{"status":"ok","message-type":"work","message-version":"1.0.0","message":{"indexed":{"date-parts":[[2026,6,30]],"date-time":"2026-06-30T19:54:45Z","timestamp":1782849285965,"version":"3.54.5"},"reference-count":38,"publisher":"Consilium Medicum","issue":"5","license":[{"start":{"date-parts":[[2026,6,13]],"date-time":"2026-06-13T00:00:00Z","timestamp":1781308800000},"content-version":"unspecified","delay-in-days":0,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-nc-sa\/4.0"}],"content-domain":{"domain":[],"crossmark-restriction":false},"short-container-title":["Terapevticheskii arkhiv"],"abstract":"<jats:p>Antiphospholipid syndrome presents with a variety of symptoms, including eye damage. Vision pathologies associated with this syndrome affect both the anterior and posterior segments of the eye, causing a variety of changes. Diagnosis of ophthalmologic abnormalities associated with antiphospholipid syndrome requires a comprehensive examination, including fundus fluorescein angiography, duplex scanning of the ocular and orbital vessels, optical coherence tomography with angiography, computed perimetry, and electroretinography.<\/jats:p>","DOI":"10.26442\/00403660.2026.05.203611","type":"journal-article","created":{"date-parts":[[2026,6,15]],"date-time":"2026-06-15T09:09:37Z","timestamp":1781514577000},"page":"325-329","source":"Crossref","is-referenced-by-count":0,"title":["Antiphospholipid syndrome: ophthalmologic manifestations. A review"],"prefix":"10.26442","volume":"98","author":[{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0009-0006-1521-9795","authenticated-orcid":false,"given":"Farida R.","family":"Sayfullina","sequence":"additional","affiliation":[{"name":"Nasonova Research Institute of Rheumatology"}],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0001-7503-9928","authenticated-orcid":false,"given":"Alla A.","family":"Novozhilova","sequence":"additional","affiliation":[{"name":"Kazan State Medical Academy \u2013 branch campus of the Russian Medical Academy of Continuous Professional Education"}],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0001-7924-8356","authenticated-orcid":false,"given":"Georgy V.","family":"Cherepnev","sequence":"additional","affiliation":[{"name":"Kazan State Medical Academy \u2013 branch campus of the Russian Medical Academy of Continuous Professional Education"}],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]}],"member":"18344","published-online":{"date-parts":[[2026,6,13]]},"reference":[{"key":"ref1","unstructured":"\u0410\u043d\u0442\u0438\u0444\u043e\u0441\u0444\u043e\u043b\u0438\u043f\u0438\u0434\u043d\u044b\u0439 \u0441\u0438\u043d\u0434\u0440\u043e\u043c. \u041a\u043b\u0438\u043d\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0440\u0435\u043a\u043e\u043c\u0435\u043d\u0434\u0430\u0446\u0438\u0438 \u0420\u0424 2013\u20132017 \u0433\u0433. \u0420\u0435\u0436\u0438\u043c \u0434\u043e\u0441\u0442\u0443\u043f\u0430: https:\/\/diseases.medelement.com\/disease\/\u0430\u043d\u0442\u0438\u0444\u043e\u0441\u0444\u043e\u043b\u0438\u043f\u0438\u0434\u043d\u044b\u0439-\u0441\u0438\u043d\u0434\u0440\u043e\u043c-\u0440\u0435\u043a\u043e\u043c\u0435\u043d\u0434\u0430\u0446\u0438\u0438-\u0440\u0444\/15088?ysclid=mmkoveuleu768295479. \u0421\u0441\u044b\u043b\u043a\u0430 \u0430\u043a\u0442\u0438\u0432\u043d\u0430 \u043d\u0430 05.08.2025 [Antifosfolipidnyi sindrom. Klinicheskie rekomendatsii RF 2013\u20132017 gg. Available at: https:\/\/diseases.medelement.com\/disease\/\u0430\u043d\u0442\u0438\u0444\u043e\u0441\u0444\u043e\u043b\u0438\u043f\u0438\u0434\u043d\u044b\u0439-\u0441\u0438\u043d\u0434\u0440\u043e\u043c-\u0440\u0435\u043a\u043e\u043c\u0435\u043d\u0434\u0430\u0446\u0438\u0438-\u0440\u0444\/15088?ysclid=mmkoveuleu768295479. Accessed: 05.08.2025 (in Russian)]."},{"key":"ref2","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.26442\/00403660.2023.05.202246"},{"key":"ref3","unstructured":"\u0410\u043d\u0442\u0438\u0444\u043e\u0441\u0444\u043e\u043b\u0438\u043f\u0438\u0434\u043d\u044b\u0439 \u0441\u0438\u043d\u0434\u0440\u043e\u043c. \u041f\u043e\u0434 \u0440\u0435\u0434. \u0415.\u041b. \u041d\u0430\u0441\u043e\u043d\u043e\u0432\u0430. \u041c.: \u041b\u0438\u0442\u0442\u0435\u0440\u0440\u0430, 2004 [Antifosfolipidnyi sindrom. Pod red. EL Nasonova. Moscow: Litterra, 2004 (in Russian)]."},{"key":"ref4","unstructured":"\u041a\u043b\u0443\u043d\u0438 \u0413., \u0423\u0438\u043b\u043a\u0438\u043d\u0441\u043e\u043d \u041d., \u041d\u0438\u043a\u0438\u0444\u043e\u0440\u0443 \u0415. \u0420\u0435\u0432\u043c\u0430\u0442\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u044f. \u041e\u043a\u0441\u0444\u043e\u0440\u0434\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0441\u043f\u0440\u0430\u0432\u043e\u0447\u043d\u0438\u043a. \u041c.: \u0413\u042d\u041e\u0422\u0410\u0420-\u041c\u0435\u0434\u0438\u0430, 2022. \u0421. 574-91 [Kluni G, Uilkinson N, Nikiforu E. Revmatologiia. Oksfordskii spravochnik. Moscow: GEOTAR-Media, 2022. P. 574-91 (in Russian)]."},{"key":"ref5","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1177\/09612033221133687"},{"key":"ref6","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.17116\/labs20165365-67"},{"key":"ref7","unstructured":"\u0413\u043e\u0434\u0437\u0435\u043d\u043a\u043e \u0410.\u0410., \u0420\u0430\u0437\u0443\u043c\u043e\u0432\u0430 \u0418.\u042e. \u0420\u0435\u0432\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0437\u0430\u0431\u043e\u043b\u0435\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f \u0438 \u043f\u043e\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0435 \u0433\u043b\u0430\u0437. \u0420\u0443\u043a\u043e\u0432\u043e\u0434\u0441\u0442\u0432\u043e \u0434\u043b\u044f \u0432\u0440\u0430\u0447\u0435\u0439. \u041c.: \u0413\u042d\u041e\u0422\u0410\u0420-\u041c\u0435\u0434\u0438\u0430, 2022 [Godzenko AA, Razumova IIu. Revmaticheskie zabolevaniia i porazhenie glaz. Rukovodstvo dlia vrachei. Moscow: GEOTAR-Media, 2022 (in Russian)]."},{"key":"ref8","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.14412\/1995-4484-2014-56-71"},{"key":"ref9","unstructured":"\u041d\u043e\u0432\u043e\u0436\u0438\u043b\u043e\u0432\u0430 \u0410.\u0410., \u0427\u0435\u0440\u0435\u043f\u043d\u0435\u0432 \u0413.\u0412., \u0426\u0438\u0431\u0443\u043b\u044c\u043a\u0438\u043d \u041d.\u0410., \u0421\u0430\u0439\u0444\u0443\u043b\u043b\u0438\u043d\u0430 \u0424.\u0420. \u0414\u0438\u0430\u0433\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0430\u0441\u043f\u0435\u043a\u0442\u044b \u0430\u043d\u0442\u0438\u0444\u043e\u0441\u0444\u043e\u043b\u0438\u043f\u0438\u0434\u043d\u043e\u0433\u043e \u0441\u0438\u043d\u0434\u0440\u043e\u043c\u0430. \u0423\u0447\u0435\u0431\u043d\u043e-\u043c\u0435\u0442\u043e\u0434\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0435 \u043f\u043e\u0441\u043e\u0431\u0438\u0435 \u0434\u043b\u044f \u0432\u0440\u0430\u0447\u0435\u0439. \u041a\u0430\u0437\u0430\u043d\u044c: \u041a\u0413\u041c\u0410 \u2013 \u0444\u0438\u043b\u0438\u0430\u043b \u0424\u0413\u0411\u041e\u0423 \u0414\u041f\u041e \u0420\u041c\u0410\u041d\u041f\u041e, 2023 [Novozhilova AA, Cherepnev GV, Tsibulkin NA, Saifullina FR. Diagnosticheskie aspekty antifosfolipidnogo sindroma. Uchebno-metodicheskoe posobie dlia vrachei. Kazan: KGMA \u2013 filial FGBOU DPO RMANPO, 2023 (in Russian)]."},{"key":"ref10","unstructured":"\u041d\u043e\u0432\u043e\u0436\u0438\u043b\u043e\u0432\u0430 \u0410.\u0410., \u0421\u0430\u0439\u0444\u0443\u043b\u043b\u0438\u043d\u0430 \u0424.\u0420. \u0414\u0438\u0430\u0433\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438\u043a\u0430 \u0438 \u043b\u0435\u0447\u0435\u043d\u0438\u0435 \u0438\u0437\u043c\u0435\u043d\u0435\u043d\u0438\u0439 \u043e\u0440\u0433\u0430\u043d\u0430 \u0437\u0440\u0435\u043d\u0438\u044f \u043f\u0440\u0438 \u0430\u043d\u0442\u0438\u0444\u043e\u0441\u0444\u043e\u043b\u0438\u043f\u0438\u0434\u043d\u043e\u043c \u0441\u0438\u043d\u0434\u0440\u043e\u043c\u0435. \u0410\u043a\u0442\u0443\u0430\u043b\u044c\u043d\u044b\u0435 \u0432\u043e\u043f\u0440\u043e\u0441\u044b \u0432\u043e\u0435\u043d\u043d\u043e\u0439 \u043c\u0435\u0434\u0438\u0446\u0438\u043d\u044b: \u043c\u0430\u0442\u0435\u0440\u0438\u0430\u043b\u044b \u0440\u0435\u0441\u043f. \u043d\u0430\u0443\u0447.-\u043f\u0440\u0430\u043a\u0442. \u043a\u043e\u043d\u0444. \u0441 \u043c\u0435\u0436\u0434\u0443\u043d\u0430\u0440. \u0443\u0447\u0430\u0441\u0442\u0438\u0435\u043c, \u043f\u043e\u0441\u0432\u044f\u0449. 30-\u043b\u0435\u0442\u0438\u044e \u0432\u043e\u0435\u043d.-\u043c\u0435\u0434. \u0438\u043d-\u0442\u0430 \u0432 \u0423\u041e \u00ab\u0411\u0435\u043b\u043e\u0440\u0443\u0441\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0433\u043e\u0441\u0443\u0434\u0430\u0440\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u044b\u0439 \u043c\u0435\u0434\u0438\u0446\u0438\u043d\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0443\u043d\u0438\u0432\u0435\u0440\u0441\u0438\u0442\u0435\u0442\u00bb, \u041c\u0438\u043d\u0441\u043a, 5\u20136 \u0438\u044e\u043d\u044f 2025 \u0433. \u041f\u043e\u0434 \u0440\u0435\u0434. \u0412.\u0413. \u0411\u043e\u0433\u0434\u0430\u043d\u0430, \u042e.\u0410. \u0421\u043e\u043a\u043e\u043b\u043e\u0432\u0430. \u041c\u0438\u043d\u0441\u043a: \u0411\u0435\u043b\u043e\u0440\u0443\u0441\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0433\u043e\u0441\u0443\u0434\u0430\u0440\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u044b\u0439 \u043c\u0435\u0434\u0438\u0446\u0438\u043d\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0443\u043d\u0438\u0432\u0435\u0440\u0441\u0438\u0442\u0435\u0442, 2025 [Novozhilova AA, Saifullina FR. Diagnostika i lechenie izmenenii organa zreniia pri antifosfolipidnom sindrome. Aktualnye voprosy voennoi meditsiny: materialy resp. nauch.-prakt. konf. s mezhdunar. uchastiem, posviashch. 30-letiiu voen.-med. in-ta v UO \u00abBelorusskii gosudarstvennyi meditsinskii universitet\u00bb, Minsk, 5\u20136 iiunia 2025 g. Pod red. VG Bogdana, IuA Sokolova. Minsk: Belorusskii gosudarstvennyi meditsinskii universitet, 2025 (in Russian)]."},{"key":"ref11","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.53473\/16946324_2024_2"},{"key":"ref12","unstructured":"\u0421\u0430\u0439\u0444\u0443\u043b\u043b\u0438\u043d\u0430 \u0424.\u0420., \u041d\u043e\u0432\u043e\u0436\u0438\u043b\u043e\u0432\u0430 \u0410.\u0410. \u0412\u043e\u0437\u043c\u043e\u0436\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438 \u043e\u0444\u0442\u0430\u043b\u044c\u043c\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0441\u043b\u0443\u0436\u0431\u044b \u0432 \u0434\u0438\u0430\u0433\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438\u043a\u0435 \u0430\u043d\u0442\u0438\u0444\u043e\u0441\u0444\u043e\u043b\u0438\u043f\u0438\u0434\u043d\u043e\u0433\u043e \u0441\u0438\u043d\u0434\u0440\u043e\u043c\u0430. \u041d\u0430\u0443\u0447\u043d\u044b\u0439 \u0430\u043b\u044c\u043c\u0430\u043d\u0430\u0445. 2024;11-4(121):30-2 [Sayfullina FR, Novozhilova AA. Possibilities of ophthalmological service in diagnostics of antiphospholipid syndrome. Science Almanac. 2024;11-4(121):30-2 (in Russian)]."},{"key":"ref13","unstructured":"\u0421\u0430\u0439\u0444\u0443\u043b\u043b\u0438\u043d\u0430 \u0424.\u0420., \u041d\u043e\u0432\u043e\u0436\u0438\u043b\u043e\u0432\u0430 \u0410.\u0410. \u041a\u043b\u0438\u043d\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0430\u0441\u043f\u0435\u043a\u0442\u044b \u043f\u0430\u0442\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0438 \u043e\u0440\u0433\u0430\u043d\u0430 \u0437\u0440\u0435\u043d\u0438\u044f \u043f\u0440\u0438 \u0430\u043d\u0442\u0438\u0444\u043e\u0441\u0444\u043e\u043b\u0438\u043f\u0438\u0434\u043d\u043e\u043c \u0441\u0438\u043d\u0434\u0440\u043e\u043c\u0435. \u0410\u043a\u0442\u0443\u0430\u043b\u044c\u043d\u044b\u0435 \u0432\u043e\u043f\u0440\u043e\u0441\u044b \u043c\u0435\u0434\u0438\u0446\u0438\u043d\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0440\u0435\u0430\u0431\u0438\u043b\u0438\u0442\u0430\u0446\u0438\u0438: \u043c\u0430\u0442\u0435\u0440\u0438\u0430\u043b\u044b XIII \u041c\u0435\u0436\u0440\u0435\u0433\u0438\u043e\u043d\u0430\u043b\u044c\u043d\u043e\u0439 \u043d\u0430\u0443\u0447\u043d\u043e-\u043f\u0440\u0430\u043a\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0439 \u043a\u043e\u043d\u0444\u0435\u0440\u0435\u043d\u0446\u0438\u0438, \u043f\u043e\u0441\u0432\u044f\u0449\u0435\u043d\u043d\u043e\u0439 40-\u043b\u0435\u0442\u0438\u044e \u0410\u041e \u00ab\u0421\u0430\u043d\u0430\u0442\u043e\u0440\u0438\u0439 \u00ab\u0427\u0443\u0432\u0430\u0448\u0438\u044f-\u043a\u0443\u0440\u043e\u0440\u0442\u00bb (\u0433. \u0427\u0435\u0431\u043e\u043a\u0441\u0430\u0440\u044b, 14 \u043d\u043e\u044f\u0431\u0440\u044f 2024 \u0433.). \u041f\u043e\u0434 \u0440\u0435\u0434. \u0415.\u0410. \u0413\u0443\u0440\u044c\u044f\u043d\u043e\u0432\u043e\u0439. \u0427\u0435\u0431\u043e\u043a\u0441\u0430\u0440\u044b: \u0413\u0410\u0423 \u0414\u041f\u041e \u00ab\u0418\u0423\u0412\u00bb, 2024 [Saifullina FR, Novozhilova AA. Klinicheskie aspekty patologii organa zreniia pri antifosfolipidnom sindrome. Aktualnye voprosy meditsinskoi reabilitatsii: materialy XIII Mezhregionalnoi nauchno-prakticheskoi konferentsii, posviashchennoi 40-letiiu AO \u00abSanatorii \u00abChuvashiia-kurort\u00bb (g. Cheboksary, 14 noiabria 2024 g.). Pod red. EA Gurianovoi. Cheboksary: GAU DPO \u00abIUV\u00bb, 2024 (in Russian)]."},{"key":"ref14","unstructured":"\u0421\u043c\u0438\u0440\u043d\u043e\u0432\u0430 \u0422.\u0412. \u041e\u0444\u0442\u0430\u043b\u044c\u043c\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u043f\u0440\u043e\u044f\u0432\u043b\u0435\u043d\u0438\u044f \u0430\u043d\u0442\u0438\u0444\u043e\u0441\u0444\u043e\u043b\u0438\u043f\u0438\u0434\u043d\u043e\u0433\u043e \u0441\u0438\u043d\u0434\u0440\u043e\u043c\u0430. \u0412\u0435\u0441\u0442\u043d\u0438\u043a \u043e\u0444\u0442\u0430\u043b\u044c\u043c\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0438. 2007;123(2):49-53 [Smirnova TV. Ophthalmological manifestations of the antiphospholipid syndrome. Russian Annals of Ophthalmology. 2007;123(2):49-53 (in Russian)]."},{"key":"ref15","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.ajoc.2017.07.005"},{"key":"ref16","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3899\/jrheum.190768"},{"key":"ref17","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1186\/s12348-021-00240-8"},{"key":"ref18","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/bcr-2017-220647"},{"key":"ref19","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1177\/1120672120968729"},{"key":"ref20","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/s0039-6257(02)00289-8"},{"key":"ref21","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/bcr-2021-248425"},{"key":"ref22","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.17116\/oftalma202414006190"},{"key":"ref23","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.jfo.2011.08.014"},{"key":"ref24","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/S1474-4422(09)70239-X"},{"key":"ref25","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1136\/bjo.2010.182857"},{"key":"ref26","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s004170050138"},{"key":"ref27","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/j.autrev.2006.11.005"},{"key":"ref28","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1177\/0961203320949667"},{"key":"ref29","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1177\/09612033211033988"},{"key":"ref30","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1007\/s12016-007-0002-2"},{"key":"ref31","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.3928\/23258160-20170130-13"},{"key":"ref32","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.52420\/2071-5943-2022-21-3-94-99"},{"key":"ref33","unstructured":"\u041a\u0430\u043b\u0430\u0448\u043d\u0438\u043a\u043e\u0432\u0430 \u041b.\u0410. \u041d\u0435\u0432\u0440\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u044f \u0430\u043d\u0442\u0438\u0444\u043e\u0441\u0444\u043e\u043b\u0438\u043f\u0438\u0434\u043d\u043e\u0433\u043e \u0441\u0438\u043d\u0434\u0440\u043e\u043c\u0430. \u041c.: \u041c\u0435\u0434\u0438\u0446\u0438\u043d\u0430, 2003 [Kalashnikova LA. Nevrologiia antifosfolipidnogo sindroma. Moscow: Meditsina, 2003 (in Russian)]."},{"key":"ref34","unstructured":"\u041a\u0430\u043b\u0430\u0448\u043d\u0438\u043a\u043e\u0432\u0430 \u041b.\u0410. \u041d\u0435\u0438\u0448\u0435\u043c\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u043d\u0435\u0432\u0440\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u043f\u0440\u043e\u044f\u0432\u043b\u0435\u043d\u0438\u044f \u0443 \u0431\u043e\u043b\u044c\u043d\u044b\u0445 \u0441 \u043f\u0435\u0440\u0432\u0438\u0447\u043d\u044b\u043c \u0430\u043d\u0442\u0438\u0444\u043e\u0441\u0444\u043e\u043b\u0438\u043f\u0438\u0434\u043d\u044b\u043c \u0441\u0438\u043d\u0434\u0440\u043e\u043c\u043e\u043c. \u0416\u0443\u0440\u043d\u0430\u043b \u043d\u0435\u0432\u0440\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0438 \u0438 \u043f\u0441\u0438\u0445\u0438\u0430\u0442\u0440\u0438\u0438 \u0438\u043c. \u0421.\u0421. \u041a\u043e\u0440\u0441\u0430\u043a\u043e\u0432\u0430. 2005;105(2):18-23 [Kalashnikova LA. Non-ischemic neurological manifestations in patients with primary antiphospholipid syndrome. S.S. Korsakov Journal of Neurology and Psychiatry. 2005;105(2):18-23 (in Russian)]."},{"key":"ref35","unstructured":"\u041a\u0430\u043b\u0430\u0448\u043d\u0438\u043a\u043e\u0432\u0430 \u041b.\u0410., \u0414\u0436\u0430\u043c\u0430\u043d\u0442\u0430\u0435\u0432\u0430 \u0411.\u0414. \u041d\u0435\u0432\u0440\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u043f\u0440\u043e\u044f\u0432\u043b\u0435\u043d\u0438\u044f \u0430\u043d\u0442\u0438\u0444\u043e\u0441\u0444\u043e\u043b\u0438\u043f\u0438\u0434\u043d\u043e\u0433\u043e \u0441\u0438\u043d\u0434\u0440\u043e\u043c\u0430, \u0438\u043c\u0438\u0442\u0438\u0440\u0443\u044e\u0449\u0438\u0435 \u0440\u0430\u0441\u0441\u0435\u044f\u043d\u043d\u044b\u0439 \u0441\u043a\u043b\u0435\u0440\u043e\u0437. \u041d\u0435\u0439\u0440\u043e\u0445\u0438\u0440\u0443\u0440\u0433\u0438\u044f \u0438 \u043d\u0435\u0432\u0440\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u044f \u041a\u0430\u0437\u0430\u0445\u0441\u0442\u0430\u043d\u0430. 2015;1(38):15-23 [Kalashnikova L\u0410, Jamantayeva BD. Neurologic manifestations of antiphospholipid syndrome, simulates multiple sclerosis. Kazakh Journal of Clinical Neuroscience. 2015;1(38):15-23 (in Russian)]."},{"key":"ref36","unstructured":"\u0410\u0432\u0435\u0442\u0438\u0441\u043e\u0432 \u0421.\u042d., \u0421\u043c\u0438\u0440\u043d\u043e\u0432\u0430 \u0422.\u0412., \u041a\u043e\u0437\u043b\u043e\u0432\u0441\u043a\u0430\u044f \u041d.\u041b., \u0438 \u0434\u0440. \u041c\u0443\u043b\u044c\u0442\u0438\u0444\u043e\u043a\u0430\u043b\u044c\u043d\u0430\u044f \u044d\u043b\u0435\u043a\u0442\u0440\u043e\u0440\u0435\u0442\u0438\u043d\u043e\u0433\u0440\u0430\u0444\u0438\u044f \u043f\u0440\u0438 \u043e\u0444\u0442\u0430\u043b\u044c\u043c\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0441\u0438\u043c\u043f\u0442\u043e\u043c\u0430\u0442\u0438\u043a\u0435 \u0443 \u043f\u0430\u0446\u0438\u0435\u043d\u0442\u043e\u0432 \u0441 \u0430\u043d\u0442\u0438\u0444\u043e\u0441\u0444\u043e\u043b\u0438\u043f\u0438\u0434\u043d\u044b\u043c \u0441\u0438\u043d\u0434\u0440\u043e\u043c\u043e\u043c. \u0412\u0435\u0441\u0442\u043d\u0438\u043a \u043e\u0444\u0442\u0430\u043b\u044c\u043c\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0438. 2009;125(1):46-8 [Avetisov SE, Smirnova TV, Kozlovskaya NL, et al. Multifocal electroretinography in ophthalmological symptoms in patient with antiphospholipid syndrome. Vestnik oftal\u2019mologii. 2009;125(1):46-8 (in Russian)]."},{"key":"ref37","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.17116\/oftalma2017133322-29"},{"key":"ref38","unstructured":"\u0421\u043c\u0438\u0440\u043d\u043e\u0432\u0430 \u0422.\u0412., \u0410\u0432\u0435\u0442\u0438\u0441\u043e\u0432 \u0421.\u042d., \u041a\u043e\u0437\u043b\u043e\u0432\u0441\u043a\u0430\u044f \u041d.\u041b., \u0438 \u0434\u0440. \u0426\u0432\u0435\u0442\u043e\u0432\u043e\u0435 \u0434\u043e\u043f\u043f\u043b\u0435\u0440\u043e\u0432\u0441\u043a\u043e\u0435 \u043a\u0430\u0440\u0442\u0438\u0440\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u0435 \u0432 \u043e\u0446\u0435\u043d\u043a\u0435 \u0441\u043e\u0441\u0442\u043e\u044f\u043d\u0438\u044f \u043a\u0440\u043e\u0432\u043e\u0442\u043e\u043a\u0430 \u0432 \u0441\u043e\u0441\u0443\u0434\u0430\u0445 \u0433\u043b\u0430\u0437\u0430 \u0443 \u043f\u0430\u0446\u0438\u0435\u043d\u0442\u043e\u0432 \u0441 \u0430\u043d\u0442\u0438\u0444\u043e\u0441\u0444\u043e\u043b\u0438\u043f\u0438\u0434\u043d\u044b\u043c \u0441\u0438\u043d\u0434\u0440\u043e\u043c\u043e\u043c. \u0420\u0435\u0444\u0440\u0430\u043a\u0446\u0438\u043e\u043d\u043d\u0430\u044f \u0445\u0438\u0440\u0443\u0440\u0433\u0438\u044f \u0438 \u043e\u0444\u0442\u0430\u043b\u044c\u043c\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u044f. 2006;6(4):39-42 [Smirnova TV, Avetisov SE, Kozlovskaya NL, et al. Color Doppler imaging in evaluation of ocular dynamics in patients with antiphospholipid syndrome. Refractive Surgery and Ophthalmology = Refrakcionnaya hirurgiya i oftalmologiya. 2006;6(4):39-42 (in Russian)]."}],"container-title":["Terapevticheskii arkhiv"],"original-title":[],"link":[{"URL":"https:\/\/ter-arkhiv.ru\/0040-3660\/article\/viewFile\/702526\/224418","content-type":"application\/pdf","content-version":"vor","intended-application":"text-mining"},{"URL":"https:\/\/ter-arkhiv.ru\/0040-3660\/article\/viewFile\/702526\/224418","content-type":"unspecified","content-version":"vor","intended-application":"similarity-checking"}],"deposited":{"date-parts":[[2026,6,30]],"date-time":"2026-06-30T19:23:15Z","timestamp":1782847395000},"score":1,"resource":{"primary":{"URL":"https:\/\/ter-arkhiv.ru\/0040-3660\/article\/view\/702526"}},"subtitle":[],"short-title":[],"issued":{"date-parts":[[2026,6,13]]},"references-count":38,"journal-issue":{"issue":"5","published-online":{"date-parts":[[2026,6,13]]}},"URL":"https:\/\/doi.org\/10.26442\/00403660.2026.05.203611","relation":{},"ISSN":["2309-5342","0040-3660"],"issn-type":[{"value":"2309-5342","type":"electronic"},{"value":"0040-3660","type":"print"}],"subject":[],"published":{"date-parts":[[2026,6,13]]}}}