{"status":"ok","message-type":"work","message-version":"1.0.0","message":{"indexed":{"date-parts":[[2025,10,9]],"date-time":"2025-10-09T21:05:17Z","timestamp":1760043917453},"reference-count":46,"publisher":"Akademiai Kiado Zrt.","issue":"48","content-domain":{"domain":[],"crossmark-restriction":false},"short-container-title":[],"published-print":{"date-parts":[[2008,11,1]]},"abstract":"<jats:p>A coeliakia \u00e9s a gyullad\u00e1sos b\u00e9lbetegs\u00e9gek (IBD) v\u00e1ltozatos klinikai megjelen\u00e9s\u00e9t befoly\u00e1sol\u00f3 faktorok jelent\u0151s r\u00e9sze ismeretlen. A\u00a0haptoglobin (Hp) molekula h\u00e1rom f\u0151 fenot\u00edpusa elt\u00e9r\u0151 antioxid\u00e1ns, scavenger \u00e9s immunmodul\u00e1ns tulajdons\u00e1ggal rendelkezik. Nagysz\u00e1m\u00fa coeliaki\u00e1s \u00e9s IBD-betegben vizsg\u00e1ltuk a<jats:italic>Hp-polimorfizmus megoszl\u00e1s\u00e1t<\/jats:italic>\u00e9s a betegs\u00e9g klinikai megjelen\u00e9s\u00e9vel val\u00f3 lehets\u00e9ges kapcsolat\u00e1t. A Hp-fenot\u00edpusokat sz\u00e9rumb\u00f3l n\u00e1trium-dodecil-szulf\u00e1t poliakrilamid g\u00e9lelektrofor\u00e9zis (SDS-PAGE) \u00e9s immunblottal hat\u00e1roztuk meg, amely egy\u00e9rtelm\u0171en azonos\u00edtja a genot\u00edpust is. Coeliaki\u00e1ban a kontrollpopul\u00e1ci\u00f3hoz k\u00e9pest a Hp<jats:italic>2-1<\/jats:italic>fenot\u00edpus el\u0151fordul\u00e1sa szignifik\u00e1nsan gyakoribb volt, m\u00edg a Hp<jats:italic>2-2<\/jats:italic>ritk\u00e1bb. A Hp<jats:italic>2-2<\/jats:italic>eset\u00e9n azonban a s\u00falyos, malabszorpci\u00f3val jelentkez\u0151 klinikai betegs\u00e9g kock\u00e1zata magasabb volt, m\u00edg a silent betegs\u00e9g\u00e9 j\u00f3val alacsonyabb. Crohn-betegekben (CD) a Hp<jats:italic>2-1<\/jats:italic>fenot\u00edpus eset\u00e9n a gyullad\u00e1sos betegs\u00e9gforma el\u0151fordul\u00e1sa szignifik\u00e1nsan gyakoribb volt a m\u00e1sik k\u00e9t Hp-fenot\u00edpushoz viszony\u00edtva, m\u00edg a stenotiz\u00e1l\u00f3 form\u00e1\u00e9 ritk\u00e1bb. Primer szklerotiz\u00e1l\u00f3 cholangitisben a Hp<jats:italic>1-1<\/jats:italic>fenot\u00edpus nem fordult el\u0151. A Hp szerep\u00e9t az immunreakci\u00f3kban bet\u00f6lt\u00f6tt modul\u00e1l\u00f3hat\u00e1sai \u00e9s elt\u00e9r\u0151 t\u00e9rszerkezete magyar\u00e1zhatja. A<jats:italic>mikrobi\u00e1lis \u00e9s autoantig\u00e9nek elleni szerol\u00f3giai v\u00e1lasz<\/jats:italic>seg\u00edts\u00e9get jelenthet az IBD differenci\u00e1ldiagnosztik\u00e1j\u00e1ban, \u00e9s \u00f6sszef\u00fcgg\u00e9st mutat a betegs\u00e9g fenot\u00edpus\u00e1val. Nagysz\u00e1m\u00fa IBD-betegben vizsg\u00e1ltuk az anti-<jats:italic>Saccharomyces cerevisiae<\/jats:italic>(ASCA) \u00e9s k\u00fcls\u0151 membr\u00e1nporin elleni antitestek (anti-Omp) enzimmel kapcsolt immunoszorbens assay (ELISA), illet\u0151leg az at\u00edpusos perinukle\u00e1ris antineutrophil citoplazmatikus antitest (P-ANCA) (indirekt immunfluoreszcencia) el\u0151fordul\u00e1si gyakoris\u00e1g\u00e1t \u00e9s a betegs\u00e9g fenot\u00edpus\u00e1val val\u00f3 lehets\u00e9ges kapcsolatukat. A\u00a0szerol\u00f3giai markerek hasznosnak bizonyultak az IBD differenci\u00e1ldiagnosztik\u00e1j\u00e1ban. CD-ben az ASCA- \u00e9s az anti-Omp-pozitivit\u00e1s a v\u00e9konyb\u00e9l-\u00e9rintetts\u00e9g \u00e9s a nem gyullad\u00e1sos betegs\u00e9gforma szempontj\u00e1b\u00f3l logisztikus regresszi\u00f3s anal\u00edzisben is f\u00fcggetlen rizik\u00f3faktornak bizonyult, m\u00edg a m\u0171t\u00e9ti kock\u00e1zat tekintet\u00e9ben nem. A\u00a0nem gyullad\u00e1sos t\u00edpus\u00fa v\u00e9konyb\u00e9l-CD \u00e9s az antimikrobi\u00e1lis antitest pozitivit\u00e1sainak sz\u00e1ma, illet\u0151leg az antitesttiterek k\u00f6z\u00f6tt szint\u00e9n pozit\u00edv korrel\u00e1ci\u00f3t tal\u00e1ltunk (szerol\u00f3giai-d\u00f3zis hat\u00e1s). Tov\u00e1bb\u00e1 ASCA \u00e9s az anti-Omp-antitestek jelenl\u00e9te kapcsolatot mutatott a nucleotid oligomeriz\u00e1ci\u00f3s dom\u00e9n (NOD2\/CARD15) genot\u00edpussal, \u00e9s el\u0151fordul\u00e1si gyakoris\u00e1guk szignifik\u00e1nsan n\u0151tt a NOD2\/CARD15 mut\u00e1ci\u00f3k sz\u00e1m\u00e1nak n\u00f6veked\u00e9s\u00e9vel, ami g\u00e9n-d\u00f3zis hat\u00e1sra utal \u00e9s al\u00e1t\u00e1masztja a mikrob\u00e1kkal szembeni megv\u00e1ltozott \u00e9rz\u00e9kel\u00e9s szerep\u00e9t a CD patogenezis\u00e9ben.<\/jats:p>","DOI":"10.1556\/oh.2008.28463","type":"journal-article","created":{"date-parts":[[2008,11,23]],"date-time":"2008-11-23T02:03:33Z","timestamp":1227405813000},"page":"2269-2276","source":"Crossref","is-referenced-by-count":1,"title":["Possible pathogenetic role of vascular, immunological and genetic factors in certain gastoenterological disorders"],"prefix":"10.1556","volume":"149","author":[{"given":"M\u00e1ria","family":"Papp","sequence":"first","affiliation":[{"name":"1 Debreceni Egyetem, Orvos- \u00e9s Eg\u00e9szs\u00e9gtudom\u00e1nyi Centrum Belgy\u00f3gy\u00e1szati Int\u00e9zet, Gasztroenterol\u00f3giai Tansz\u00e9k Debrecen Nagyerdei krt. 98. 4012"}],"role":[{"role":"author","vocabulary":"crossref"}]}],"member":"425","reference":[{"key":"atypb1","first-page":"547","volume":"46","year":"2000","journal-title":"Clin. Lab."},{"key":"atypb2","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"741","DOI":"10.1053\/j.gastro.2004.06.016","volume":"127","year":"2004","journal-title":"Gastroenterology"},{"key":"atypb3","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"221","DOI":"10.1016\/S0014-5793(02)03343-4","volume":"529","year":"2002","journal-title":"FEBS Lett."},{"key":"atypb4","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1989","DOI":"10.4049\/jimmunol.156.5.1989","volume":"156","year":"1996","journal-title":"J. Immunol."},{"key":"atypb5","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"353","DOI":"10.1182\/blood-2005-09-3890","volume":"108","year":"2006","journal-title":"Blood"},{"key":"atypb6","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"198","DOI":"10.1038\/35051594","volume":"409","year":"2001","journal-title":"Nature"},{"key":"atypb7","first-page":"199","volume":"35","year":"1997","journal-title":"Eur. J. Clin. Chem. Clin. Biochem."},{"key":"atypb8","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"144","DOI":"10.1046\/j.1365-2567.2003.01569.x","volume":"108","year":"2003","journal-title":"Immunology"},{"key":"atypb9","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1589","DOI":"10.1093\/clinchem\/42.10.1589","volume":"42","year":"1996","journal-title":"Clin. Chem."},{"key":"atypb10","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"171","DOI":"10.1373\/clinchem.2005.058560","volume":"52","year":"2006","journal-title":"Clin. Chem."},{"key":"atypb11","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"2028","DOI":"10.3748\/wjg.v13.i14.2028","volume":"13","year":"2007","journal-title":"World J. Gastroenterol."},{"key":"atypb12","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"887","DOI":"10.1556\/OH.2007.28064","volume":"148","year":"2007","journal-title":"Orv. Hetil."},{"key":"atypb13","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1394","DOI":"10.1136\/gut.2006.108043","volume":"56","year":"2007","journal-title":"Gut"},{"key":"atypb14","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"360","DOI":"10.1111\/j.1572-0241.2006.00456.x","volume":"101","year":"2006","journal-title":"Am. J. Gastroenterol."},{"key":"atypb15","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"2376","DOI":"10.1111\/j.1572-0241.2004.40417.x","volume":"99","year":"2004","journal-title":"Am. J. Gastroenterol."},{"key":"atypb16","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1536","DOI":"10.1136\/gut.2007.125468","volume":"56","year":"2007","journal-title":"Gut"},{"key":"atypb17","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"205","DOI":"10.1258\/0004563001899014","volume":"37","year":"2000","journal-title":"Ann. Clin. Biochem."},{"key":"atypb18","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1279","DOI":"10.1007\/s10620-006-9615-1","volume":"52","year":"2007","journal-title":"Dig. Dis. Sci."},{"key":"atypb19","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1377","DOI":"10.1093\/clinchem\/48.9.1377","volume":"48","year":"2002","journal-title":"Clin. Chem."},{"key":"atypb20","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"37","DOI":"10.1046\/j.1365-2249.2001.01649.x","volume":"126","year":"2001","journal-title":"Clin. Exp. Immunol."},{"key":"atypb21","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"507","DOI":"10.1093\/ajcp\/111.4.507","volume":"111","year":"1999","journal-title":"Am. J. Clin. Pathol."},{"key":"atypb22","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1489","DOI":"10.3748\/wjg.v11.i10.1489","volume":"11","year":"2005","journal-title":"World J. Gastroenterol."},{"key":"atypb23","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"330","DOI":"10.1016\/0016-5085(92)91819-P","volume":"102","year":"1992","journal-title":"Gastroenterology"},{"key":"atypb24","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1","DOI":"10.1097\/00005176-200501000-00001","volume":"40","year":"2005","journal-title":"J. Pediatr. Gastroenterol. Nutr."},{"key":"atypb25","first-page":"2","volume":"24","year":"1989","journal-title":"Scand. J. Gastroenterol."},{"key":"atypb26","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"8","DOI":"10.1097\/00054725-200002000-00002","volume":"6","year":"2000","journal-title":"Inflamm. Bowel Dis."},{"key":"atypb27","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"697","DOI":"10.1373\/clinchem.2007.098780","volume":"54","year":"2008","journal-title":"Clin. Chem."},{"key":"atypb28","first-page":"1745","volume":"147","year":"2006","journal-title":"Orv. Hetil."},{"key":"atypb29","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"984","DOI":"10.1002\/ibd.20146","volume":"13","year":"2007","journal-title":"Inflamm. Bowel Dis."},{"key":"atypb30","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"295","DOI":"10.1016\/j.jpeds.2006.06.003","volume":"149","year":"2006","journal-title":"J. Pediatr."},{"key":"atypb31","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"144","DOI":"10.1046\/j.1365-2567.2003.01569.x","volume":"108","year":"2003","journal-title":"Immunology"},{"key":"atypb32","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"200","DOI":"10.1016\/S0140-6736(94)90989-X","volume":"343","year":"1994","journal-title":"Lancet"},{"key":"atypb33","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"3693","DOI":"10.1182\/blood.V98.13.3693","volume":"98","year":"2001","journal-title":"Blood"},{"key":"atypb34","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"S330","DOI":"10.1007\/s00592-003-0114-y","volume":"40","year":"2003","journal-title":"Acta Diabetol."},{"key":"atypb35","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"106","DOI":"10.1161\/CIRCRESAHA.107.149435","volume":"101","year":"2007","journal-title":"Circ. Res."},{"key":"atypb36","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"347","DOI":"10.1080\/07853890410033171","volume":"36","year":"2004","journal-title":"Ann. Med."},{"key":"atypb37","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"479","DOI":"10.2174\/156652406778018626","volume":"6","year":"2006","journal-title":"Curr. Mol. Med."},{"key":"atypb38","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"46","DOI":"10.1136\/gut.2003.023150","volume":"54","year":"2005","journal-title":"Gut"},{"key":"atypb39","first-page":"141","volume":"51","year":"1983","journal-title":"Mol. Cell. Biochem."},{"key":"atypb40","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"915","DOI":"10.1016\/j.bbrc.2006.12.092","volume":"353","year":"2007","journal-title":"Biochem. Biophys. Res. Commun."},{"key":"atypb41","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1117","DOI":"10.1136\/gut.2003.030734","volume":"53","year":"2004","journal-title":"Gut"},{"key":"atypb42","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"2235","DOI":"10.1111\/j.1572-0241.2004.40369.x","volume":"99","year":"2004","journal-title":"Am. J. Gastroenterol."},{"key":"atypb43","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"414","DOI":"10.1053\/j.gastro.2003.11.015","volume":"126","year":"2004","journal-title":"Gastroenterology"},{"key":"atypb44","first-page":"487","volume":"47","year":"1998","journal-title":"Gut"},{"key":"atypb45","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"679","DOI":"10.1053\/gast.2002.35393","volume":"123","year":"2002","journal-title":"Gastroenterology"},{"key":"atypb46","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"143","DOI":"10.1002\/ibd.20031","volume":"13","year":"2007","journal-title":"Inflamm. Bowel Dis."}],"container-title":["Orvosi Hetilap"],"original-title":[],"link":[{"URL":"https:\/\/akjournals.com\/view\/journals\/650\/149\/48\/article-p2269.xml","content-type":"text\/html","content-version":"vor","intended-application":"text-mining"},{"URL":"https:\/\/akjournals.com\/downloadpdf\/journals\/650\/149\/48\/article-p2269.xml","content-type":"unspecified","content-version":"vor","intended-application":"similarity-checking"}],"deposited":{"date-parts":[[2023,5,21]],"date-time":"2023-05-21T08:12:45Z","timestamp":1684656765000},"score":1,"resource":{"primary":{"URL":"https:\/\/akjournals.com\/view\/journals\/650\/149\/48\/article-p2269.xml"}},"subtitle":[],"short-title":[],"issued":{"date-parts":[[2008,11,1]]},"references-count":46,"journal-issue":{"issue":"48"},"URL":"https:\/\/doi.org\/10.1556\/oh.2008.28463","relation":{},"ISSN":["0030-6002","1788-6120"],"issn-type":[{"value":"0030-6002","type":"print"},{"value":"1788-6120","type":"electronic"}],"subject":[],"published":{"date-parts":[[2008,11,1]]}}}