{"status":"ok","message-type":"work","message-version":"1.0.0","message":{"indexed":{"date-parts":[[2026,3,9]],"date-time":"2026-03-09T20:03:39Z","timestamp":1773086619964,"version":"3.50.1"},"reference-count":39,"publisher":"FapUNIFESP (SciELO)","issue":"1","content-domain":{"domain":[],"crossmark-restriction":false},"short-container-title":["Arq. Gastroenterol."],"published-print":{"date-parts":[[2008,3]]},"abstract":"<jats:p>RACIONAL: O processo patol\u00f3gico mais discutido na g\u00eanese da cirrose hep\u00e1tica \u00e9 a fibrose progressiva, por\u00e9m altera\u00e7\u00f5es na vasculatura do \u00f3rg\u00e3o t\u00eam sido apontadas como elementos fundamentais na fisiopatologia da doen\u00e7a e de suas complica\u00e7\u00f5es, como hipertens\u00e3o portal, insufici\u00eancia hep\u00e1tica e carcinoma hepatocelular. OBJETIVO: Avaliar a densidade microvascular em 35 casos de necropsias de pacientes com cirrose hep\u00e1tica mediante pesquisa imunoistoqu\u00edmica do marcador endotelial CD34 a fim de comparar os informes obtidos mediante semi-quantifica\u00e7\u00e3o com aqueles registrados por m\u00e9todo quantitativo morfom\u00e9trico, al\u00e9m de relacionar as altera\u00e7\u00f5es vasculares encontradas com os principais agentes causais, padr\u00f5es de les\u00e3o e complica\u00e7\u00f5es cl\u00ednicas da doen\u00e7a. M\u00c9TODOS: Foram estudados 35 casos de cirrose obtidos retrospectivamente de necropsias realizadas no SVOC\/USP no per\u00edodo de mar\u00e7o de 2002 a junho de 2003. Os casos foram reagrupados segundo padr\u00e3o anatomopatol\u00f3gico em esteatohepatite e hepatite cr\u00f4nica. A microvasculatura foi avaliada atrav\u00e9s da rea\u00e7\u00e3o imunoistoqu\u00edmica com anticorpo anti-endotelio clone CD34, QBend. RESULTADOS: Observou-se associa\u00e7\u00e3o significativa entre a abordagem semi-quantitativa e a quantifica\u00e7\u00e3o morfom\u00e9trica da densidade de vasos no par\u00eanquima, o mesmo n\u00e3o ocorrendo no septo. N\u00e3o foram detectadas associa\u00e7\u00f5es espec\u00edficas entre a neovasculariza\u00e7\u00e3o e os tipos de complica\u00e7\u00e3o da hepatopatia aqui estudados. O principal achado foi que a neoforma\u00e7\u00e3o vascular no par\u00eanquima \u00e9 significantemente maior nas cirroses associadas a hepatites cr\u00f4nicas do que nas esteatohepatites. CONCLUS\u00c3O: Todos esses achados requerem necess\u00e1rios estudos cl\u00ednicos para avaliar a hip\u00f3tese de que o estudo do rearranjo da microcircula\u00e7\u00e3o hep\u00e1tica, atrav\u00e9s de marcadores como o CD34, pode ser fator progn\u00f3stico em pacientes cirr\u00f3ticos.<\/jats:p>","DOI":"10.1590\/s0004-28032008000100008","type":"journal-article","created":{"date-parts":[[2008,4,17]],"date-time":"2008-04-17T02:38:05Z","timestamp":1208399885000},"page":"38-45","source":"Crossref","is-referenced-by-count":1,"title":["Vasculariza\u00e7\u00e3o na cirrose hep\u00e1tica: estudo imunoistoqu\u00edmico baseado em necropsias"],"prefix":"10.1590","volume":"45","author":[{"given":"Mariane de F\u00e1tima Yukie","family":"Maeda","sequence":"first","affiliation":[{"name":"Universidade de S\u00e3o Paulo"}],"role":[{"role":"author","vocabulary":"crossref"}]},{"given":"Camilla Duarte","family":"Silva","sequence":"additional","affiliation":[{"name":"Universidade de S\u00e3o Paulo"}],"role":[{"role":"author","vocabulary":"crossref"}]},{"given":"Leila Suemi","family":"Harima","sequence":"additional","affiliation":[{"name":"Universidade de S\u00e3o Paulo"}],"role":[{"role":"author","vocabulary":"crossref"}]},{"given":"Luiz Fernando Ferraz da","family":"Silva","sequence":"additional","affiliation":[{"name":"Universidade de S\u00e3o Paulo"}],"role":[{"role":"author","vocabulary":"crossref"}]},{"given":"Bruno","family":"Ctenas","sequence":"additional","affiliation":[{"name":"Universidade de S\u00e3o Paulo"}],"role":[{"role":"author","vocabulary":"crossref"}]},{"given":"Ven\u00e2ncio Avancini Ferreira","family":"Alves","sequence":"additional","affiliation":[{"name":"Universidade de S\u00e3o Paulo"}],"role":[{"role":"author","vocabulary":"crossref"}]}],"member":"530","reference":[{"key":"ref1","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"911","DOI":"10.1016\/S0168-8278(99)80147-0","article-title":"Effect of vascular endothelial growth factor on hepatic regenerative activity following partial hepatectomy in rats","volume":"30","author":"Assy N","year":"1999","journal-title":"J Hepatol","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0168-8278","issn-type":"print"},{"key":"ref2","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"289","DOI":"10.1002\/hep.510240201","article-title":"An algorithm for the grading of activity in chronic hepatitis C: The METAVIR Cooperative Study Group","volume":"24","author":"Bedossa P","year":"1996","journal-title":"Hepatology","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0161-0538","issn-type":"print"},{"key":"ref3","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"443","DOI":"10.1136\/gut.46.4.443","article-title":"Is liver fibrosis reversible?","volume":"46","author":"Benyon RC","year":"2000","journal-title":"Gut","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0017-5749","issn-type":"print"},{"key":"ref4","series-title":"Indicadores e dados b\u00e1sicos 2004: Sistema de informa\u00e7\u00f5es sobre mortalidade"},{"key":"ref5","series-title":"MacSween's pathology of the liver","first-page":"367","volume-title":"Non-alcoholic fatty liver disease","author":"Brunt EM","year":"2007","edition":"5"},{"key":"ref6","series-title":"National data: Deaths from final 2004","year":"2007"},{"key":"ref7","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1591","DOI":"10.5858\/2000-124-1591-ROHC","article-title":"Regression of human cirrhosis","volume":"124","author":"Chedid A","year":"2000","journal-title":"Arch Pathol Lab Med","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0003-9985","issn-type":"print"},{"key":"ref8","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1585","DOI":"10.5858\/2000-124-1585-CIP","article-title":"Controversies in pathology: Is cirrhosis of the liver a reversible disease?","volume":"124","author":"Chejfec G","year":"2000","journal-title":"Arch Pathol Lab Med","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0003-9985","issn-type":"print"},{"key":"ref9","first-page":"26","article-title":"Risk of fatty infiltration or cirrhosis of the liver in relation to ethanol consumption: a case-control study","volume":"9","author":"Coates RA","year":"1986","journal-title":"Clin Invest Med","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0147-958X","issn-type":"print"},{"key":"ref10","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1010","DOI":"10.1053\/jhep.2002.32524","article-title":"Hypoxia-induced VEGF and collagen I expressions are associated with angiogenesis and fibrogenesis in experimental cirrhosis","volume":"35","author":"Corpechot C","year":"2002","journal-title":"Hepatology","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0161-0538","issn-type":"print"},{"key":"ref11","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"860","DOI":"10.1016\/j.jhep.2004.03.007","article-title":"Cirrhosis reversal: a duel between dogma and myth","volume":"40","author":"Desmet VJ","year":"2004","journal-title":"J Hepatol","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0168-8278","issn-type":"print"},{"key":"ref12","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"909","DOI":"10.1016\/j.dld.2005.08.007","article-title":"Comments on cirrhosis reversal","volume":"37","author":"Desmet VJ","year":"2005","journal-title":"Dig Liver Dis"},{"key":"ref13","first-page":"365","article-title":"CD 34 expression in chronic and neoplastic liver diseases","volume":"44","author":"Di Carlo I","year":"2002","journal-title":"Panminerva Med","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0031-0808","issn-type":"print"},{"key":"ref14","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"2417","DOI":"10.1182\/blood.V75.12.2417.2417","article-title":"Expression of the CD34 gene in vascular endothelial cells","volume":"75","author":"Fina L","year":"1990","journal-title":"Blood","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0006-4971","issn-type":"print"},{"key":"ref15","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"250","DOI":"10.1097\/00001574-200305000-00008","article-title":"Portal hypertension","volume":"19","author":"Garcia-Tsao G","year":"2003","journal-title":"Curr Opin Gastroenterol","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0267-1379","issn-type":"print"},{"key":"ref16","first-page":"137","article-title":"Vis\u00e3o hist\u00f3rica e consenso nacional sobre a classifica\u00e7\u00e3o das hepatites cr\u00f4nicas","volume":"19","author":"Gayotto LCC","year":"2000","journal-title":"GED Gastroenterol Endosc Dig"},{"key":"ref17","series-title":"MacSween's pathology of the liver","first-page":"332","volume-title":"Alcoolic liver disease","author":"Hall PM","year":"2007","edition":"5"},{"key":"ref18","first-page":"67","article-title":"An ultrastructural comparison of sinusoids in hepatocellular carcinoma, adenomatous hyperplasia, and fetal liver","volume":"116","author":"Haratake J","year":"1992","journal-title":"Arch Pathol Lab Med","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0003-9985","issn-type":"print"},{"key":"ref19","first-page":"9","article-title":"Tumor angiogenesis in advanced stage ovarian carcinoma","volume":"147","author":"Hollingsworth HC","year":"1995","journal-title":"Am J Pathol","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0002-9440","issn-type":"print"},{"key":"ref20","first-page":"29","article-title":"Cirrose hep\u00e1tica: aspectos morfol\u00f3gicos relacionados \u00e0s suas poss\u00edveis complica\u00e7\u00f5es. Um estudo centrado em necropsias","volume":"41","author":"Iida VH","year":"2005","journal-title":"J Bras Patol Med Lab"},{"key":"ref21","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"129","DOI":"10.1007\/BF00491759","article-title":"Histophotometric estimation of volume density of collagen as an indication of fibrosis in rat liver","volume":"85","author":"James J","year":"1986","journal-title":"Histochemistry","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0301-5564","issn-type":"print"},{"key":"ref22","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"447","DOI":"10.1007\/BF01002772","article-title":"Picrosirius staining plus polarization microscopy, a specific method for collagen detection in tissue sections","volume":"11","author":"Junqueira LC","year":"1979","journal-title":"Histochem J","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0018-2214","issn-type":"print"},{"key":"ref23","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1313","DOI":"10.1002\/hep.20701","article-title":"Design and validation of a histological scoring system for nonalcoholic fatty liver disease","volume":"41","author":"Kleiner DE","year":"2005","journal-title":"Hepatology","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0161-0538","issn-type":"print"},{"key":"ref24","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"7","DOI":"10.1016\/j.jhep.2004.11.008","article-title":"Angiogenesis and chronic inflammation: the potential for novel therapeutic approaches in chronic liver disease","volume":"42","author":"Lai WK","year":"2005","journal-title":"J Hepatol","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0168-8278","issn-type":"print"},{"key":"ref25","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"660","DOI":"10.1016\/S0168-8278(03)00053-9","article-title":"Hepatocyte growth factor activates endothelial proangiogenic mechanisms relevant in chronic hepatitis C-associated neoangiogenesis","volume":"38","author":"Medina J","year":"2003","journal-title":"J Hepatol","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0168-8278","issn-type":"print"},{"key":"ref26","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1185","DOI":"10.1002\/hep.20193","article-title":"Angiogenesis in chronic inflammatory liver disease","volume":"39","author":"Medina J","year":"2004","journal-title":"Hepatology","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0161-0538","issn-type":"print"},{"key":"ref27","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"260","DOI":"10.1002\/path.1788","article-title":"A comparative study of endothelial cell markers expressed in chronically inflamed human tissues: MECA-79, Duffy antigen receptor for chemokines, von Willebrand factor, CD31, CD34, CD105 and CD146","volume":"206","author":"Middleton J","year":"2005","journal-title":"J Pathol","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0022-3417","issn-type":"print"},{"key":"ref28","first-page":"69","article-title":"Arterial blood supply in the dog","volume":"98","author":"Nizza MMRE","year":"2003","journal-title":"RPCV"},{"key":"ref29","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"555","DOI":"10.1016\/S0168-8278(00)80007-0","article-title":"Hepatic microvascular features in experimental cirrhosis: a structural and morphometrical study in CCl4- treated rats","volume":"33","author":"Onori P","year":"2000","journal-title":"J Hepatol","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0168-8278","issn-type":"print"},{"key":"ref30","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"656","DOI":"10.1097\/00000478-199806000-00002","article-title":"Neoangiogenesis and sinusoidal \" capillarization\" in dysplastic nodules of the liver","volume":"22","author":"Park YN","year":"1998","journal-title":"Am J Surg Pathol","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0147-5185","issn-type":"print"},{"key":"ref31","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1589","DOI":"10.5858\/2000-124-1589-ROC","article-title":"Regression of cirrhosis: a timely topic","volume":"124","author":"Ray MB","year":"2000","journal-title":"Arch Pathol Lab Med","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0003-9985","issn-type":"print"},{"key":"ref32","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"239","DOI":"10.1016\/S0016-5085(63)80130-4","article-title":"Capillarization of the hepatic sinusoids in man","volume":"44","author":"Schaffner F","year":"1963","journal-title":"Gastroenterology","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0016-5085","issn-type":"print"},{"key":"ref33","first-page":"353","article-title":"Vascular endothelial growth factor\/vascular permeability factor mRNA expression in patients with chronic hepatitis C and hepatocellular carcinoma","volume":"14","author":"Shimoda K","year":"1999","journal-title":"Int J Oncol","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/1019-6439","issn-type":"print"},{"key":"ref34","first-page":"2671","article-title":"Extent of tumor vascularization correlates with prognosis and hematogenous metastasis in gastric carcinomas","volume":"56","author":"Tanigawa N","year":"1996","journal-title":"Cancer Res","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0008-5472","issn-type":"print"},{"key":"ref35","series-title":"MacSween\u2019s pathology of the liver","first-page":"399","volume-title":"Acute and chronic viral hepatitis","author":"Theise ND","year":"2007","edition":"5"},{"key":"ref36","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"468","DOI":"10.1590\/S0102-09352002000500003","article-title":"Biopsia hep\u00e1tica em c\u00e3es: rela\u00e7\u00e3o entre qualidade da amostra e grau de conclus\u00e3o do diagn\u00f3stico","volume":"54","author":"Tostes R","year":"2002","journal-title":"Arq Bras Med Vet Zootec"},{"key":"ref37","first-page":"1599","article-title":"Regression of a human cirrhosis: morphologic features and the genesis of incomplete septal cirrhosis","volume":"124","author":"Wanless IR","year":"2000","journal-title":"Arch Pathol Lab Med","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0003-9985","issn-type":"print"},{"key":"ref38","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"889","DOI":"10.1016\/S0002-9440(10)63351-2","article-title":"Angiopoietin-1 causes reversible degradatin of the portal microcirculation in mice: implications for treatment of liver disease","volume":"165","author":"Ward NL","year":"2004","journal-title":"Am J Pathol","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0002-9440","issn-type":"print"},{"key":"ref39","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"683","DOI":"10.1002\/hep.1840050427","article-title":"The liver sieve: considerations concerning the structure and function of endothelial fenestrae, the sinusoidal wall, and the space of Disse","volume":"5","author":"Wisse E","year":"1985","journal-title":"Hepatology","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0161-0538","issn-type":"print"}],"container-title":["Arquivos de Gastroenterologia"],"original-title":[],"link":[{"URL":"http:\/\/www.scielo.br\/pdf\/ag\/v45n1\/a08v45n1.pdf","content-type":"unspecified","content-version":"vor","intended-application":"similarity-checking"}],"deposited":{"date-parts":[[2021,9,8]],"date-time":"2021-09-08T08:50:24Z","timestamp":1631091024000},"score":1,"resource":{"primary":{"URL":"http:\/\/www.scielo.br\/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0004-28032008000100008&lng=pt&tlng=pt"}},"subtitle":[],"short-title":[],"issued":{"date-parts":[[2008,3]]},"references-count":39,"journal-issue":{"issue":"1","published-print":{"date-parts":[[2008,3]]}},"alternative-id":["S0004-28032008000100008"],"URL":"https:\/\/doi.org\/10.1590\/s0004-28032008000100008","relation":{},"ISSN":["0004-2803"],"issn-type":[{"value":"0004-2803","type":"electronic"}],"subject":[],"published":{"date-parts":[[2008,3]]}}}