 skutkiem dzia\u0142ania czynnik\u00f3w stresowych. Badania wskazuj\u0105, \u017ce leki przeciwdepresyjne, mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 ekspresj\u0119 neurotrofowego czynnika pochodzenia m\u00f3zgowego (BDNF), receptor\u00f3w TrkB i proliferacj\u0119 neuron\u00f3w w m\u00f3zgu, przywracaj\u0105c prawid\u0142owe funkcjonowanie obszar\u00f3w limbicznych. Istotnym przejawem odmiennego funkcjonowania dopaminergicznego uk\u0142adu mezolimbicznego s\u0105 r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy p\u0142ciami i proces starzenia.\nBadania epidemiologiczne wskazuj\u0105 na wzrost cz\u0119sto\u015bci wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powania zaburze\u0144 nastroju, zaburze\u0144 l\u0119kowych i uzale\u017cnienia od substancji psychoaktywnych. Poszukiwanie neurobiologicznych podstaw zaburze\u0144 afektywnych oraz identyfikacja czynnik\u00f3w, w tym epigenetycznych (wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015b\u0107 czynnik\u00f3w genetycznych i \u015brodowiskowych), zwi\u0105zanych z r\u00f3\u017cn\u0105 podatno\u015bci\u0105 na stres i predyspozycj\u0105 do uzale\u017cnienia od substancji psychoaktywnych stanowi aktualny problem badawczy. Poznanie neurobiologicznego pod\u0142o\u017ca r\u00f3\u017cnic indywidualnych zwi\u0105zanych z podatno\u015bci\u0105 na dzia\u0142anie \u015brodk\u00f3w psychostymuluj\u0105cych mo\u017ce w przysz\u0142o\u015bci pozwoli\u0107 na wprowadzenie terapii dostosowanych do potrzeb pacjenta i skuteczniejsze leczenie uzale\u017cnienia.<\/jats:p>","DOI":"10.12740\/pp\/80500","type":"journal-article","created":{"date-parts":[[2018,7,4]],"date-time":"2018-07-04T17:42:28Z","timestamp":1530726148000},"page":"459-470","source":"Crossref","is-referenced-by-count":16,"title":["Dopaminergic system activity under stress condition \u2013 seeking individual differences, preclinical studies"],"prefix":"10.12740","volume":"52","author":[{"given":"Marek","family":"Gryz","sequence":"first","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Ma\u0142gorzata","family":"Lehner","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Aleksandra","family":"Wis\u0142owska-Stanek","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Adam","family":"P\u0142a\u017anik","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]}],"member":"5036","published-online":{"date-parts":[[2018,6,30]]},"container-title":["Psychiatria Polska"],"original-title":["Funkcjonowanie uk\u0142adu dopaminergicznego w warunkach stresu \u2013 poszukiwanie podstaw r\u00f3\u017cnic indywidualnych, badania przedkliniczne"],"link":[{"URL":"https:\/\/www.psychiatriapolska.pl\/pdf-80500-81463","content-type":"application\/pdf","content-version":"vor","intended-application":"text-mining"},{"URL":"https:\/\/www.psychiatriapolska.pl\/pdf-80500-81463","content-type":"unspecified","content-version":"vor","intended-application":"similarity-checking"}],"deposited":{"date-parts":[[2022,10,18]],"date-time":"2022-10-18T06:54:48Z","timestamp":1666076088000},"score":1,"resource":{"primary":{"URL":"https:\/\/www.psychiatriapolska.pl\/Dopaminergic-system-activity-under-stress-condition-seeking-individual-differences,80500,0,2.html"}},"subtitle":[],"short-title":[],"issued":{"date-parts":[[2018,6,30]]},"references-count":0,"journal-issue":{"issue":"3","published-print":{"date-parts":[[2018]]}},"alternative-id":["80500"],"URL":"https:\/\/doi.org\/10.12740\/pp\/80500","relation":{},"ISSN":["0033-2674","2391-5854"],"issn-type":[{"value":"0033-2674","type":"print"},{"value":"2391-5854","type":"electronic"}],"subject":[],"published":{"date-parts":[[2018,6,30]]}}}