{"status":"ok","message-type":"work","message-version":"1.0.0","message":{"indexed":{"date-parts":[[2026,10,20]],"date-time":"2026-10-20T17:56:04Z","timestamp":1792518964138,"version":"4.5.0"},"reference-count":78,"publisher":"Acta Naturae Ltd","issue":"2","license":[{"start":{"date-parts":[[2023,8,3]],"date-time":"2023-08-03T00:00:00Z","timestamp":1691020800000},"content-version":"unspecified","delay-in-days":0,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0"}],"content-domain":{"domain":[],"crossmark-restriction":false},"short-container-title":["Acta Naturae"],"abstract":"<jats:p>Gene replacement therapies are novel therapeutic approaches that seek to tackle hereditary diseases caused by a congenital deficiency in a particular gene, when a functional copy of a gene can be delivered to the cells and tissues using various delivery systems. To do this, viral particles carrying a functional copy of the gene of interest and various nonviral gene delivery systems, including liposomes, nanoparticles, etc., can be used. In this review, we discuss the state of current knowledge regarding the molecular mechanisms and types of genetic mutations that lead to cystic fibrosis and highlight recent developments in gene therapy that can be leveraged to correct these mutations and to restore the physiological function of the carrier protein transporting sodium and chlorine ions in the airway epithelial cells. Restoration of carrier protein expression could lead to the normalization of ion and water transport across the membrane and induce a decrease in the viscosity of airway surface fluid, which is one of the pathological manifestations of this disease. This review also summarizes recently published preclinical and clinical data for various gene therapies to allow one to make some conclusions about future prospects for gene therapy in cystic fibrosis treatment.<\/jats:p>","DOI":"10.32607\/actanaturae.11708","type":"journal-article","created":{"date-parts":[[2023,8,3]],"date-time":"2023-08-03T11:58:01Z","timestamp":1691063881000},"page":"20-31","source":"Crossref","is-referenced-by-count":34,"title":["Gene therapy for Cystic Fibrosis: recent advances and future prospects"],"prefix":"10.32607","volume":"15","author":[{"given":"Maria A.","family":"Lomunova","sequence":"first","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Pavel M.","family":"Gershovich","sequence":"additional","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]}],"member":"17808","published-online":{"date-parts":[[2023,8,3]]},"reference":[{"key":"ref1","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Classification of cystic fibrosis and related disorders. Report of a Joint Working Group of WHO\/ICF (M)A\/ECFS\/ECFTN. World Health Organization. \/\/ J. Cyst. Fibros. 2002. V. 1. P. 5\u20138.","DOI":"10.1016\/S1569-1993(01)00007-8"},{"key":"ref2","unstructured":"Orlov A.V., Simonova O.I., Roslavtseva E.A., Shadrin D.I. Cystic Fibrosis (clinical aspects, diagnostics, treatment, rehabilitation, clinical examination): Textbook for doctors. St. Petersburg: North-Western State Medical University. I.I. Mechnikov, 2014. 160 p."},{"key":"ref3","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Baranov A.A., Namazova-Baranova L.S., Simonova O.I., Kashirskaya N.Yu., Roslavtseva E.A., Gorinova Yu.V., Krasovskiy S.A., Selimzyanova L.R. \/\/ Pediatric pharmacology. 2015. V. 12. \u21165. P. 589\u2013604.","DOI":"10.15690\/pf.v12i5.1462"},{"key":"ref4","unstructured":"Clinical recommendations. Cystic Fibrosis: microbiological diagnosis of chronic respiratory infection. Ministry of Health of the, 2020."},{"key":"ref5","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Yan Z., McCray P.B., Engelhardt J.F. \/\/ Hum. Mol. Genet. 2019. V. 28. \u2116 R1. P. R88\u2013R94.","DOI":"10.1093\/hmg\/ddz139"},{"key":"ref6","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Smirnikhina S.A., Lavrov A.V. \/\/ Genes & Cells. 2018. V. 13. \u2116 3. P. 23\u201331.","DOI":"10.23868\/201811029"},{"key":"ref7","unstructured":"Bradley S.Q., Steven M.R. \/\/ BMJ. 2016. V. 352. P. i859."},{"key":"ref8","unstructured":"Gembitskaya T.T., Chermensky A.G. \/\/ Pulmology and Allergology. 2011. V. 4. P. 35\u201339."},{"key":"ref9","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Clunes M.T., Boucher R.C. \/\/ Drug Discov. Today Dis. Mech. 2007. V. 4. P. 63\u201372.","DOI":"10.1016\/j.ddmec.2007.09.001"},{"key":"ref10","unstructured":"Krasosvky S.A., Samoilenko V.A., Amelina E.L. \/\/ Practical Immunology. 2013. V. 1. P. 42\u201346."},{"key":"ref11","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Rubin B.K. \/\/ Paediatric Respir. Rev. 2007. V. 8. \u2116 1. P. 4\u20137.","DOI":"10.1016\/j.prrv.2007.02.004"},{"key":"ref12","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Ostedgaard L.S., Moninger T.O., McMenimen J.D., Sawin N.M., Parker C.P., Thornell I.M., Powers L.S., Gansemer N.D., Bouzek D.C., Cook D.P., et al. \/\/ Proc. Natl. Acad. Sci. USA. 2017. V. 114. \u2116 26. P. 6842\u20136847.","DOI":"10.1073\/pnas.1703228114"},{"key":"ref13","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Boucher R.C. \/\/ Trends Mol. Med. 2007. V. 13. P. 231\u2013240.","DOI":"10.1016\/j.molmed.2007.05.001"},{"key":"ref14","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Matsui H., Verghese M.W., Kesimer M., Schwab U.E., Randell S.H., Sheehan J.K., Grubb B.R., Boucher R.C. \/\/ J. Immunol. 2005. V. 175. \u2116 2. P. 1090\u20131099.","DOI":"10.4049\/jimmunol.175.2.1090"},{"key":"ref15","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Kerem B., Rommens J.M., Buchanan J.A., Markiewicz D., Cox T.K., Chakravarti A., Buchwald M., Tsui L.C. \/\/ Science. 1989. V. 245. \u2116 4922. P. 1073\u20131080.","DOI":"10.1126\/science.2570460"},{"key":"ref16","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Rommens J.M., Iannuzzi M.C., Kerem B., Drumm M.L., Melmer G., Dean M., Rozmahel R., Cole J.L., Kennedy D., Hidaka N., et al. \/\/ Science. 1989. V. 245. \u2116 4922. P. 1059\u20131065.","DOI":"10.1126\/science.2772657"},{"key":"ref17","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Fajac I., Wainwright C.E. \/\/ Presse Med. 2017. V. 46. \u2116 6. Pt 2. P. e165\u2013e175.","DOI":"10.1016\/j.lpm.2017.01.024"},{"key":"ref18","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Welsh M.J., Smith A.E. \/\/ Cell. 1993. V. 73. \u2116 7. P. 1251\u20131254.","DOI":"10.1016\/0092-8674(93)90353-R"},{"key":"ref19","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Maiuri L., Raia V., Kroemer G. \/\/ Cell Death Differ. 2017. V. 24. \u2116 11. P. 1825\u20131844.","DOI":"10.1038\/cdd.2017.126"},{"key":"ref20","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Ameen N., Silvis M., Bradbury N.A. \/\/ J. Cyst. Fibros. 2007. V. 6. \u2116 1. P. 1\u201314.","DOI":"10.1016\/j.jcf.2006.09.002"},{"key":"ref21","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Meng X., Clews J., Martin E.R., Ciuta A.D., Ford R.C. \/\/ Biochem. Soc. Trans. 2018. V. 46. \u2116 5. P. 1093\u20131098.","DOI":"10.1042\/BST20180296"},{"key":"ref22","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Meng X., Clews J., Kargas V., Wang X., Ford R.C. \/\/ Cell Mol. Life Sci. 2017. V. 74. \u2116 1. P. 23\u201338.","DOI":"10.1007\/s00018-016-2386-8"},{"key":"ref23","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Cooney A.L., McCray P.B., Sinn P.L. \/\/ Genes (Basel). 2018. V. 9. \u2116 11. P. 538.","DOI":"10.3390\/genes9110538"},{"key":"ref24","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Burgener E.B., Moss R.B. \/\/ Curr. Opin. Pediatr. 2018. V. 30. \u2116 3. P. 372\u2013377.","DOI":"10.1097\/MOP.0000000000000627"},{"key":"ref25","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Burney T.J., Davies J.C. \/\/ Appl. Clin. Genet. 2012. V. 5. P. 29\u201336.","DOI":"10.2147\/TACG.S8873"},{"key":"ref26","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Zabner J., Couture L.A., Gregory R.J., Graham S.M., Smith A.E., Welsh M.J. \/\/ Cell. 1993. V. 75. P. 207\u2013216.","DOI":"10.1016\/0092-8674(93)80063-K"},{"key":"ref27","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Crystal R.G., McElvaney N.G., Rosenfeld M.A., Chu C.S., Mastrangeli A., Hay J.G., Brody S.L., Jaffe H.A., Eissa, N.T., Danel, C. \/\/ Nat. Genet. 1994. V. 8. P. 42\u201351.","DOI":"10.1038\/ng0994-42"},{"key":"ref28","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Boucher R.C., Knowles M.R., Johnson L.G., Olsen J.C., Pickles R., Wilson J.M., Engelhardt J., Yang Y., Grossman M. \/\/ Hum. Gene Ther. 1994. V. 5. P. 615\u2013639.","DOI":"10.1089\/hum.1994.5.5-615"},{"key":"ref29","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Zuckerman J.B., Robinson C.B., McCoy K.S., Shell R., Sferra T.J., Chirmule N., Magosin S.A., Propert K.J., Brown-Parr E.C., Hughes J.V., et al. \/\/ Hum. Gene Ther. 1999. V. 10. \u2116 18. P. 2973\u20132985.","DOI":"10.1089\/10430349950016384"},{"key":"ref30","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Wagner J.A., Nepomuceno I.B., Messner A.H., Moran M.L., Batson E.P., Dimiceli S., Brown B.W., Desch J.K., Norbash A.M., Conrad C.K., et al. \/\/ Hum. Gene Ther. 2002. V. 13. \u2116 11. P. 1349\u20131359.","DOI":"10.1089\/104303402760128577"},{"key":"ref31","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Moss R.B., Milla C., Colombo J., Accurso F., Zeitlin P.L., Clancy J.P., Spencer L.T., Pilewski J., Waltz D.A., Dorkin H.L., et al. \/\/ Hum. Gene Ther. 2007. V. 18. \u2116 8. P. 726\u2013732.","DOI":"10.1089\/hum.2007.022"},{"key":"ref32","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Flotte T.R., Zeitlin P.L., Reynolds T.C., Heald A.E., Pedersen P., Beck S., Conrad C.K., Brass-Ernst L., Humphries M., Sullivan K., et al. \/\/ Hum. Gene Ther. 2003. V. 14. \u2116 11. P. 1079\u20131088.","DOI":"10.1089\/104303403322124792"},{"key":"ref33","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Alton E.W., Beekman J.M., Boyd A.C., Brand J., Carlon M.S., Connolly M.M., Chan M., Conlon S., Davidson H.E., Davies J.C., et al. \/\/ Thorax. 2017. V. 72. \u2116 2. P. 137\u2013147.","DOI":"10.1136\/thoraxjnl-2016-208406"},{"key":"ref34","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Alton E.W., Armstrong D.K., Ashby D., Bayfield K.J., Bilton D., Bloomfield E.V., Boyd A.C., Brand J., Buchan R., Calcedo R., et al. \/\/ Lancet Respir. Med. 2015. V. 3. \u2116 9. P. 684\u2013691.","DOI":"10.1016\/S2213-2600(15)00245-3"},{"key":"ref35","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Alton E.W., Stern M., Farley R., Jaffe A., Chadwick S.L., Phillips J., Davies J., Smith S.N., Browning J., Davies M.G., et al. \/\/ Lancet. 1999. V. 353. \u2116 9157. P. 947\u2013954.","DOI":"10.1016\/S0140-6736(98)06532-5"},{"key":"ref36","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Caplen N.J., Alton E.W., Middleton P.G., Dorin J.R., Stevenson B.J., Gao X., Durham S.R., Jeffery P.K., Hodson M.E., Coutelle C., et al. \/\/ Nat. Med. 1995. V. 1. \u2116 1. P. 39\u201346.","DOI":"10.1038\/nm0195-39"},{"key":"ref37","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Yoshimura K., Rosenfeld M.A., Nakamura H., Scherer E.M., Pavirani A., Lecocq J.P., Crystal R.G. \/\/ Nucl. Acids Res. 1992. V. 20. P. 3233\u20133240.","DOI":"10.1093\/nar\/20.12.3233"},{"key":"ref38","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Ruiz F.E., Clancy J.P., Perricone M.A., Bebok Z., Hong J.S., Cheng S.H., Meeker D.P., Young K.R., Schoumacher R.A., Weatherly M.R., et al. \/\/ Hum. Gene Ther. 2001. V. 12. \u2116 7. P. 751\u2013761.","DOI":"10.1089\/104303401750148667"},{"key":"ref39","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Sermet-Gaudelus I., Clancy J.P., Nichols D.P., Nick J.A., De Boeck K., Solomon G.M., Mall M.A., Bolognese J., Bouisset F., den Hollander W., et al. \/\/ J. Cyst. Fibros. 2019. V. 18. \u2116 4. P. 536\u2013542.","DOI":"10.1016\/j.jcf.2018.10.015"},{"key":"ref40","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Knowles M.R., Hohneker K.W., Zhou Z., Olsen J.C., Noah T.L., Hu P.C., Leigh M.W., Engelhardt J.F., Edwards L.J., Jones K.R., et al. \/\/ N. Engl. J. Med. 1995. V. 333. P. 823\u2013831.","DOI":"10.1056\/NEJM199509283331302"},{"key":"ref41","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Crystal R.G., Jaffe A., Brody S., Mastrangeli A., McElvaney N.G., Rosenfeld M., Chu C.S., Danel C., Hay J., Eissa T. \/\/ Hum. Gene Ther. 1995. V. 6. P. 643\u2013666.","DOI":"10.1089\/hum.1995.6.5-643"},{"key":"ref42","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Kushwah R., Cao H., Hu J. \/\/ J. Immunol. 2008. V. 180. \u2116 6. P. 4098\u20134108.","DOI":"10.4049\/jimmunol.180.6.4098"},{"key":"ref43","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Yan Z., Stewart Z.A., Sinn P.L., Olsen J.C., Hu J., McCray P.B., Engelhardt J.F. \/\/ Hum. Gene Ther. Clin. Dev. 2015. V. 26. P. 38\u201349.","DOI":"10.1089\/humc.2014.154"},{"key":"ref44","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Cao H., Ouyang H., Grasemann H., Bartlett C., Du K., Duan R., Shi F., Estrada M., Seigel K.E., Coates A.L., et al. \/\/ Hum. Gene Ther. 2018. V. 29. P. 643\u2013652.","DOI":"10.1089\/hum.2017.201"},{"key":"ref45","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Cooney A.L., Singh B.K., Loza L.M., Thornell I.M., Hippee C.E., Powers L.S., Ostedgaard L.S., Meyerholz D.K., Wohlford-Lenane C., Stoltz D.A., et al. \/\/ Nucl. Acids Res. 2018. V. 46. P. 9591\u20139600.","DOI":"10.1093\/nar\/gky773"},{"key":"ref46","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Nemudriy A.A., Valetdinova K.R., Medvedev S.P., Zakiyan S.M. \/\/ Acta Naturae. 2014. V. 6. \u2116 3. P.20\u201342.","DOI":"10.32607\/20758251-2014-6-3-19-40"},{"key":"ref47","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Xia E., Zhang Y., Cao H., Li J., Duan R., Hu J. \/\/ Genes (Basel). 2019. V. 10. \u2116 1. P. 39.","DOI":"10.3390\/genes10010039"},{"key":"ref48","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Zhou Z.P., Yang L.L., Cao H., Chen Z.R., Zhang Y., Wen X.-Y., Hu J. \/\/ Hum. Gene Ther. 2019. V. 30. \u2116 9. P. 1101\u20131116.","DOI":"10.1089\/hum.2019.074"},{"key":"ref49","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Zhou Z.P., Yang L.L., Cao H., Wen X.-Y., Hu J. \/\/ ASGCT meeting 2019. Mol. Therapy. V. 27. \u2116 4S1.","DOI":"10.1016\/j.ymthe.2019.04.004"},{"key":"ref50","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Guggino W.B., Cebotaru L. \/\/ Expert Opin. Biol. Ther. 2017. V. 17. \u2116 10. P. 1265\u20131273.","DOI":"10.1080\/14712598.2017.1347630"},{"key":"ref51","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Steines B., Dickey D.D., Bergen J., Excoffon K.J., Weinstein J.R., Li X., Yan Z., Abou Alaiwa M.H., Shah V.S., Bouzek D.C., et al. \/\/ JCI Insight. 2016. V. 1. \u2116 14. P. e88728.","DOI":"10.1172\/jci.insight.88728"},{"key":"ref52","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"McClain L.E., Davey M.G., Zoltick P.W., Limberis M.P., Flake A.W., Peranteau W.H. \/\/ J. Pediatr. Surg. 2016. V. 51. P. 879\u2013884.","DOI":"10.1016\/j.jpedsurg.2016.02.048"},{"key":"ref53","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Yan Z., Feng Z., Sun X., Zhang Y., Zou W., Wang Z., Jensen-Cody C., Liang B., Park S.Y., Qiu J., et al. \/\/ Hum. Gene Ther. 2017. V. 28. P. 612\u2013625.","DOI":"10.1089\/hum.2017.060"},{"key":"ref54","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Vidovic D., Carlon M.S., da Cunha M.F., Dekkers J.F., Hollenhorst M.I., Bijvelds M.J., Ramalho A.S., van den Haute C., Ferrante M., Baekelandt V., et al. \/\/ Am. J. Respir. Crit. Care Med. 2016. V. 193. P. 288\u2013298.","DOI":"10.1164\/rccm.201505-0914OC"},{"key":"ref55","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Yan Z., Sun X., Feng Z., Li G., Fisher J.T., Stewart Z.A., Engelhardt J.F. \/\/ Hum. Gene Ther. 2015. V. 26. P. 334\u2013346.","DOI":"10.1089\/hum.2015.001"},{"key":"ref56","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Ostedgaard L.S., Rokhlina T., Karp P.H., Lashmit P., Afione S., Schmidt M., Zabner J., Stinski M.F., Chiorini J.A., Welsh M.J. \/\/ Proc. Natl. Acad. Sci. USA. 2005. V. 102. P. 2952\u20132957.","DOI":"10.1073\/pnas.0409845102"},{"key":"ref57","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Yan Z., Keiser N.W., Song Y., Deng X., Cheng F., Qiu J., Engelhardt J.F. \/\/ Mol. Ther. 2013. V. 21. P. 2181\u20132194.","DOI":"10.1038\/mt.2013.92"},{"key":"ref58","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Yan Z., Zou W., Feng Z., Shen W., Park S.Y., Deng X., Qiu J., Engelhardt J.F. \/\/ Hum. Gene Ther. 2019. V. 30. P. 556\u2013570.","DOI":"10.1089\/hum.2018.173"},{"key":"ref59","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/S1525-0016(16)44621-6"},{"key":"ref60","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Kurosaki F., Uchibori R., Mato N., Sehara Y., Saga Y., Urabe M., Mizukami H., Sugiyama Y., Kume A. \/\/ Gene Ther. 2017. V. 24. P. 290\u2013297.","DOI":"10.1038\/gt.2017.19"},{"key":"ref61","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Halbert C.L., Allen J.M., Miller A.D. \/\/ J. Virol. 2001. V. 75. \u2116 14. P. 6615\u20136624.","DOI":"10.1128\/JVI.75.14.6615-6624.2001"},{"key":"ref62","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Duncan G.A., Kim N., Colon-Cortes Y., Rodriguez J., Mazur M., Birket S.E., Rowe S.M., West N.E., Livraghi-Butrico A., Boucher R.C., et al. \/\/ Mol. Ther. Meth. Clin. Dev. 2018. V. 9. P. 296\u2013304.","DOI":"10.1016\/j.omtm.2018.03.006"},{"key":"ref63","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/S1569-1993(19)30241-3"},{"key":"ref64","unstructured":"Cherenkova E.E., Islamov R.R., Rizvanov A.A. \/\/ Intern. J. Appl.& Fundam. Res. 2013. V. 11. \u2116 2. P.57\u201358."},{"key":"ref65","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Marquez Loza L.I., Yuen E.C., McCray P.B. Jr. \/\/ Genes (Basel). 2019. V. 10. \u2116 3. P. 218.","DOI":"10.3390\/genes10030218"},{"key":"ref66","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Cooney A.L., Abou Alaiwa M.H., Shah V.S., Bouzek D.C., Stroik M.R., Powers L.S., Gansemer N.D., Meyerholz D.K., Welsh M.J., Stoltz D.A., Sinn P.L., McCray P.B. Jr. \/\/ JCI Insight. 2016. V. 1. \u2116 14. P. e88730.","DOI":"10.1172\/jci.insight.88730"},{"key":"ref67","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Alton E.W., Boyd A.C., Porteous D.J., Davies G., Davies J.C., Griesenbach U., Higgins T.E., Gill D.R., Hyde S.C., Innes J.A., et al. \/\/ Am. J. Respir. Crit. Care Med. 2015. V. 192. P. 1389\u20131392.","DOI":"10.1164\/rccm.201506-1193LE"},{"key":"ref68","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Robinson E., MacDonald K.D., Slaughter K., McKinney M., Patel S., Sun C., Sahay G. \/\/ Mol. Ther. 2018. V. 26. \u2116 8. P. 2034\u20132046.","DOI":"10.1016\/j.ymthe.2018.05.014"},{"key":"ref69","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Mastorakos P., da Silva A.L., Chisholm J., Song E., Choi W.K., Boyle M.P., Morales M.M., Hanes J., Suk J.S. \/\/ Proc. Natl. Acad. Sci. USA. 2015. V. 112. P. 8720\u20138725.","DOI":"10.1073\/pnas.1502281112"},{"key":"ref70","unstructured":"Quijano E., Bahal R., Ricciardi A., Saltzman W.M., Glazer P.M. \/\/ J. Biol. Med. 2017. V. 90. \u2116 4. P. 583\u2013598."},{"key":"ref71","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"McNeer N.A., Anandalingam K., Fields R.J., Caputo C., Kopic S., Gupta A., Quijano E., Polikoff L., Kong Y., Bahal R., et al. \/\/ Nat. Commun. 2015. V. 6. P. 6952.","DOI":"10.1038\/ncomms7952"},{"key":"ref72","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/S1569-1993(21)02005-1"},{"key":"ref73","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Papaioannou I., Simons J.P., Owen J.S. \/\/ Expert Opin. Biol. Ther. 2012. V. 12. \u2116 3. P. 329\u2013342.","DOI":"10.1517\/14712598.2012.660522"},{"key":"ref74","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/S1569-1993(15)30002-3"},{"key":"ref75","doi-asserted-by":"publisher","DOI":"10.1016\/S1569-1993(16)30168-0"},{"key":"ref76","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Beumer W., Swildens J., Leal T., Noel S., Anthonijsz H., van der Horst G., Kuiperij-Boersma H., Potman M., van Putten C., Biasutto P., et al. \/\/ PLoS One. 2019. V. 14. \u2116 6. P. e0219182.","DOI":"10.1371\/journal.pone.0219182"},{"key":"ref77","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Brinks V., Lipinska K., Jager M., Beumer W., Button B., Livraghi A., Henig N., Matthee B. \/\/ J. Aerosol Med. Pulmonary Drug Delivery. 2019. V. 32. \u2116 5. P. 303\u2013316.","DOI":"10.1089\/jamp.2018.1502"},{"key":"ref78","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Sermet-Gaudelus I., Clancy J.P., Nichols D.P., Nick J.A., De Boeck K., Solomon G.M., Mall M.A., Bolognese J., Bouisset F., den Hollander W., et al. \/\/ J. Cyst. Fibros. 2019. V. 18. \u2116 4. P. 536\u2013542.","DOI":"10.1016\/j.jcf.2018.10.015"}],"container-title":["Acta Naturae"],"original-title":[],"link":[{"URL":"https:\/\/actanaturae.ru\/2075-8251\/article\/viewFile\/11708\/pdf","content-type":"application\/pdf","content-version":"vor","intended-application":"text-mining"},{"URL":"https:\/\/actanaturae.ru\/2075-8251\/article\/viewFile\/11708\/pdf_1","content-type":"application\/pdf","content-version":"vor","intended-application":"text-mining"},{"URL":"https:\/\/actanaturae.ru\/2075-8251\/article\/viewFile\/11708\/pdf_1","content-type":"unspecified","content-version":"vor","intended-application":"similarity-checking"}],"deposited":{"date-parts":[[2023,8,3]],"date-time":"2023-08-03T11:58:25Z","timestamp":1691063905000},"score":1,"resource":{"primary":{"URL":"https:\/\/actanaturae.ru\/2075-8251\/article\/view\/11708"}},"subtitle":[],"short-title":[],"issued":{"date-parts":[[2023,8,3]]},"references-count":78,"journal-issue":{"issue":"2","published-online":{"date-parts":[[2023,8,3]]}},"URL":"https:\/\/doi.org\/10.32607\/actanaturae.11708","relation":{},"ISSN":["2075-8243"],"issn-type":[{"value":"2075-8243","type":"print"}],"subject":[],"published":{"date-parts":[[2023,8,3]]}}}