{"status":"ok","message-type":"work","message-version":"1.0.0","message":{"indexed":{"date-parts":[[2026,9,29]],"date-time":"2026-09-29T02:44:59Z","timestamp":1790649899720,"version":"4.1.0"},"reference-count":107,"publisher":"Consilium Medicum","issue":"5","license":[{"start":{"date-parts":[[2023,7,16]],"date-time":"2023-07-16T00:00:00Z","timestamp":1689465600000},"content-version":"unspecified","delay-in-days":0,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-nc-sa\/4.0"}],"content-domain":{"domain":[],"crossmark-restriction":false},"short-container-title":["Terapevticheskii arkhiv"],"abstract":"<jats:p>Immune-inflammatory (autoimmune and autoinflammatory) rheumatic diseases are widespread severe chronic inflammatory diseases and also models for studying the fundamental mechanisms of pathogenesis and approach to pharmacotherapy of other diseases associated with autoimmunity and\/or autoinflammation. Uncontrolled inflammation leading to hypercoagulation forms the basis of thromboinflammation, which is considered a universal pathogenetic mechanism of organ involvement in immune-inflammatory rheumatic diseases, as well as in COVID-19 and atherosclerotic vascular lesions (atherothrombosis). Thrombo-inflammatory mechanisms play a crucial role in systemic lupus erythematosus and antiphospholipid syndrome. Russian rheumatology, under the leadership of academician Valentina Alexandrovna Nasonova, greatly contributed to the research of these disorders. This article addresses the current view about the overlapping pathogenetic mechanisms of thrombosis in systemic lupus erythematosus and antiphospholipid syndrome, the relevance of these studies during the COVID-19 pandemic, and the prospects for antithrombotic and anti-inflammatory therapy.<\/jats:p>","DOI":"10.26442\/00403660.2023.05.202246","type":"journal-article","created":{"date-parts":[[2023,7,16]],"date-time":"2023-07-16T20:39:55Z","timestamp":1689539995000},"page":"365-374","source":"Crossref","is-referenced-by-count":14,"title":["Systemic lupus erythematosus and antiphospholipid syndrome: past, present, future"],"prefix":"10.26442","volume":"95","author":[{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0002-1598-8360","authenticated-orcid":false,"given":"Evgeny L.","family":"Nasonov","sequence":"first","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0003-3552-2522","authenticated-orcid":false,"given":"Tatiana M.","family":"Reshetnyak","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0002-5206-1732","authenticated-orcid":false,"given":"Sergey K.","family":"Solovyev","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0001-5793-4689","authenticated-orcid":false,"given":"Tatiana V.","family":"Popkova","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]}],"member":"18344","published-online":{"date-parts":[[2023,7,16]]},"reference":[{"key":"ref1","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.14412\/1995-4484-2014-133-140"},{"key":"ref2","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1182\/blood-2018-11-882993"},{"key":"ref3","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1161\/ATVBAHA.122.317162"},{"key":"ref4","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.47360\/1995-4484-2020-353-367"},{"key":"ref5","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.26442\/00403660.2020.05.000697"},{"key":"ref6","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/nrdp.2016.39"},{"key":"ref7","unstructured":"\u0422\u0430\u0440\u0435\u0435\u0432 \u0415.\u041c., \u0412\u0438\u043d\u043e\u0433\u0440\u0430\u0434\u043e\u0432\u0430 \u041e.\u041c., \u041d\u0430\u0441\u043e\u043d\u043e\u0432\u0430 \u0412.\u0410., \u0413\u0443\u0441\u0435\u0432\u0430 \u041d.\u041a\u043e\u043b\u043b\u0430\u0433\u0435\u043d\u043e\u0437\u044b. \u041c., 1965 [Tareev EM, Vinogradova OM, Nasonova VA, Guseva NG. Kollagenozy. Moscow, 1965 (in Russian)]."},{"key":"ref8","unstructured":"\u041d\u0430\u0441\u043e\u043d\u043e\u0432\u0430 \u0412.\u0410. \u0421\u0438\u0441\u0442\u0435\u043c\u043d\u0430\u044f \u043a\u0440\u0430\u0441\u043d\u0430\u044f \u0432\u043e\u043b\u0447\u0430\u043d\u043a\u0430. \u041c.: \u041c\u0435\u0434\u0438\u0446\u0438\u043d\u0430, 1972 [Nasonova VA. Sistemnaia krasnaia volchanka. Moscow: Meditsina, 1972 (in Russian)]."},{"key":"ref9","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/s0014-5793(97)00843-0"},{"key":"ref10","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/BF01320551"},{"key":"ref11","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/s41590-020-0677-6"},{"key":"ref12","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/ard-2022-223741"},{"key":"ref13","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.14412\/1995-4484-2019-452-461"},{"key":"ref14","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/s41584-022-00826-z"},{"key":"ref15","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/annrheumdis-2018-214819"},{"key":"ref16","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1177\/1759720X221086719"},{"key":"ref17","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.molmed.2020.09.009"},{"key":"ref18","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/s41584-020-0480-7"},{"key":"ref19","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/s41584-021-00710-2"},{"key":"ref20","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.47360\/1995-4484-2021-119-128"},{"key":"ref21","unstructured":"\u0410\u043d\u0442\u0438\u0444\u043e\u0441\u0444\u043e\u043b\u0438\u043f\u0438\u0434\u043d\u044b\u0439 \u0441\u0438\u043d\u0434\u0440\u043e\u043c. \u041f\u043e \u0440\u0435\u0434. \u0415.\u041b. \u041d\u0430\u0441\u043e\u043d\u043e\u0432\u0430. \u041c\u043e\u0441\u043a\u0432\u0430: \u041b\u0438\u0442\u0442\u0435\u0440\u0440\u0430, 2004 [Antifosfolipidnyi sindrom. Pod red. EL Nasonova. Moscow: Litterra, 2004 (in Russian)]."},{"key":"ref22","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.14412\/1995-4484-2014-56-71"},{"key":"ref23","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/nrdp.2018.5"},{"key":"ref24","unstructured":"Hughes GRV, Harris EN, Gharavi AE. The anticardiolipin syndrome. J Rheumatol. 1986;13:486-9."},{"key":"ref25","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/j.1538-7836.2006.01753.x"},{"key":"ref26","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3324\/haematol.2019.221945"},{"key":"ref27","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/nrrheum.2017.124"},{"key":"ref28","unstructured":"\u041d\u0430\u0441\u043e\u043d\u043e\u0432\u0430 \u0412.\u0410., \u0410\u043b\u0435\u043a\u0431\u0435\u0440\u043e\u0432\u0430 \u0417.\u0421., \u041a\u0430\u043b\u0430\u0448\u043d\u0438\u043a\u043e\u0432\u0430 \u041b.\u0410., \u0420\u0435\u0448\u0435\u0442\u043d\u044f\u043a \u0422.\u041c. \u041f\u043e\u0437\u0434\u043d\u044f\u044f \u0434\u0438\u0430\u0433\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438\u043a\u0430 \u0441\u0438\u0441\u0442\u0435\u043c\u043d\u043e\u0439 \u043a\u0440\u0430\u0441\u043d\u043e\u0439 \u0432\u043e\u043b\u0447\u0430\u043d\u043a\u0438 \u0441 \u0430\u043d\u0442\u0438\u0444\u043e\u0441\u0444\u043e\u043b\u0438\u043f\u0438\u0434\u043d\u044b\u043c \u0441\u0438\u043d\u0434\u0440\u043e\u043c\u043e\u043c. \u0422\u0435\u0440\u0430\u043f\u0435\u0432\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0430\u0440\u0445\u0438\u0432. 1997;11:50-4 [Nasonova VA, Alekberova ZS, Kalashnikova LA, Reshenyak TM. Late diagnosis of systemic lupus erythematosus with antiphospholipid syndrome. Terapevticheskii Arkhiv (Ter. Arkh.). 1997;11:50-4 (in Russian)]."},{"key":"ref29","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.14412\/1995-4484-2004-796"},{"key":"ref30","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1177\/0961203307077987"},{"key":"ref31","unstructured":"\u0420\u0435\u0448\u0435\u0442\u043d\u044f\u043a \u0422.\u041c., \u0410\u043b\u0435\u043a\u0431\u0435\u0440\u043e\u0432\u0430 \u0417.\u0421. \u0418\u0441\u0441\u043b\u0435\u0434\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u0435 \u0430\u043d\u0442\u0438\u0444\u043e\u0441\u0444\u043e\u043b\u0438.\u0438\u0434\u043d\u043e\u0433\u043e \u0441\u0438\u043d\u0434\u0440\u043e\u043c\u0430: \u043e\u0441\u043d\u043e\u0432\u043d\u044b\u0435 \u044d\u0442\u0430\u043f\u044b \u0438 \u0434\u043e\u0441\u0442\u0438\u0436\u0435\u043d\u0438\u044f. \u0412 \u043a\u043d.: \u0414\u043e\u0441\u0442\u0438\u0436\u0435\u043d\u0438\u044f \u0440\u0435\u0432\u043c\u0430\u0442\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0438 \u0432 \u043d\u0430\u0447\u0430\u043b\u0435 XXI \u0432\u0435\u043a\u0430. \u041f\u043e\u0434 \u0440\u0435\u0434. a\u043a\u0430\u0434. \u0415.\u041b. \u041d\u0430\u0441\u043e\u043d\u043e\u0432\u0430. \u041c\u043e\u0441\u043a\u0432\u0430, \u0418\u041c\u0410-\u041f\u0420\u0415\u0421\u0421, 2018; c. 122-37 [Reshetniak TM, Alekberova ZS. Issledovaniie antifosfolipidnogo sindroma: osnovnyie etapy i dostizheniia. V kn.: Dostizheniia revmatologii v nachale XXI veka. Pod red. akad. EL Nasonova. Moscow, IMA-PRESS, 2018; p. 122-37 (in Russian)]."},{"key":"ref32","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.jaut.2014.01.006"},{"key":"ref33","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.25555\/THR.2020.4.0940"},{"key":"ref34","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.jaut.2018.05.007"},{"key":"ref35","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s00281-022-00916-w"},{"key":"ref36","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1177\/10760296221088576"},{"key":"ref37","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3390\/ijms23094946"},{"key":"ref38","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/jth.15082"},{"key":"ref39","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.autrev.2022.103130"},{"key":"ref40","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3389\/fimmu.2022.954764"},{"key":"ref41","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3389\/fimmu.2022.873644"},{"key":"ref42","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3390\/jcm12010018"},{"key":"ref43","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1080\/1744666X.2021.1901581"},{"key":"ref44","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/jth.14427"},{"key":"ref45","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s11239-020-02155-y"},{"key":"ref46","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/cei.13647"},{"key":"ref47","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.blre.2019.100610"},{"key":"ref48","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.14412\/1995-4484-20"},{"key":"ref49","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1134\/S1019331622040062"},{"key":"ref50","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/s41591-020-01202-8"},{"key":"ref51","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1056\/NEJMra2026131"},{"key":"ref52","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/s41584-020-00571-1"},{"key":"ref53","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1002\/art.42094"},{"key":"ref54","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1111\/jth.15455"},{"key":"ref55","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1183\/13993003.00918-2021"},{"key":"ref56","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1101\/2021.03.18.21253869"},{"key":"ref57","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1097\/MBC.0000000000000512"},{"key":"ref58","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/s41577-021-00665-1"},{"key":"ref59","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1172\/jci.insight.150111"},{"key":"ref60","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1002\/art.41460"},{"key":"ref61","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1126\/science.abc6027"},{"key":"ref62","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1126\/science.abd4570"},{"key":"ref63","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1126\/science.abd4585"},{"key":"ref64","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/s41598-022-15508-9"},{"key":"ref65","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/s41590-020-00814-z"},{"key":"ref66","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/s41590-020-00822-z"},{"key":"ref67","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1053\/j.ackd.2019.08.012"},{"key":"ref68","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.thromres.2021.04.012"},{"key":"ref69","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/s41584-021-00739-3"},{"key":"ref70","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/annrheumdis-2019-215089"},{"key":"ref71","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.14412\/1995-4484-2020-5-14"},{"key":"ref72","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.47360\/1995-4484-2022-397-412"},{"key":"ref73","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1093\/rheumatology\/keaa403"},{"key":"ref74","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1002\/acr.25007"},{"key":"ref75","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1146\/annurev-med-043021-032611"},{"key":"ref76","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1097\/BOR.0000000000000865"},{"key":"ref77","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/s41573-020-00092-2"},{"key":"ref78","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.14412\/1995-4484-2019-3-40"},{"key":"ref79","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/nbt.2076"},{"key":"ref80","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.14412\/1995-4484-2012-1174"},{"key":"ref81","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.47360\/1995-4484-2021-367-383"},{"key":"ref82","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/nrrheum.2011.1"},{"key":"ref83","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1056\/NEJMoa2023325"},{"key":"ref84","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3389\/fimmu.2021.667515"},{"key":"ref85","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1002\/art.41812"},{"key":"ref86","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1056\/NEJMc2107725"},{"key":"ref87","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1080\/14712598.2021.1841164"},{"key":"ref88","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.47360\/1995-4484-2021-537-546"},{"key":"ref89","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.14412\/1995-4484-2019-8-16"},{"key":"ref90","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/s41584-021-00726-8"},{"key":"ref91","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/S0140-6736(18)31363-1"},{"key":"ref92","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/s41467-021-23361-z"},{"key":"ref93","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/annrheumdis-2019-215213"},{"key":"ref94","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1177\/1759720X211073001"},{"key":"ref95","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.47360\/1995-4484-2020-708-715"},{"key":"ref96","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.semarthrit.2018.11.005"},{"key":"ref97","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1182\/bloodadvances.2021005657"},{"key":"ref98","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3390\/jcm10102188"},{"key":"ref99","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.humimm.2021.01.007"},{"key":"ref100","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.jaut.2022.102813"},{"key":"ref101","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.autrev.2022.103206"},{"key":"ref102","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1182\/blood.2020004942"},{"key":"ref103","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3390\/jcm11030735"},{"key":"ref104","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1002\/art.41891"},{"key":"ref105","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/annrheumdis-2021-221733"},{"key":"ref106","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/s41581-022-00642-4"},{"key":"ref107","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1038\/s41591-021-01643-9"}],"container-title":["Terapevticheskii arkhiv"],"original-title":[],"link":[{"URL":"https:\/\/ter-arkhiv.ru\/0040-3660\/article\/viewFile\/551809\/132615","content-type":"application\/pdf","content-version":"vor","intended-application":"text-mining"},{"URL":"https:\/\/ter-arkhiv.ru\/0040-3660\/article\/viewFile\/551809\/132615","content-type":"unspecified","content-version":"vor","intended-application":"similarity-checking"}],"deposited":{"date-parts":[[2023,7,17]],"date-time":"2023-07-17T07:07:01Z","timestamp":1689577621000},"score":1,"resource":{"primary":{"URL":"https:\/\/ter-arkhiv.ru\/0040-3660\/article\/view\/551809"}},"subtitle":[],"short-title":[],"issued":{"date-parts":[[2023,7,16]]},"references-count":107,"journal-issue":{"issue":"5","published-online":{"date-parts":[[2023,7,16]]}},"URL":"https:\/\/doi.org\/10.26442\/00403660.2023.05.202246","relation":{},"ISSN":["2309-5342","0040-3660"],"issn-type":[{"value":"2309-5342","type":"electronic"},{"value":"0040-3660","type":"print"}],"subject":[],"published":{"date-parts":[[2023,7,16]]}}}