{"status":"ok","message-type":"work","message-version":"1.0.0","message":{"indexed":{"date-parts":[[2026,11,6]],"date-time":"2026-11-06T13:32:38Z","timestamp":1793971958606,"version":"4.8.0"},"reference-count":52,"publisher":"FapUNIFESP (SciELO)","issue":"5","content-domain":{"domain":[],"crossmark-restriction":false},"short-container-title":["Rev. Soc. Bras. Med. Trop."],"published-print":{"date-parts":[[2017,9]]},"DOI":"10.1590\/0037-8682-0243-2017","type":"journal-article","created":{"date-parts":[[2017,11,1]],"date-time":"2017-11-01T10:07:17Z","timestamp":1509530837000},"page":"638-645","source":"Crossref","is-referenced-by-count":52,"title":["Changes in the epidemiology of visceral leishmaniasis in Brazil from 2001 to 2014"],"prefix":"10.1590","volume":"50","author":[{"given":"Lisiane Lappe dos","family":"Reis","sequence":"first","affiliation":[{"name":"Funda\u00e7\u00e3o Oswaldo Cruz,  Brazil"}],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Ant\u00f4nio Alcirley da Silva","family":"Balieiro","sequence":"additional","affiliation":[{"name":"Funda\u00e7\u00e3o Oswaldo Cruz,  Brazil"}],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Fernanda Rodrigues","family":"Fonseca","sequence":"additional","affiliation":[{"name":"Funda\u00e7\u00e3o Oswaldo Cruz,  Brazil"}],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Maria Jacirema Ferreira","family":"Gon\u00e7alves","sequence":"additional","affiliation":[{"name":"Funda\u00e7\u00e3o Oswaldo Cruz,  Brazil; Universidade Federal do Amazonas,  Brazil"}],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]}],"member":"530","reference":[{"key":"ref1","series-title":"Neglected tropical diseases","year":"2017"},{"issue":"1","key":"ref2","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"107","DOI":"10.5123\/S1679-49742011000100012","article-title":"Tratamento da leishmaniose visceral e leishmaniose tegumentar americana no Brasil","volume":"20","author":"Pelissari DM","year":"2011","journal-title":"Epidemiol e Servi\u00e7os Sa\u00fade"},{"issue":"4","key":"ref3","article-title":"Mortality and case fatality due to visceral leishmaniasis in Brazil: A nationwide analysis of epidemiology, trends and spatial patterns","volume":"9","author":"Martins-Melo FR","year":"2014","journal-title":"PLoS One"},{"issue":"7","key":"ref4","doi-asserted-by":"crossref","DOI":"10.1371\/journal.pntd.0002865","article-title":"The Global burden of disease study 2010 : interpretation and implications for the neglected tropical diseases","volume":"8","author":"Hotez PJ","year":"2014","journal-title":"PLoS Negl Trop Dis"},{"issue":"9859","key":"ref5","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"2095","DOI":"10.1016\/S0140-6736(12)61728-0","article-title":"Global and regional mortality from 235 causes of death for 20 age groups in 1990 and 2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010","volume":"380","author":"Lozano R","year":"2012","journal-title":"Lancet"},{"issue":"5","key":"ref6","doi-asserted-by":"crossref","DOI":"10.1371\/journal.pone.0035671","article-title":"Leishmaniasis worldwide and global estimates of its incidence","volume":"7","author":"Alvar J","year":"2012","journal-title":"PLoS One"},{"issue":"5","key":"ref7","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"851","DOI":"10.1590\/S0034-8910.2014048005615","article-title":"Visceral leishmaniasis in Brazil: Rationale and concerns related to reservoir control","volume":"48","author":"Werneck GL","year":"2014","journal-title":"Rev Saude Publica"},{"issue":"4","key":"ref8","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"644","DOI":"10.1590\/S0102-311X2010000400001","article-title":"Expans\u00e3o geogr\u00e1fica da leishmaniose visceral no Brasil","volume":"26","author":"Werneck GL","year":"2010","journal-title":"Cad Sa\u00fade P\u00fablica"},{"issue":"1","key":"ref9","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"97","DOI":"10.5123\/S1679-49742015000100011","article-title":"Epidemiologia da leishmaniose visceral em Bauru, S\u00e3o Paulo, no per\u00edodo de 2004 a 2012: um estudo descritivo","volume":"24","author":"Ortiz RC","year":"2015","journal-title":"Epidemiol e Servi\u00e7os Sa\u00fade"},{"issue":"5","key":"ref10","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"503","DOI":"10.1590\/S0037-86822009000500006","article-title":"First epidemiological description of visceral leishmaniasis in Campo Grande, State of Mato Grosso do Sul","volume":"42","author":"Botelho AC","year":"2009","journal-title":"Rev Soc Bras Med Trop"},{"issue":"1","key":"ref11","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"233","DOI":"10.1016\/j.actatropica.2016.09.014","article-title":"Occurrence of Lutzomyia longipalpis and human and canine cases of visceral leishmaniasis and evaluation of their expansion in the Northwest region of the State of S\u00e3o Paulo, Brazil","volume":"164","author":"Oliveira AM","year":"2016","journal-title":"Acta Trop"},{"issue":"4","key":"ref12","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"911","DOI":"10.1590\/1809-4503201400040010","article-title":"Aspectos epidemiol\u00f3gicos da leishmaniose visceral (calazar) no Cear\u00e1 no per\u00edodo de 2007 a 2011","volume":"17","author":"Cavalcante IJM","year":"2014","journal-title":"Rev Bras Epidemiol"},{"issue":"2","key":"ref13","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"91","DOI":"10.1080\/20477724.2017.1289666","article-title":"Clinical characteristics and spatial distribution of visceral leishmaniasis in children in S\u00e3o Paulo state: an emerging focus of visceral leishmaniasis in Brazil","volume":"111","author":"Naufal Spir PR","year":"2017","journal-title":"Pathog Glob Health"},{"issue":"1","key":"ref14","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"33","DOI":"10.1590\/S0036-46652015000100005","article-title":"Historical series of patients with visceral leishmaniasis treated with meglumine antimoniate in a hospital for tropical diseases, Macei\u00f3-AL, Brazil","volume":"57","author":"Silveira LJD","year":"2015","journal-title":"Rev Inst Med Trop Sao Paulo"},{"issue":"5","key":"ref15","doi-asserted-by":"crossref","DOI":"10.1371\/journal.pntd.0002213","article-title":"Bayesian Geostatistical Modeling of Leishmaniasis Incidence in Brazil","volume":"7","author":"Karagiannis-Voules DA","year":"2013","journal-title":"PLoS Negl Trop Dis"},{"key":"ref16","series-title":"Portaria No 104, de 25 de janeiro de 2011","year":"2011"},{"key":"ref17","series-title":"Popula\u00e7\u00e3o residente - estimativas para o TCU - Brasil.","year":"2010"},{"key":"ref18","series-title":"Manual de vigil\u00e2ncia e controle da leishmaniose visceral","year":"2014"},{"key":"ref19","series-title":"Manual de Vigil\u00e2ncia e Controle da Leishmaniose Visceral","year":"2006"},{"key":"ref20","series-title":"Leishmanioses - Informe Epidemiol\u00f3gico das Am\u00e9ricas","first-page":"1","year":"2016"},{"key":"ref21","series-title":"Leishmaniose Visceral. Guia de Vigil\u00e2ncia em Sa\u00fade","first-page":"547","year":"2014"},{"issue":"1","key":"ref22","first-page":"15","article-title":"Epidemia de leishmaniose visceral no Munic\u00edpio de Campo Grande-MS, 2002 a 2006","volume":"19","author":"Furlan MBG","year":"2010","journal-title":"Epidemiol e Servi\u00e7os Sa\u00fade"},{"issue":"2","key":"ref23","first-page":"112","article-title":"Estudo retrospectivo da epidemiologia da leishmaniose visceral no Rio Grande do Sul : revis\u00e3o de literatura","volume":"11","author":"Paula A","year":"2014","journal-title":"Veterin\u00e1ria em Foco"},{"issue":"1","key":"ref24","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"71","DOI":"10.1590\/S1984-29612010000100015","article-title":"Seroprevalence of anti-Leishmania spp. antibodies in rural dogs from the city of Monte Negro, State of Rond\u00f4nia, Brazil","volume":"19","author":"Aguiar DM","year":"2010","journal-title":"Rev Bras Parasitol Veterin\u00e1ria"},{"key":"ref25","first-page":"367","author":"Jos\u00e9 C","year":"2015"},{"key":"ref26","first-page":"826","author":"Dias RCF","year":"2013"},{"issue":"1","key":"ref27","first-page":"4","article-title":"Leishmaniose Visceral Canina : dois casos aut\u00f3ctones no munic\u00edpio de Florian\u00f3polis, estado de Santa Catarina","volume":"40","author":"Figueiredo FB","year":"2012","journal-title":"Acta Sci Vet"},{"issue":"4","key":"ref28","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"490","DOI":"10.1590\/S0100-736X2013000400013","article-title":"Outbreak of autochthonous canine visceral leishmaniasis in Santa Catarina, Brazil","volume":"33","author":"Steindel M","year":"2013","journal-title":"Pesqui Veterin\u00e1ria Bras"},{"key":"ref29","first-page":"949","article-title":"Leishmaniose Visceral no Brasil","volume":"48","author":"Penna HA","year":"1934","journal-title":"Bras Med"},{"issue":"6","key":"ref30","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"772","DOI":"10.1590\/0037-8682-0308-2016","article-title":"Increasing potential risk for american visceral leishmaniasis in Amap\u00e1, Brazil","volume":"49","author":"Santos TV","year":"2016","journal-title":"Rev Soc Bras Med Trop"},{"issue":"2","key":"ref31","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"179","DOI":"10.18561\/2179-5746\/biotaamazonia.v3n2p179-183","article-title":"Primeira ocorr\u00eancia de Lutzomyia (Lutzomyia) longipalpis Lutz & Neiva, 1912 (Diptera: Psychodidae: Phlebotominae) no Estado do Amap\u00e1, Brasil","volume":"3","author":"Galardo AKR","year":"2013","journal-title":"Biota Amaz"},{"issue":"6","key":"ref32","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"751","DOI":"10.1590\/S0074-02762003000600007","article-title":"Recent observations on the sand fly (Diptera: Psychodidae) fauna of the State of Rond\u00f4nia, Western Amaz\u00f4nia, Brazil: the importance of Psychdopygus davisi as a vector of zoonotic cutaneous leishmaniasis","volume":"98","author":"Gil LHS","year":"2003","journal-title":"Mem Inst Oswaldo Cruz"},{"issue":"14","key":"ref33","first-page":"7","article-title":"Leishmaniose visceral humana - Caso Aut\u00f3ctone em Porto Alegre","volume":"17","year":"2016","journal-title":"Inf Vigil\u00e2ncia em Sa\u00fade do Rio Grande do Sul"},{"issue":"2","key":"ref34","first-page":"104","article-title":"Leishmaniasis visceral en la Argentina: notificaci\u00f3n y situaci\u00f3n vectorial (2006-2012)","volume":"73","author":"Gould IT","year":"2013","journal-title":"Medicina (B Aires)"},{"issue":"12","key":"ref35","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"2937","DOI":"10.1590\/S0102-311X2008001200023","article-title":"Forum: geographic spread and urbanization of visceral leishmaniasis in Brazil. Introduction","volume":"24","author":"Werneck GL","year":"2008","journal-title":"Cad Saude Publica"},{"issue":"4","key":"ref36","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"415","DOI":"10.1590\/S0037-86822007000400009","article-title":"Controle da leishmaniose visceral em meio urbano: estudo de interven\u00e7\u00e3o randomizado fatorial","volume":"40","author":"Henrique C","year":"2007","journal-title":"Rev Soc Bras Med Trop"},{"issue":"5","key":"ref37","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"361","DOI":"10.1590\/S0034-89101990000500003","article-title":"Epidemia de leishmaniose visceral no Estado do Piau\u00ed, Brasil, 1980-1986","volume":"24","author":"Costa CHN","year":"1990","journal-title":"Rev Saude P\u00fablica"},{"issue":"2","key":"ref38","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"194","DOI":"10.1590\/S0037-86822010000200017","article-title":"Leishmaniose visceral : estudo retrospectivo de fatores associados \u00e0 letalidade","volume":"43","author":"Alvarenga DG","year":"2010","journal-title":"Rev Soc Bras Med Trop"},{"issue":"59","key":"ref39","first-page":"1","article-title":"Urbaniza\u00e7\u00e3o pela migra\u00e7\u00e3o em Aragua\u00edna (TO)","volume":"17","author":"Antero R","year":"2016","journal-title":"Caminhos Geogr"},{"key":"ref40","series-title":"The Epidemiology and Ecology of Leishmaniasis","first-page":"91","volume-title":"Ecoepidemiology of American Visceral Leishmaniasis in Tocantins State, Brazil : factors associated with the occurrence and spreading of the vector Lutzomyia (Lutzomyia) longipalpis (Lutz & Neiva, 1912) (Diptera: Psychodidae: Phlebotominae)","author":"Afonso MMS","year":"2017"},{"issue":"4","key":"ref41","doi-asserted-by":"crossref","DOI":"10.1371\/journal.pone.0062390","article-title":"Sex Bias in Infectious Disease Epidemiology: Patterns and Processes","volume":"8","author":"Guerra-Silveira F","year":"2013","journal-title":"PLoS One"},{"issue":"1","key":"ref42","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"38","DOI":"10.1590\/0037-8682-0180-2013","article-title":"HIV\/AIDS-related visceral leishmaniasis: a clinical and epidemiological description of visceral leishmaniasis in northern Brazil","volume":"47","author":"de Albuquerque LCP","year":"2014","journal-title":"Rev Soc Bras Med Trop"},{"issue":"7","key":"ref43","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"848","DOI":"10.1111\/j.1365-3156.2010.02550.x","article-title":"Clinical characteristics and treatment outcome of patients with visceral leishmaniasis and HIV co-infection in northwest Ethiopia","volume":"15","author":"Hurissa Z","year":"2010","journal-title":"Trop Med Int Health"},{"issue":"5","key":"ref44","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"298","DOI":"10.1016\/j.trstmh.2011.01.006","article-title":"The emergence of concurrent HIV-1\/AIDS and visceral leishmaniasis in Northeast Brazil","volume":"105","author":"Nascimento ET","year":"2011","journal-title":"Trans R Soc Trop Med Hyg"},{"key":"ref45","series-title":"Control of the leishmaniases: report of a meetting of the WHO Expert Committee on the Control of Leishmaniases","year":"2010","edition":"1st ed"},{"key":"ref46","series-title":"Plan de acci\u00f3n para fortalecer la vigilancia y control de las leishmaniasis en las Am\u00e9ricas 2017-2022","year":"2017"},{"issue":"6","key":"ref47","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"931","DOI":"10.1590\/S0034-89102007000600007","article-title":"An\u00e1lise dos registros de leishmaniose visceral pelo m\u00e9todo de captura-recaptura","volume":"41","author":"Maia-Elkhoury ANS","year":"2007","journal-title":"Rev Saude Publica"},{"issue":"1","key":"ref48","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"163","DOI":"10.1007\/s12026-013-8389-8","article-title":"The immunology of Leishmania\/HIV co-infection","volume":"56","author":"Okwor I","year":"2013","journal-title":"Immunol Res"},{"key":"ref49","series-title":"Manual de recomenda\u00e7\u00f5es para diagn\u00f3stico, tratamento e acompanhamento de pacientes com a coinfec\u00e7\u00e3o Leishmania-HIV","first-page":"16","year":"2011"},{"issue":"2","key":"ref50","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"334","DOI":"10.1128\/CMR.00061-07","article-title":"The relationship between leishmaniasis and AIDS: The second 10 years","volume":"21","author":"Alvar J","year":"2008","journal-title":"Clin Microbiol Rev"},{"issue":"4","key":"ref51","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"305","DOI":"10.1590\/S0037-86822004000400004","article-title":"Leishmaniose visceral entre \u00edndios no Estado de Roraima, Brasil. Aspectos clinico epidemiol\u00f3gicos de casos observados no per\u00edodo de 1989 a 1993","volume":"37","author":"Guerra JAO","year":"2004","journal-title":"Rev Soc Bras Med Trop"},{"issue":"4","key":"ref52","doi-asserted-by":"crossref","DOI":"10.1371\/journal.pntd.0001617","article-title":"Prevalence, features and risk factors for malaria co-infections amongst visceral leishmaniasis patients from Amudat hospital, Uganda","volume":"6","author":"Van den Bogaart E","year":"2012","journal-title":"PLoS Negl Trop Dis"}],"container-title":["Revista da Sociedade Brasileira de Medicina Tropical"],"original-title":[],"link":[{"URL":"http:\/\/www.scielo.br\/pdf\/rsbmt\/v50n5\/1678-9849-rsbmt-50-05-638.pdf","content-type":"unspecified","content-version":"vor","intended-application":"similarity-checking"}],"deposited":{"date-parts":[[2018,1,20]],"date-time":"2018-01-20T18:26:45Z","timestamp":1516472805000},"score":1,"resource":{"primary":{"URL":"http:\/\/www.scielo.br\/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0037-86822017000500638&lng=en&tlng=en"}},"subtitle":[],"short-title":[],"issued":{"date-parts":[[2017,9]]},"references-count":52,"journal-issue":{"issue":"5","published-print":{"date-parts":[[2017,9]]}},"alternative-id":["S0037-86822017000500638"],"URL":"https:\/\/doi.org\/10.1590\/0037-8682-0243-2017","relation":{},"ISSN":["1678-9849","0037-8682"],"issn-type":[{"value":"1678-9849","type":"electronic"},{"value":"0037-8682","type":"print"}],"subject":[],"published":{"date-parts":[[2017,9]]}}}