{"status":"ok","message-type":"work","message-version":"1.0.0","message":{"indexed":{"date-parts":[[2026,9,29]],"date-time":"2026-09-29T21:25:46Z","timestamp":1790717146178,"version":"4.1.0"},"reference-count":320,"publisher":"Sociedad Espanola de Patologia Digestiva (SEPD)","content-domain":{"domain":[],"crossmark-restriction":false},"short-container-title":["Rev Esp Enferm Dig"],"published-print":{"date-parts":[[2024]]},"DOI":"10.17235\/reed.2024.10250\/2024","type":"journal-article","created":{"date-parts":[[2024,1,15]],"date-time":"2024-01-15T11:01:02Z","timestamp":1705316462000},"source":"Crossref","is-referenced-by-count":3,"title":["Management of liver and gastrointestinal toxicity induced by immune checkpoint inhibitors: Position statement of the AEEH-AEG-SEPD-SEOM-GETECCU"],"prefix":"10.17235","author":[{"given":"Mar","family":"Riveiro-Barciela","sequence":"first","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Sabela","family":"carballal","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"\u00c1lvaro","family":"D\u00edaz-Gonz\u00e1lez","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Miriam","family":"Ma\u00f1osa","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Javier","family":"Gallgo-Plazas","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Joaqu\u00edn","family":"Cubiella","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Paula","family":"Jim\u00e9nez-Fonseca","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Mar\u00eda","family":"Varela","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Luis","family":"Mench\u00e9n","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Bruno","family":"Sangro","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Ana","family":"Fern\u00e1ndez-Montes","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Francisco","family":"Mesonero","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Miguel \u00c1ngel","family":"Rodr\u00edguez-Gand\u00eda","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Fernando","family":"Rivera","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Mar\u00eda-Carlota","family":"Londo\u00f1o","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]}],"member":"6910","reference":[{"key":"ref1","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/s41571-019-0218-0"},{"key":"ref2","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.ciresp.2013.08.002"},{"key":"ref3","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.jhepr.2020.100170"},{"key":"ref4","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/S1470-2045(20)30494-0"},{"key":"ref5","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1053\/j.gastro.2020.08.063"},{"key":"ref6","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.jhep.2018.01.033"},{"key":"ref7","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1001\/jamaoncol.2018.3923"},{"key":"ref8","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.livres.2021.01.003"},{"key":"ref9","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3389\/fonc.2021.650292"},{"key":"ref10","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1371\/journal.pone.0253070"},{"key":"ref11","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.intimp.2021.107498"},{"key":"ref12","unstructured":"12. Institute USDoHaHSNNC. Common Terminology Criteria for Adverse Events (CTCAE) version 4.03."},{"key":"ref13","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1097\/MD.0000000000019013"},{"key":"ref14","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1056\/NEJMoa1915745"},{"key":"ref15","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.jhep.2016.10.029"},{"key":"ref16","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/S0140-6736(17)31046-2"},{"key":"ref17","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1001\/jamaoncol.2020.4564"},{"key":"ref18","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1200\/JCO.20.03555"},{"key":"ref19","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1200\/JCO.19.01307"},{"key":"ref20","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"20. Guti\u00e9rrez-Larra\u00f1aga M, Gonz\u00e1lez-L\u00f3pez E, Roa-Bautista A, Rodrigues PM, D\u00edaz-Gonz\u00e1lez \u00c1, Banales JM, et al. Immune checkpoint inhibitors: the emerging cornerstone in cholangiocarcinoma therapy? Liver Cancer 2021;10:545-60.","DOI":"10.1159\/000518104"},{"key":"ref21","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"21. Zeng FL, Chen JF. Application of immune checkpoint inhibitors in the treatment of cholangiocarcinoma. Technol Cancer Res Treat 2021;20:15330338211039952.","DOI":"10.1177\/15330338211039952"},{"key":"ref22","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1200\/JCO.2022.40.4_suppl.378"},{"key":"ref23","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/S0140-6736(23)00727-4"},{"key":"ref24","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1200\/JCO.2019.37.4_suppl.387"},{"key":"ref25","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.jhep.2019.02.014"},{"key":"ref26","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1200\/JCO.2017.77.6385"},{"key":"ref27","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1093\/annonc\/mdx225"},{"key":"ref28","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.jhep.2019.10.021"},{"key":"ref29","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/0895-4356(93)90101-6"},{"key":"ref30","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1002\/hep.32327"},{"key":"ref31","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3390\/cancers12113446"},{"key":"ref32","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/apt.15413"},{"key":"ref33","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.cld.2007.06.012"},{"key":"ref34","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1055\/s-0034-1375957"},{"key":"ref35","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.15403\/jgld-3207"},{"key":"ref36","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.annonc.2020.02.004"},{"key":"ref37","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/jitc-2020-001664"},{"key":"ref38","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/s40425-019-0808-5"},{"key":"ref39","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3389\/fmed.2022.916213"},{"key":"ref40","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.gastrohep.2019.09.006"},{"key":"ref41","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.jhep.2015.06.030"},{"key":"ref42","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/s41379-018-0013-y"},{"key":"ref43","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"43. Gauci ML, Baroudjian B, Zeboulon C, Pages C, Pot\u00e9 N, Roux O, et al. Immune-related hepatitis with immunotherapy: are corticosteroids always needed? J Hepatol 2018;69:548-50.","DOI":"10.1016\/j.jhep.2018.03.034"},{"key":"ref44","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1002\/hep.31227"},{"key":"ref45","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.ejca.2021.04.045"},{"key":"ref46","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/flgastro-2018-101146"},{"key":"ref47","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.14740\/jocmr3750"},{"key":"ref48","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.gastrohep.2020.07.009"},{"key":"ref49","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.clinre.2020.06.016"},{"key":"ref50","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1080\/2162402X.2021.1875639"},{"key":"ref51","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.medcli.2020.06.057"},{"key":"ref52","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/jgh.14889"},{"key":"ref53","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.ejca.2020.02.041"},{"key":"ref54","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.14309\/ajg.0000000000000398"},{"key":"ref55","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/S0168-8278(23)01021-8"},{"key":"ref56","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1200\/JCO.2010.32.2206"},{"key":"ref57","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"57. Riveiro-Barciela M, Mu\u00f1oz-Couselo E, Fernandez-Sojo J, Diaz-Mejia N, Parra-L\u00f3pez R, Buti M. Acute liver failure due to immune-mediated hepatitis successfully managed with plasma exchange: new settings call for new treatment strategies? J Hepatol 2019;70:564-6.","DOI":"10.1016\/j.jhep.2018.10.020"},{"key":"ref58","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1053\/j.gastro.2010.06.046"},{"key":"ref59","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1155\/1990\/708916"},{"key":"ref60","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.autrev.2020.102460"},{"key":"ref61","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1001\/jamaoncol.2020.0726"},{"key":"ref62","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.bulcan.2020.04.019"},{"key":"ref63","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/s40425-019-0805-8"},{"key":"ref64","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.2147\/CMAR.S247554"},{"key":"ref65","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.jhep.2016.11.015"},{"key":"ref66","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s00262-016-1926-2"},{"key":"ref67","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1093\/annonc\/mdx642"},{"key":"ref68","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1158\/2326-6066.CIR-17-0755"},{"key":"ref69","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1001\/jamaoncol.2019.1022"},{"key":"ref70","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/liv.14489"},{"key":"ref71","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1002\/cncr.33165"},{"key":"ref72","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.cgh.2022.03.050"},{"key":"ref73","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3748\/wjg.v26.i3.353"},{"key":"ref74","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.jhep.2021.10.011"},{"key":"ref75","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1097\/MOG.0000000000000813"},{"key":"ref76","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s00262-017-2062-3"},{"key":"ref77","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1097\/MEG.0000000000002280"},{"key":"ref78","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/hepr.13329"},{"key":"ref79","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s00535-020-01677-9"},{"key":"ref80","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/bcr-2021-243360"},{"key":"ref81","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s12328-020-01218-0"},{"key":"ref82","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.ctarc.2020.100270"},{"key":"ref83","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s10637-017-0484-6"},{"key":"ref84","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.cgh.2020.11.048"},{"key":"ref85","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/bcr-2019-232505"},{"key":"ref86","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s12328-020-01287-1"},{"key":"ref87","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/bcr-2021-241700"},{"key":"ref88","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3892\/mco.2019.1923"},{"key":"ref89","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1097\/MD.0000000000025774"},{"key":"ref90","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/jgh.14136"},{"key":"ref91","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s12328-020-01178-5"},{"key":"ref92","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.2217\/imt-2019-0077"},{"key":"ref93","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.2169\/internalmedicine.2330-18"},{"key":"ref94","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1002\/hep.30189"},{"key":"ref95","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1002\/hep.31089"},{"key":"ref96","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.jtho.2019.04.023"},{"key":"ref97","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1093\/annonc\/mdw649"},{"key":"ref98","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1080\/14712598.2020.1762562"},{"key":"ref99","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s10637-021-01136-z"},{"key":"ref100","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1053\/j.semdp.2019.07.009"},{"key":"ref101","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s10637-017-0453-0"},{"key":"ref102","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/his.14000"},{"key":"ref103","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"103. Gourari K, Catherine J, Garaud S, Kerger J, Lepida A, Georgala A, et al. A rare case of hepatic vanishing bile duct syndrome occurring after combination therapy with nivolumaband cabozantinib in a patient with renal carcinoma. Diagnostics (Basel, Switzerland) 2022;12:539.","DOI":"10.3390\/diagnostics12020539"},{"key":"ref104","unstructured":"104. Zhong YY, McLean L, Buckle A, Siva S, Tran B. Vanishing bile duct syndrome associated with pazopanib after progression on pembrolizumab. Can J Urol 2020;27:10339-41."},{"key":"ref105","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"105. Gemelli M, Carbone M, Abbate MI, Mancin M, Zucchini N, Colonese F, et al. Vanishing bile duct syndrome following pembrolizumab infusion: case report and review of the literature. Immunotherapy 2022;14:175-81.","DOI":"10.2217\/imt-2021-0078"},{"key":"ref106","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.jtho.2020.09.007"},{"key":"ref107","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s12328-022-01590-z"},{"key":"ref108","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.bpg.2020.101703"},{"key":"ref109","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/gutjnl-2018-316948"},{"key":"ref110","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/apt.13281"},{"key":"ref111","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1002\/cam4.2397"},{"key":"ref112","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.cgh.2015.12.028"},{"key":"ref113","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s00261-019-02334-3"},{"key":"ref114","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1093\/ecco-jcc\/jjv227"},{"key":"ref115","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1200\/JCO.2005.04.5716"},{"key":"ref116","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/esmoopen-2017-000278"},{"key":"ref117","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/s40425-018-0411-1"},{"key":"ref118","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"118. Cheung VTF, Gupta T, Olsson-Brown A, Subramanian S, Sasson SC, Heseltine J, et al. Immune checkpoint inhibitor-related colitis assessment and prognosis: can IBD scoring point the way? Br J Cancer 2020;123:207-15.","DOI":"10.1038\/s41416-020-0882-y"},{"key":"ref119","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/esmoopen-2019-000585"},{"key":"ref120","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/jitc-2019-000451"},{"key":"ref121","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.14309\/crj.0000000000000249"},{"key":"ref122","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1097\/MCG.0b013e31828f1d51"},{"key":"ref123","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/bcr-2018-224913"},{"key":"ref124","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.21037\/apm-21-58"},{"key":"ref125","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.ijscr.2020.12.096"},{"key":"ref126","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1080\/2162402X.2018.1524695"},{"key":"ref127","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.jaad.2019.07.049"},{"key":"ref128","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1177\/1078155220968909"},{"key":"ref129","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.ejca.2020.02.025"},{"key":"ref130","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1093\/annonc\/mdv182"},{"key":"ref131","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.4143\/crt.2020.790"},{"key":"ref132","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/s12885-019-5701-6"},{"key":"ref133","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.intimp.2020.106601"},{"key":"ref134","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/jitc-2019-000371"},{"key":"ref135","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.annonc.2021.03.204"},{"key":"ref136","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.ejca.2020.02.010"},{"key":"ref137","unstructured":"137. Institute USDoHaHSNNC. Common terminology criteria for  adverse events (CTCAE). Version 5.0. 2017."},{"key":"ref138","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/s40425-017-0300-z"},{"key":"ref139","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3747\/co.27.6251"},{"key":"ref140","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1093\/annonc\/mdx286"},{"key":"ref141","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1158\/2326-6066.CIR-16-0237"},{"key":"ref142","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.cgh.2020.01.033"},{"key":"ref143","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/s12916-015-0455-8"},{"key":"ref144","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.2147\/DDDT.S196316"},{"key":"ref145","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s40264-020-00979-4"},{"key":"ref146","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/jitc-2020-001488"},{"key":"ref147","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.2144\/fsoa-2020-0129"},{"key":"ref148","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3389\/fphar.2017.00730"},{"key":"ref149","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.critrevonc.2021.103351"},{"key":"ref150","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.2217\/fon-2020-1222"},{"key":"ref151","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s00384-019-03268-4"},{"key":"ref152","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"152. Miyashita H, Mikami T, Satoi S, Cruz C, Galsky MD. Incidence and risk of colitis with programmed death 1 versus programmed death ligand 1 inhibitors for the treatment of cancer. J Immunother (Hagerstown, Md: 1997) 2020;43:291-8.","DOI":"10.1097\/CJI.0000000000000339"},{"key":"ref153","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.ejca.2016.02.025"},{"key":"ref154","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.2147\/TCRM.S308194"},{"key":"ref155","unstructured":"155. Sakellariou S, Papathanasiou E, Perdiki M, Sotiropoulou M, Zampeli E, Michopoulos S, et al. Histological diversity of anti-PD1-induced colitis. Histol Histopathol 2022;37:699-708."},{"key":"ref156","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/1346-8138.14227"},{"key":"ref157","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.eururo.2019.03.015"},{"key":"ref158","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3389\/fonc.2021.621639"},{"key":"ref159","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1093\/ecco-jcc\/jjx081"},{"key":"ref160","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/S1470-2045(18)30700-9"},{"key":"ref161","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3389\/fonc.2020.00091"},{"key":"ref162","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.2147\/TCRM.S193338"},{"key":"ref163","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3389\/fphar.2019.01671"},{"key":"ref164","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.2217\/mmt-2017-0027"},{"key":"ref165","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3389\/fonc.2020.00258"},{"key":"ref166","unstructured":"166. Shieh C, Chalikonda D, Block P, Shinn B, Kistler CA. Gastrointestinal toxicities of immune checkpoint inhibitors :a multicenter retrospective analysis. Ann Gastroenterol 2021;34:46-52."},{"key":"ref167","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/s40425-019-0800-0"},{"key":"ref168","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1053\/j.gastro.2020.06.093"},{"key":"ref169","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1056\/NEJMoa1504030"},{"key":"ref170","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1002\/cncr.32966"},{"key":"ref171","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.intimp.2020.106770"},{"key":"ref172","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/S1470-2045(09)70334-1"},{"key":"ref173","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/S1470-2045(17)30231-0"},{"key":"ref174","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/s40425-018-0346-6"},{"key":"ref175","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1042\/BSR20192347"},{"key":"ref176","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3389\/fonc.2020.00197"},{"key":"ref177","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3389\/fonc.2020.00261"},{"key":"ref178","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3389\/fphar.2019.01173"},{"key":"ref179","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/S2213-2600(19)30084-0"},{"key":"ref180","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1056\/NEJMoa1816047"},{"key":"ref181","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/s13569-016-0064-0"},{"key":"ref182","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/s41591-018-0053-3"},{"key":"ref183","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1158\/2326-6066.CIR-13-0082"},{"key":"ref184","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.ijrobp.2017.02.003"},{"key":"ref185","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.clinre.2021.101778"},{"key":"ref186","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1200\/JCO.2005.01.128"},{"key":"ref187","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.ejca.2018.11.009"},{"key":"ref188","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s10637-019-00845-w"},{"key":"ref189","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s00262-020-02797-0"},{"key":"ref190","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3389\/fonc.2021.611012"},{"key":"ref191","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/bjc.2016.431"},{"key":"ref192","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.21037\/tlcr-21-464"},{"key":"ref193","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/ncomms10391"},{"key":"ref194","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1093\/annonc\/mdz224"},{"key":"ref195","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3389\/fimmu.2021.768957"},{"key":"ref196","unstructured":"196. Berman D, Parker SM, Siegel J, Chasalow SD, Weber J, Galbraith S, et al. Blockade of cytotoxic T-lymphocyte antigen-4 by ipilimumab results in dysregulation of gastrointestinal immunity in patients with advanced melanoma. Cancer Immun 2010;10:11."},{"key":"ref197","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/s40425-019-0714-x"},{"key":"ref198","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1093\/annonc\/mdw181"},{"key":"ref199","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3389\/fonc.2020.585311"},{"key":"ref200","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1634\/theoncologist.2018-0563"},{"key":"ref201","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s00262-020-02585-w"},{"key":"ref202","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/1759-7714.14063"},{"key":"ref203","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1172\/JCI96798"},{"key":"ref204","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/1479-5876-11-75"},{"key":"ref205","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/s40425-018-0408-9"},{"key":"ref206","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/s40425-015-0081-1"},{"key":"ref207","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1200\/JCO.19.01674"},{"key":"ref208","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1200\/JOP.19.00672"},{"key":"ref209","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/jitc-2021-002567"},{"key":"ref210","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/apt.16217"},{"key":"ref211","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1093\/ibd\/izy104"},{"key":"ref212","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.gie.2019.09.009"},{"key":"ref213","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s10620-020-06441-w"},{"key":"ref214","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/S2468-1253(20)30014-5"},{"key":"ref215","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/apt.15263"},{"key":"ref216","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.14423\/SMJ.0000000000000944"},{"key":"ref217","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/jgh.15691"},{"key":"ref218","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s00428-017-2267-z"},{"key":"ref219","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1093\/ecco-jcc\/jjab141"},{"key":"ref220","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1097\/PAS.0b013e31817150e3"},{"key":"ref221","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1097\/PAS.0000000000000829"},{"key":"ref222","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/his.13224"},{"key":"ref223","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/cas.14773"},{"key":"ref224","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.cell.2020.06.001"},{"key":"ref225","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1053\/j.gastro.2021.06.025"},{"key":"ref226","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/his.13118"},{"key":"ref227","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/jitc-2020-002058"},{"key":"ref228","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3109\/00365529609006407"},{"key":"ref229","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3399\/bjgp16X685813"},{"key":"ref230","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1097\/MOG.0000000000000593"},{"key":"ref231","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/jitc-2020-001329"},{"key":"ref232","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.2214\/AJR.12.9751"},{"key":"ref233","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1158\/2326-6066.CIR-15-0102"},{"key":"ref234","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s00261-015-0560-3"},{"key":"ref235","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s40134-017-0256-2"},{"key":"ref236","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1158\/2326-6066.CIR-16-0302"},{"key":"ref237","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.ejca.2017.09.019"},{"key":"ref238","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1200\/JCO.19.00320"},{"key":"ref239","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1097\/MIB.0000000000000602"},{"key":"ref240","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1093\/ecco-jcc\/jjaa036"},{"key":"ref241","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.14740\/gr594e"},{"key":"ref242","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1097\/COC.0000000000000841"},{"key":"ref243","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1158\/2326-6066.CIR-17-0659"},{"key":"ref244","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/jitc-2020-000958"},{"key":"ref245","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1093\/annonc\/mdv623"},{"key":"ref246","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1056\/NEJMoa2017699"},{"key":"ref247","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1200\/JCO.2022.40.16_suppl.4035"},{"key":"ref248","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1053\/j.gastro.2019.04.044"},{"key":"ref249","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/bcr-2020-240398"},{"key":"ref250","unstructured":"250. Zhang ZG, Hao XS. Diagnosis and treatment of 41 patients with malignant peritoneal mesothelioma. Zhonghua zhong liuza zhi 2004;26:631-3."},{"key":"ref251","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"251. Khamaysi I, Hajj E. Drug-induced pancreatic atrophy (\ufffd\ufffdthe vanishing pancreas\ufffd\ufffd). Eur J Hepatogastroenterol 2020;10:101-2.","DOI":"10.5005\/jp-journals-10018-1323"},{"key":"ref252","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/bcr-2019-231211"},{"key":"ref253","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s12328-021-01459-7"},{"key":"ref254","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.6004\/jnccn.2019.0018"},{"key":"ref255","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1177\/1756283X16646709"},{"key":"ref256","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3748\/wjg.v23.i11.2023"},{"key":"ref257","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/ajco.12651"},{"key":"ref258","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1089\/cbr.2008.0607"},{"key":"ref259","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.14309\/ajg.0000000000000497"},{"key":"ref260","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1097\/CMR.0000000000000543"},{"key":"ref261","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"261. Choi K, Abu-Sbeih H, Samdani R, Nogueras Gonzalez G, Raju GS, Richards DM, et al. Can immune checkpoint inhibitors induce microscopic colitis or a brand new entity? Inflamm Bowel Dis 2019;25:385-93.","DOI":"10.1093\/ibd\/izy240"},{"key":"ref262","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1093\/annonc\/mdx403"},{"key":"ref263","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1080\/2162402X.2020.1760676"},{"key":"ref264","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/s40425-019-0756-0"},{"key":"ref265","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1097\/CMR.0b013e32835fb524"},{"key":"ref266","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/s40425-018-0412-0"},{"key":"ref267","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s10620-008-0641-z"},{"key":"ref268","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.4292\/wjgpt.v10.i1.29"},{"key":"ref269","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3892\/mco.2021.2227"},{"key":"ref270","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/imj.14854"},{"key":"ref271","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1080\/2162402X.2015.1128611"},{"key":"ref272","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1200\/JCO.2015.60.8448"},{"key":"ref273","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1158\/1078-0432.CCR-15-2471"},{"key":"ref274","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1053\/j.gastro.2020.10.029"},{"key":"ref275","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/s40425-019-0577-1"},{"key":"ref276","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"276. C\u00e9spedes Mart\u00ednez E, Robles Alonso V, Herrera-De Guise C, Mayorga L, Casellas F, Roca-Herrera M, et al. Severe and refractory gastrointestinal toxicity due to immune checkpointinhibitors: clinical experience in a tertiary referral hospital. Rev Esp Enferm Dig 2023;115(10):567-73.","DOI":"10.17235\/reed.2023.9436\/2022"},{"key":"ref277","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/s40425-018-0461-4"},{"key":"ref278","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1159\/000507579"},{"key":"ref279","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.5306\/wjco.v10.i10.350"},{"key":"ref280","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/bcr-2016-216641"},{"key":"ref281","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s00262-017-1962-6"},{"key":"ref282","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.12659\/AJCR.908570"},{"key":"ref283","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1056\/NEJMc2002527"},{"key":"ref284","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1056\/NEJMc2031717"},{"key":"ref285","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1200\/JCO.2015.66.1389"},{"key":"ref286","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.crohns.2014.06.009"},{"key":"ref287","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.gastrohep.2013.01.002"},{"key":"ref288","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.ejca.2020.02.014"},{"key":"ref289","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.14309\/ajg.0000000000002332"},{"key":"ref290","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.14309\/crj.0000000000000946"},{"key":"ref291","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/bmjgast-2022-000989"},{"key":"ref292","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s12328-023-01826-6"},{"key":"ref293","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/s41591-018-0238-9"},{"key":"ref294","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1093\/annonc\/mdw443"},{"key":"ref295","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/jitc-2020-000604"},{"key":"ref296","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3389\/fimmu.2021.730320"},{"key":"ref297","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.2217\/imt-2020-0103"},{"key":"ref298","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.ejca.2018.10.006"},{"key":"ref299","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/jitc-2020-001622"},{"key":"ref300","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/jitc-2021-002850"},{"key":"ref301","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1097\/CJI.0000000000000337"},{"key":"ref302","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1097\/CJI.0b013e31823735d6"},{"key":"ref303","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s00262-019-02303-1"},{"key":"ref304","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s12094-017-1817-9"},{"key":"ref305","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1001\/jamaoncol.2019.5570"},{"key":"ref306","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/s40425-019-0579-z"},{"key":"ref307","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1200\/JCO.19.00318"},{"key":"ref308","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.ejca.2020.09.001"},{"key":"ref309","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.ejca.2020.03.017"},{"key":"ref310","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/s12916-020-01549-2"},{"key":"ref311","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"311. Cheung V, Gupta T, Ye W, Middleton M, Fairfax B, Payne M, et al. PTU-061 immunotherapy-related gastritis in a tertiary oncology centre. Gut 2019;68:A147.","DOI":"10.1136\/gutjnl-2019-BSGAbstracts.277"},{"key":"ref312","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1080\/00365521.2019.1594356"},{"key":"ref313","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/his.14029"},{"key":"ref314","unstructured":"314. Vandepapeli\u00e8re J, Siplet J, Libbrecht L, Dano H, Baurain JF, Moreels T. Auto-immune gastritis induced by pembrolizumab, an anti-PD-1, in a melanoma patient. Acta Gastroenterol Belg 2020;83:482-4."},{"key":"ref315","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.14309\/crj.2017.57"},{"key":"ref316","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/s40425-018-0481-0"},{"key":"ref317","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.14740\/gr1068w"},{"key":"ref318","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.clcc.2020.04.006"},{"key":"ref319","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.6004\/jnccn.2023.7034"},{"key":"ref320","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3389\/fimmu.2023.1166299"}],"container-title":["Revista Espa\u00f1ola de Enfermedades Digestivas"],"original-title":[],"deposited":{"date-parts":[[2024,1,15]],"date-time":"2024-01-15T11:01:16Z","timestamp":1705316476000},"score":1,"resource":{"primary":{"URL":"https:\/\/online.reed.es\/fichaArticulo.aspx?iarf=747230415279194-165237639250146"}},"subtitle":[],"short-title":[],"issued":{"date-parts":[[2024]]},"references-count":320,"URL":"https:\/\/doi.org\/10.17235\/reed.2024.10250\/2024","relation":{},"ISSN":["1130-0108"],"issn-type":[{"value":"1130-0108","type":"print"}],"subject":[],"published":{"date-parts":[[2024]]}}}