{"status":"ok","message-type":"work","message-version":"1.0.0","message":{"indexed":{"date-parts":[[2026,1,25]],"date-time":"2026-01-25T02:32:22Z","timestamp":1769308342757,"version":"3.49.0"},"reference-count":38,"publisher":"FapUNIFESP (SciELO)","issue":"3B","content-domain":{"domain":[],"crossmark-restriction":false},"short-container-title":["Arq. Neuro-Psiquiatr."],"published-print":{"date-parts":[[2003,9]]},"abstract":"<jats:p>A abordagem neuroendosc\u00f3pica transnasal para a sela t\u00farcica foi realizada em 100 pacientes consecutivos com um seguimento variando entre 3 e 55 meses: 57 mulheres e 43 homens, com idade compreendida entre 14 e 70 anos; 76 eram adenomas hipofis\u00e1rios: 22 acromeg\u00e1licos (7 microadenomas e 15 macroadenomas), 21 adenomas n\u00e3o secretores (3 microadenomas e 18 macroadenomas), 19 doen\u00e7a de Cushing (11 microadenomas e 8 macroadenomas), 10 prolactinomas (6 microadenomas e 4 macroadenomas), 4 adenomas secretor de LH (4 macroadenomas). A remiss\u00e3o da sintomatologia foi conseguida em 44,8% para os macroadenomas (60% para acromegalia, 27,7% para os adenomas n\u00e3o secretores, 50% para os pacientes com doen\u00e7a de Cushing, 50% para os prolactinomas, e 50% para os adenomas secretantes de LH), e 81,4% para os microadenomas (85% para acromegalia, 100% para os adenomas n\u00e3o secretores, 81,8% para os pacientes com doen\u00e7a de Cushing, e 66% para os prolactinomas). Na s\u00e9rie tivemos ainda quatro craniofaringeomas, quatro mucoceles esfenoidal, tr\u00eas aspergilose esfenoidal, e um caso de cada uma das patologias seguintes: cisto de Rathke, hipofis\u00edte, aneurisma da car\u00f3tida cavernosa, encefalocele, meningeoma intraselar, tuberculoma intra-selar e displasia fibrosa esfenoidal. Na s\u00e9rie encontramos ainda seis f\u00edstulas liqu\u00f3ricas que foram todas fechadas atrav\u00e9s dessa via. A mortalidade foi de 2%, um paciente de 57 anos com um adenoma gigante n\u00e3o produtor e um outro paciente de 38 anos com um volumoso craniofaringeoma predominantemente c\u00edstico. Como complica\u00e7\u00f5es tivemos duas meningites p\u00f3s-operat\u00f3rias curadas com antibioticoterapia e tr\u00eas f\u00edstulas p\u00f3s-cir\u00fargica que foram reoperadas. Dois pacientes desenvolveram diabetes ins\u00edpidus permanente. As vantagens desta t\u00e9cnica s\u00e3o representadas por um acesso mais f\u00e1cil, melhor ilumina\u00e7\u00e3o e visualiza\u00e7\u00e3o da les\u00e3o, mais f\u00e1cil distin\u00e7\u00e3o entre tumor e hip\u00f3fise normal, redu\u00e7\u00e3o do tempo de hospitaliza\u00e7\u00e3o e dos custos hospitalares. As desvantagens s\u00e3o a diminui\u00e7\u00e3o da profundidade de campo, a necessidade de constante controle do endosc\u00f3pio e a necessidade de maior experi\u00eancia com as t\u00e9cnicas de endoscopia.<\/jats:p>","DOI":"10.1590\/s0004-282x2003000500024","type":"journal-article","created":{"date-parts":[[2005,4,15]],"date-time":"2005-04-15T14:35:56Z","timestamp":1113575756000},"page":"836-841","source":"Crossref","is-referenced-by-count":16,"title":["Cirurgia endosc\u00f3pica transnasal da regi\u00e3o selar: estudo dos primeiros 100 casos"],"prefix":"10.1590","volume":"61","author":[{"given":"Jackson","family":"Gondim","sequence":"first","affiliation":[{"name":"Hospital Geral de Fortaleza, Brasil; Universidade Federal de S\u00e3o Paulo, Brasil"}],"role":[{"role":"author","vocabulary":"crossref"}]},{"given":"Michele","family":"Schops","sequence":"additional","affiliation":[{"name":"Universidade Federal de S\u00e3o Paulo, Brasil"}],"role":[{"role":"author","vocabulary":"crossref"}]},{"given":"Oswaldo I.","family":"Tella Jr","sequence":"additional","affiliation":[{"name":"Universidade Federal de S\u00e3o Paulo, Brasil"}],"role":[{"role":"author","vocabulary":"crossref"}]}],"member":"530","reference":[{"key":"ref1","series-title":"Diagnosis and treatment of pituitary tumors","first-page":"159","volume-title":"Transsphenoidal approach in surgical treatment of pituitary adenomas: General principles and indications in nonfunctioning adenoms","author":"Guiot G","year":"1973"},{"key":"ref2","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"583","DOI":"10.3171\/jns.1971.34.4.0582","article-title":"Transsphenoidal hypophysectomy","volume":"34","author":"Hardy J","year":"1971","journal-title":"J Neurosurg","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0022-3085","issn-type":"print"},{"key":"ref3","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"55","DOI":"10.1288\/00005537-198201000-00011","article-title":"Transnasal transseptal sphenoidal approach to hypophysectomy","volume":"92","author":"Tucker HM","year":"1982","journal-title":"Laryngoscope","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0023-852X","issn-type":"print"},{"key":"ref4","first-page":"451","article-title":"Endoscopy of the nose","volume":"104","author":"Messerklinger W","year":"1970","journal-title":"Monatsschr Ohrenheilkd Laryngorhinol","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0026-9328","issn-type":"print"},{"key":"ref5","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1066","DOI":"10.1288\/00005537-198408000-00015","article-title":"Transphenoidal approach to the sella the Johns Hopkins experience","volume":"94","author":"Kennedy DW","year":"1984","journal-title":"Laryngoscope","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0023-852X","issn-type":"print"},{"key":"ref6","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"234","DOI":"10.1016\/S1043-1810(10)80087-9","article-title":"Endonasal micro-endoscopic frontal sinus surgery the Fulda concept","volume":"2","author":"Draf W","year":"1991","journal-title":"Operative Tech Otolaryngol Head Neck Surg"},{"key":"ref7","first-page":"198","article-title":"Endoscopic pituitary surgery","volume":"102","author":"Jankovsky R","year":"1992","journal-title":"Laryngoscope","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0023-852X","issn-type":"print"},{"key":"ref8","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1416","DOI":"10.1007\/BF01411120","article-title":"Endoscopy assisted transsphenoidal surgery for pituitary adenoma","volume":"138","author":"Jho H","year":"1996","journal-title":"Acta Neurochirur (Wien)"},{"key":"ref9","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"44","DOI":"10.3171\/jns.1997.87.1.0044","article-title":"Endoscopic endonasal transsphenoidal surgery: experience with fifty patients","volume":"87","author":"Jho H","year":"1997","journal-title":"J Neurosurg","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0022-3085","issn-type":"print"},{"key":"ref10","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"901","DOI":"10.1590\/S0004-282X2001000600012","article-title":"Abordagem neuroendosc\u00f3pica transnasal transeptal para a regi\u00e3o selar","volume":"59","author":"Gondim J","year":"2001","journal-title":"Arq Neuropsiquiatr","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0004-282X","issn-type":"print"},{"key":"ref11","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"920","DOI":"10.1227\/00006123-198706000-00017","article-title":"Incidence and management of complcations of transsphenoidal operations for pituitary adenomas","volume":"20","author":"Black PMcL","year":"1987","journal-title":"Neurosurgery","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0148-396X","issn-type":"print"},{"key":"ref12","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"225","DOI":"10.1097\/00006123-199702000-00001","article-title":"Complications of transsphenoidal surgery: results of a national survey, review of the literature and personal experience","volume":"40","author":"Ciric I","year":"1997","journal-title":"Neurosurgery","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0148-396X","issn-type":"print"},{"key":"ref13","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"401","DOI":"10.1093\/neurosurgery\/23.CN_suppl_1.401","article-title":"Complications of trans-spnenoidal surgery","volume":"23","author":"Laws ER","year":"1976","journal-title":"Clin Neurosurg","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0069-4827","issn-type":"print"},{"key":"ref14","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"175","DOI":"10.3171\/jns.1999.91.2.0175","article-title":"Complications in a conteporary series of patients who underwent transsphenoidal surgery for Cushing's disease","volume":"91","author":"Semple PL","year":"1999","journal-title":"J Neurosurg","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0022-3085","issn-type":"print"},{"key":"ref15","first-page":"85","article-title":"Endoscopic endonasal transsphenoidal approach to the sellar region: technical evolution of the methodology and refinement of a dedicated instrumentation","volume":"43","author":"Alfieri A","year":"1999","journal-title":"J Neurosurg Sci","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0390-5616","issn-type":"print"},{"key":"ref16","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"951","DOI":"10.1017\/S0022215100131743","article-title":"Endoscopic anatomy of the sphenoid sinus and sella turcica","volume":"109","author":"Sethi D","year":"1995","journal-title":"J Laryngol Otol","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0022-2151","issn-type":"print"},{"key":"ref17","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"37","DOI":"10.1016\/S1042-3680(18)30066-4","article-title":"History of pituitary surgery from the technical aspect","volume":"12","author":"Landolt AM","year":"2001","journal-title":"Neurosurg Clin N Am","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/1042-3680","issn-type":"print"},{"key":"ref18","first-page":"767","article-title":"Zur Frage der Operationen an der Hypophyse","volume":"1","author":"Schloffer H","year":"1906","journal-title":"Beitr Kin Chir"},{"key":"ref19","first-page":"1515","article-title":"Surgical experience with pituitary disorders","volume":"63","author":"Cushing H","year":"1912","journal-title":"JAMA","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0098-7484","issn-type":"print"},{"key":"ref20","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"107","DOI":"10.1002\/bjs.1800041312","article-title":"Surgery of the pituitary fossa","volume":"4","author":"Cope VZ","year":"1916","journal-title":"Br J Surg","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0007-1323","issn-type":"print"},{"key":"ref21","first-page":"1011","article-title":"Surgery of the pituitary gland, using the open trans-sphenoidal approach: comparative study of 2 technical methods","volume":"21","author":"Hardy J","year":"1967","journal-title":"Ann Chir","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0003-3944","issn-type":"print"},{"key":"ref22","first-page":"1239","article-title":"Transsphenoidal surgery for acromegaly: endocrinological follow-up of 98 patients","volume":"48","author":"Shimon I","year":"2001","journal-title":"Neurosurgery","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0148-396X","issn-type":"print"},{"key":"ref23","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"4054","DOI":"10.1210\/jc.2002-011841","article-title":"Guidelines for acromegaly management","volume":"87","author":"Melmed S","year":"2002","journal-title":"J Clin Endocrinol Metab","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0021-972X","issn-type":"print"},{"key":"ref24","first-page":"235","article-title":"Clinically non-functioning human pituitary adenoma","volume":"19","author":"Asa SL","year":"1992","journal-title":"Can J Neurol Sci","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0317-1671","issn-type":"print"},{"key":"ref25","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"119","DOI":"10.1590\/S0004-282X2002000100021","article-title":"Adenomas hipofis\u00e1rios n\u00e3o secretantes","volume":"60","author":"Tella OI","year":"2002","journal-title":"Arq Neuropsiquiatr","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0004-282X","issn-type":"print"},{"key":"ref26","first-page":"63","article-title":"Outcomes of therapy for Cushing's disease due to adrenocorticotropin-secreting pituitary macroadenomas","volume":"83","author":"Blevins LS","year":"1998","journal-title":"J Clin Endocrinol Metabol"},{"key":"ref27","series-title":"Neuroendocrinologia clinica e cir\u00fargica S\u00e3o Paulo","first-page":"301","author":"Liberman B","year":"2002"},{"key":"ref28","first-page":"996","article-title":"Management of prolactinomas","volume":"82","author":"Molitch ME","year":"1997","journal-title":"J Clin Endocrinol Metab","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0021-972X","issn-type":"print"},{"key":"ref29","first-page":"128","article-title":"The neurosurgical management of prolactinomas","volume":"44","author":"Gulkalp HZ","year":"2000","journal-title":"J Neurosurg Sci","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0390-5616","issn-type":"print"},{"key":"ref30","first-page":"258","article-title":"Ad\u00e9nomes hypophysaires gonadotropes","volume":"61","author":"Chanson P","year":"2000","journal-title":"Ann Endocrinol (Paris)","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0003-4266","issn-type":"print"},{"key":"ref31","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"193","DOI":"10.1055\/s-2002-36197","article-title":"Endoscopic endonasal transsphenoidal approach: outcome analysis of 100 consecutive procedures","volume":"45","author":"Cappabianca P","year":"2002","journal-title":"Mininm Invasive Neurosurg"},{"key":"ref32","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"187","DOI":"10.1023\/A:1012969719503","article-title":"Endoscopic transsphenoidal surgery","volume":"54","author":"Jho HD","year":"2001","journal-title":"J Neurooncol","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0167-594X","issn-type":"print"},{"key":"ref33","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"47","DOI":"10.1055\/s-2002-23582","article-title":"Endoscopic endonasal removal of an intra-suprasellar Rathke's cleft cyst: case report and surgical considerations","volume":"45","author":"Alfieri A","year":"2002","journal-title":"Minim Invasive Neurosurg","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0946-7211","issn-type":"print"},{"key":"ref34","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"545","DOI":"10.1258\/0022215011908450","article-title":"Endoscopic management of basal encephaloceles","volume":"115","author":"Marshall AH","year":"2001","journal-title":"J Laryngol Otol","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0022-2151","issn-type":"print"},{"key":"ref35","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"111","DOI":"10.2500\/105065899782106779","article-title":"Endoscopic resection of fibro-osseous lesions of the paranasal sinuses","volume":"13","author":"Brodisn BN","year":"1999","journal-title":"Am J Rhinol","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/1050-6586","issn-type":"print"},{"key":"ref36","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"2131","DOI":"10.1097\/00005537-200112000-00009","article-title":"Endoscopic management of 108 sinus mucoceles","volume":"111","author":"Har-EL G","year":"2001","journal-title":"Laryngoscope","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0023-852X","issn-type":"print"},{"key":"ref37","first-page":"299","article-title":"Neurosurgical treatment of sphenoidal mucocele by endonasal transseptal endoscopic approach: report of two cases","volume":"60","author":"Gondim J","year":"2002","journal-title":"Arq Neuropsiquiatr","ISSN":"https:\/\/id.crossref.org\/issn\/0004-282X","issn-type":"print"},{"key":"ref38","first-page":"187","article-title":"The endonasal approach to pituitary adenomas: experience in 105 procedures","volume":"63","author":"Roux FX","year":"2002","journal-title":"Ann Endocrinol (Paris)."}],"container-title":["Arquivos de Neuro-Psiquiatria"],"original-title":[],"link":[{"URL":"http:\/\/www.scielo.br\/pdf\/anp\/v61n3b\/17304.pdf","content-type":"unspecified","content-version":"vor","intended-application":"similarity-checking"}],"deposited":{"date-parts":[[2020,4,6]],"date-time":"2020-04-06T22:20:24Z","timestamp":1586211624000},"score":1,"resource":{"primary":{"URL":"http:\/\/www.scielo.br\/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0004-282X2003000500024&lng=pt&tlng=pt"}},"subtitle":[],"short-title":[],"issued":{"date-parts":[[2003,9]]},"references-count":38,"journal-issue":{"issue":"3B","published-print":{"date-parts":[[2003,9]]}},"alternative-id":["S0004-282X2003000500024"],"URL":"https:\/\/doi.org\/10.1590\/s0004-282x2003000500024","relation":{},"ISSN":["0004-282X"],"issn-type":[{"value":"0004-282X","type":"electronic"}],"subject":[],"published":{"date-parts":[[2003,9]]}}}