{"status":"ok","message-type":"work","message-version":"1.0.0","message":{"indexed":{"date-parts":[[2025,10,11]],"date-time":"2025-10-11T01:25:02Z","timestamp":1760145902932,"version":"build-2065373602"},"reference-count":77,"publisher":"MDPI AG","issue":"9","license":[{"start":{"date-parts":[[2024,9,12]],"date-time":"2024-09-12T00:00:00Z","timestamp":1726099200000},"content-version":"vor","delay-in-days":0,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\/"}],"funder":[{"name":"Portuguese Science and Technology Foundation (FCT-MCTES)","award":["PD\/BD\/114407\/2016","UID\/00729\/2020"],"award-info":[{"award-number":["PD\/BD\/114407\/2016","UID\/00729\/2020"]}]}],"content-domain":{"domain":[],"crossmark-restriction":false},"short-container-title":["Heritage"],"abstract":"<jats:p>One of the most recognized decorations of the pick-up technique is the millefiori glass, which has been commonly attributed to Venetian production. However, Portugal is the country where the largest known assemblage of this type of glass artefact has been studied and published. In this work, two important archeological contexts were selected: (1) Santa Clara-a-Velha monastery (SCV) and (2) S\u00e3o Jo\u00e3o de Tarouca monastery (SJT). The fragments selection was made based on the diversity of decorative motifs, colors, and original forms that has been associated with Portuguese production. The compositional characterization was conducted by performing micro-particle-induced X-ray emission (\u00b5-PIXE) mapping, which facilitated the visualization of the distribution of different oxides across the different glass layers and laser ablation inductively coupled plasma mass spectrometry (LA-ICP-MS) to obtain the major, minor, and trace elements composition, including rare earth elements (REEs) to determine which kind of raw materials were used. Additionally, \u00b5-Raman spectroscopy was employed to investigate the opacifiers, while UV\u2013Visible spectroscopy was used to study which chromophores are presented in the glass samples. All the analyzed glass layers can be considered to be of a soda\u2013lime\u2013silica type, and four different geological patterns (from GP1 to GP4) were detected and reported. This result can indicate that these objects were made by using silica sources taken from four different geological settings. Interestingly, the GP3 represents about 41% of the analyzed glass fragments and is compatible with the pattern detected in some production wastes found in two different archeological contexts located in Lisbon, which reinforces the veracity of the theory that this GP can be attributed to a Portuguese production. On the other hand, GP1 was probably attributed Granada provenance.<\/jats:p>","DOI":"10.3390\/heritage7090239","type":"journal-article","created":{"date-parts":[[2024,9,12]],"date-time":"2024-09-12T06:31:40Z","timestamp":1726122700000},"page":"5048-5083","update-policy":"https:\/\/doi.org\/10.3390\/mdpi_crossmark_policy","source":"Crossref","is-referenced-by-count":0,"title":["Provenance Studies of a Set of Pick-Up Glass Fragments Found in Portugal and Dated to the 17th Century"],"prefix":"10.3390","volume":"7","author":[{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0003-4030-1847","authenticated-orcid":false,"given":"Francisca Pulido","family":"Valente","sequence":"first","affiliation":[{"name":"Department of Conservation and Restoration, NOVA School of Sciences and Technology, Campus de Caparica, 2829-516 Caparica, Portugal"},{"name":"Research Unit VICARTE-\u201cVidro e Cer\u00e2mica para as Artes\u201d, Campus Caparica, 2829-516 Caparica, Portugal"}]},{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0002-9537-5352","authenticated-orcid":false,"given":"In\u00eas","family":"Coutinho","sequence":"additional","affiliation":[{"name":"Department of Conservation and Restoration, NOVA School of Sciences and Technology, Campus de Caparica, 2829-516 Caparica, Portugal"},{"name":"Research Unit VICARTE-\u201cVidro e Cer\u00e2mica para as Artes\u201d, Campus Caparica, 2829-516 Caparica, Portugal"}]},{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0002-3539-966X","authenticated-orcid":false,"given":"Teresa","family":"Medici","sequence":"additional","affiliation":[{"name":"Research Unit VICARTE-\u201cVidro e Cer\u00e2mica para as Artes\u201d, Campus Caparica, 2829-516 Caparica, Portugal"}]},{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0001-6136-8085","authenticated-orcid":false,"given":"Bernard","family":"Gratuze","sequence":"additional","affiliation":[{"name":"RAMAT\u2014Centre Ernest-Babelon, CNRS Universit\u00e9 d\u2019Orl\u00e9ans, 3D rue de la Ferollerie, 45071 Orl\u00e9ans, France"}]},{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0001-5369-5019","authenticated-orcid":false,"given":"Lu\u00eds C.","family":"Alves","sequence":"additional","affiliation":[{"name":"Centro de Ci\u00eancias e Tecnologias Nucleares (C2TN), Instituto Superior T\u00e9cnico, Universidade de Lisboa, 2695-066 Bobadela LRS, Portugal"}]},{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0002-1966-7281","authenticated-orcid":false,"given":"Ana","family":"Cadena","sequence":"additional","affiliation":[{"name":"Department of Conservation and Restoration, NOVA School of Sciences and Technology, Campus de Caparica, 2829-516 Caparica, Portugal"},{"name":"Research Unit VICARTE-\u201cVidro e Cer\u00e2mica para as Artes\u201d, Campus Caparica, 2829-516 Caparica, Portugal"},{"name":"RAMAT\u2014Centre Ernest-Babelon, CNRS Universit\u00e9 d\u2019Orl\u00e9ans, 3D rue de la Ferollerie, 45071 Orl\u00e9ans, France"}]},{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0003-4134-2819","authenticated-orcid":false,"given":"M\u00e1rcia","family":"Vilarigues","sequence":"additional","affiliation":[{"name":"Department of Conservation and Restoration, NOVA School of Sciences and Technology, Campus de Caparica, 2829-516 Caparica, Portugal"},{"name":"Research Unit VICARTE-\u201cVidro e Cer\u00e2mica para as Artes\u201d, Campus Caparica, 2829-516 Caparica, Portugal"}]}],"member":"1968","published-online":{"date-parts":[[2024,9,12]]},"reference":[{"key":"ref_1","first-page":"102832","article-title":"Glass colored by glass: Review of the pick-up decoration in early modern Europe","volume":"36","author":"Coutinho","year":"2021","journal-title":"J. Archaeol. Sci. Rep."},{"key":"ref_2","unstructured":"Klein, D., and Lloyd, W. (2000). The tradition from Medieval to Renaissance. The History of Glass, LITTLE, Brown and Company."},{"key":"ref_3","unstructured":"Baumgartner, E. (2010). Gobelets \u201ca millefiori a\u201d croix de malte. Bernard Perrot (1640\u20131709): Secrets et Chefs-D\u2019oeuvre des Verreries Royales d\u2019Orl\u00e9ans, Somogy Editions\u2019 D\u2019Art, Publications du Vitrocentre Romont (Bern: Lang)."},{"key":"ref_4","unstructured":"Whitehouse, D. (2012). Renaissance and Modern Europe 1450-1900. Glass, a Short History, The British Museum in Association with the Corning Museum of Glass."},{"key":"ref_5","first-page":"5","article-title":"Vetro Mosaico, millefiori, murrine","volume":"29","author":"Moretti","year":"1985","journal-title":"Boll. dei Civ. Musei Veneziani d\u2019Arte e di Stor."},{"key":"ref_6","unstructured":"Laue, G. (2014). Venezianische glas in F\u00fcrstlichen Kunst- und wunderkammern des 16. Und 17. Jahrhunderts\/Venetian Glass in the 16th and 17th century princely Kunstand Wunderkammer. The White Gold of Venice, Kunstkammer Georg Laue. Filigree Glass for European Kunstkammer."},{"key":"ref_7","unstructured":"Medici, T. (2024, September 10). Vidros da Terra. O vidro tardomedieval e moderno em Portugal (s\u00e9culos XIV-XVII). O Contributo da Arqueologia. A Thesis Submitted in Fulfilment of the Requirements of Universidade de Coimbra for the Degree of Doctor of Archaeology. Faculdade de Letras da Universidade de Coimbra. Available online: https:\/\/estudogeral.sib.uc.pt\/handle\/10316\/26739."},{"key":"ref_8","unstructured":"Amado Mendes, J. (2002). Hit\u00f3ria Do Vidro e Do Cristal em Portugal, Edi\u00e7\u00f5es Inapa."},{"key":"ref_9","unstructured":"Valente, V. (1950). O Vidro em Portugal, Portucalense Editora."},{"key":"ref_10","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Coutinho, I., Cambil Campa\u00f1a, I., Alves, L.C., and Medici, T. (2021). Callen horno del vidrio\u2013preliminary study of glass production remains found in Granada, Spain, dated to the 16th and 17th centuries. Minerals, 11.","DOI":"10.3390\/min11070688"},{"key":"ref_11","unstructured":"Veeckman, J. (2002). The fa\u00e7on de Venise glass of Amsterdam. Majolica and Glass: From Italy to Antwerp and Beyond. The Transfer of Technology in the 16th\u2013early 17th Century, Stad Antwerpen."},{"key":"ref_12","unstructured":"Gawronski, J., Hulst, M., Jayasena, R., and Veerkamp, J. (2024, September 10). Glasafval op het achtererf, AAR50 (Amsterdamse Archeologische Rapporten). Available online: https:\/\/www.academia.edu\/5915086\/Glasafval_op_het_achtererf_Amsterdamse_Archeologische_rapporten_50."},{"key":"ref_13","unstructured":"Henkes, H.E. (1994). Glas zonders glans. Vijf gebruicksglas uit de bodem van de Lage Landen 1300\u20131800\/Glass without gloss. Utility Glass from Five Centuries Excavated in the Low Country 1300\u20131800, Co\u00f6rdinatie Commissie van Advies Inzake Archeologisch Onderzoek Binnen Het Ressort."},{"key":"ref_14","unstructured":"Hulst, M. (2013). In de zeventiende eeuw was Amsterdam een belangrijk productiecentrum van kleurloos luxe glaswerk, het fa\u00e7on de Venise. Hoewel in Netherland opgegraven fa\u00e7on de Venise steevast aan Amsterdamse glasovens wordt toegeschreven, bleef de identificatie ervan tot voor kort onzeker. Glazen Met Maskerons en Leeuwenkopstammen uit Amsterdamse Bodem. Een Aanzet tot de Identificatie van Zeventiende-Eeuwse Amsterdamse Fa\u00e7on de Venise, Available online: https:\/\/www.academia.edu\/5881032\/Glazen_met_maskerons_en_leeuwenkopstammen_uit_Amsterdamse_bodem."},{"key":"ref_15","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"160","DOI":"10.1179\/174581306X143089","article-title":"Glass and pottery manufacture at Silkstone Yorkshire","volume":"40","author":"Dungworth","year":"2006","journal-title":"Post-Medieval Archaeol."},{"key":"ref_16","unstructured":"Barosa, J.P. (2024, September 10). Fabrico do Vidro e Vidreiros de Portugal: Do s\u00e9culo XV ao Longo do S\u00e9culo XVII (1438\u20131714). Available online: https:\/\/www.researchgate.net\/publication\/361665458_Fabrico_do_Vidro_e_Vidreiros_em_Portugal_ca_1439_-_1714."},{"key":"ref_17","first-page":"215","article-title":"The Gourd-Shaped Vessel: A Portuguese Product?","volume":"59","author":"Coutinho","year":"2017","journal-title":"J. Glass Stud."},{"key":"ref_18","first-page":"104228","article-title":"In the quest for historical Lisbon through 17th century Millefiori glass","volume":"52","author":"Coutinho","year":"2023","journal-title":"J. Archaeol. Sci. Rep."},{"key":"ref_19","unstructured":"Mandrus, J., and Schussler, V. (2019). Renaissance millefiori glass: The Portuguese case study. Interim Meeting of ICOM-CC, Glass and Ceramics Working Group, ICOM. Conference Proceedings."},{"key":"ref_20","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1238","DOI":"10.1016\/j.jas.2012.01.006","article-title":"Chemical analysis of 17th century Millefiori glasses excavated in the Monastery of Sta. Clara-a-Velha, Portugal: Comparison with Venetian and fa\u00e7on-de-Venise production","volume":"39","author":"Lima","year":"2012","journal-title":"J. Archaeol. Sci."},{"key":"ref_21","first-page":"437","article-title":"Provenance studies on fa\u00e7onde-de-Venise glass excavated in Portugal","volume":"7","author":"Coutinho","year":"2016","journal-title":"J. Archaeol. Sci. Rep."},{"key":"ref_22","unstructured":"Varela, M.R. (2018). Estudos de Proveni\u00eancia de um Conjunto de Vidros Filigranados Datados dos S\u00e9culos XVI\u2013XVII Encontrados no Largo do Chafariz de Dentro, Lisboa. [Master\u2019s Thesis, Faculdade de Ci\u00eancias e Tecnologia, Universidade Nova de Lisboa]. Available online: https:\/\/run.unl.pt\/bitstream\/10362\/68861\/1\/Varela_2018.pdf."},{"key":"ref_23","unstructured":"Trindade, S.D., and Gambini, L.I. (2009). Mosteiro de Santa Clara de Coimbra: Do Convento \u00e0 Ru\u00edna, da Ru\u00edna \u00e0 Contemporaneidade. C\u00f4rte-Real, Artur (coord.), Dire\u00e7\u00e3o Regional da Cultura do Centro. [2nd ed.]. Available online: https:\/\/www.academia.edu\/21876251\/Mosteiro_de_Santa_Clara_de_Coimbra_do_convento_%C3%A0_ru%C3%ADna_da_ru%C3%ADna_%C3%A0_contemporaneidade."},{"key":"ref_24","first-page":"93","article-title":"Convents, monasteries and porcelains: A case study of Santana Convent, Lisbon","volume":"Volume 2761","year":"2015","journal-title":"Global Pottery Proceedins\u20131st International Conference for Historical Archaeological and Archaeometry for Societies in Contact"},{"key":"ref_25","unstructured":"Barroso Catal\u00e3o, S. (2018). Mosteiro de S\u00e3o Jo\u00e3o de Tarouca e a Arqueologia da Arquitectur: O \u00abAljube\u00bb. Museu de Lamego, Direc\u00e7\u00e3o Regional da Cultura do Norte, Available online: https:\/\/issuu.com\/066239\/docs\/msjt_aljube_catalaosofia2018."},{"key":"ref_26","unstructured":"Sampaio e Castro, A., and Sebastian, L. (2002). Imterven\u00e7\u00e3o Arqueol\u00f3gicano no Mosteiro de S\u00e3o Jo\u00e3o de Tarouca: 1998\u20132001, IPPAR\u2014Departamento de Estudos. n.\u00ba 2."},{"key":"ref_27","unstructured":"Bellanger, J., de Venise, L.P., and Massin, C. (2006). Histoire du Verre, L\u2019Aube des Temps Modernes: 1453\u20131672, Massin Editor. [1st ed.]. Available online: https:\/\/www.amazon.fr\/Histoire-verre-Laube-modernes-1453-1672\/dp\/2707205214."},{"key":"ref_28","unstructured":"Albuquerque Carreira, J., and Rossi Vairo, G. (2012). Cister, os Templ\u00e1rios e a Ordem de Cristo. I Col\u00f3quio Internacional, Instituto Polit\u00e9cnico de Tomar."},{"key":"ref_29","unstructured":"Vasconcelos, M.A., and Mantero, I. (1999). A Monarquia Portuguesa: Reis e Rainhas na Hist\u00f3ria de um Povo, Selec\u00e7\u00f5es do Reader\u2019s Digest."},{"key":"ref_30","unstructured":"Fernandes, A. (2020). Iluminando o Passado: Estudos do Conjunto de Lamparinas em Vidro do Mosteiro de S\u00e3o Jo\u00e3o de Tarouca, s\u00e9culos XVII\u2013XVIII. NOVA Doctoral School of Science and Technology. [Master Dissertation, Universidade NOVA de Lisboa]. Available online: https:\/\/run.unl.pt\/bitstream\/10362\/158344\/1\/Fernandes_2021.pdf."},{"key":"ref_31","first-page":"541","article-title":"Esp\u00f3lio v\u00edtreo proveniente da esta\u00e7\u00e3o arqueol\u00f3gica do Mosteiro de Sta. Clara-a-Velha de Coimbra: Resultados preliminares","volume":"7","author":"Ferreira","year":"2004","journal-title":"Rev. Port. Arqueol."},{"key":"ref_32","unstructured":"Medici, T. (2012). Revisiting the \u201cMoura Glass Treasure\u201d: New Data about 17th Century Glass in Portugal, Annales du 18e Congr\u00e8s de l\u2019Association Internationale pour l\u2019Histoire du Verre (AIHV)."},{"key":"ref_33","first-page":"139","article-title":"A 16th\u201317th Century Filigrana glass found in Portugal: Some preliminary observations","volume":"Volume 176","author":"Coutinho","year":"2018","journal-title":"Proceedings of the Study days on Venetian Glass, Venetian Filigrana Glass through the Centuries"},{"key":"ref_34","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Janssens, K. (2013). Glass characterization using Laser Ablation Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry. Mothern Methods for Analysing Archaeological and Historical Glass, Wiley.","DOI":"10.1002\/9781118314234"},{"key":"ref_35","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Dussubieux, L., Golitko, M., and Gratuze, B. (2016). Glass characterization using Laser-Ablation-Inductively Coupled Plasm-Mass Spectroscopy method. Recent Advances in Laser Ablation ICP-MS for Archaeology (coll. Natural Sciences in Archaeology), Springer.","DOI":"10.1007\/978-3-662-49894-1"},{"key":"ref_36","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"2706","DOI":"10.1016\/j.jas.2012.03.014","article-title":"Analytical investigation on Renaissance Venetian enamelled glasses from the Louvre collections","volume":"38","author":"Biron","year":"2012","journal-title":"J. Archael. Sci."},{"key":"ref_37","first-page":"1","article-title":"The technical study of a rare Venetian turquoise glass goblet from the Waddesdon Bequest","volume":"Volume 8","author":"Thornton","year":"2014","journal-title":"British Museum Technical Research Bulletin"},{"key":"ref_38","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"2191","DOI":"10.1016\/j.jas.2012.03.013","article-title":"Study of glass fragments from Savona (Italy) and their relation with the glass produced in Altare","volume":"39","author":"Cagno","year":"2012","journal-title":"J. Archaeol. Sci."},{"key":"ref_39","first-page":"253","article-title":"Composition of 15-17th century archaeological glass vessels excavated in Antwerp, Belgium","volume":"15","author":"Janssens","year":"1998","journal-title":"Mikrochim. Acta [Suppl.]"},{"key":"ref_40","unstructured":"Wouters, H., and Fontaine, C. (2006, January 4\u20138). The large Catalonian Ewer from the Glass Museum of Li\u00e8ge (Second Half of the 16th Century\u2013Beginning of the 17th Century): Restauration and Scientific Analysis. Proceedings of the Annales du 17e Congr\u00e8s de l\u2019Association Internationale pour l\u2019Histoire Du Verre (AIHV), Antwerp, Belgium."},{"key":"ref_41","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Cagno, S., De Raedt, I., Jeffries, T., and Janssens, K. (2012). Composition of Fa\u00e7on-de-Venise Glass from Early 17th Century London in Comparison with Luxury Glass of the Same Age, Integrated Approaches to the Study of Historical Glass.","DOI":"10.1117\/12.975212"},{"key":"ref_42","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Janssens, K. (2013). Venetian soda glass. Modern Methods for Analysing Archaeological and Historical Glass, Vol. I, Wiley.","DOI":"10.1002\/9781118314234"},{"key":"ref_43","unstructured":"Verit\u00e0, M., and Toninato, T. (1990). A Comparative Analytical Investigation on the Origins of the Venetian Glassmaking, Rivista della Stazione Sperimentale del Vetro 4."},{"key":"ref_44","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Janssens, K. (2013). Raw materials, recipes and procedures used for glass making. Modern Methods for Analysing Archaeological and Historical Glass, John Wiley & Sons.","DOI":"10.1002\/9781118314234"},{"key":"ref_45","unstructured":"Verit\u00e0, M. (1985). L\u2019invenzione del Cristallo Muranese: Una Verifica Analitica Delle Fonti Storiche, Rivista della Stazione Sperimentale del Vetro 1."},{"key":"ref_46","unstructured":"Janssens, K., Degryse, P., Cosyns, P., Caen, J., and Va\u0144t dack, I. (2009). Thousand years of venetian glass: The evolution of chemical composition from the origins to the 18th century. Annales de l\u2019Association Internationale pour l\u2019Histoire du Verre 17, Antwerp 2006, University Press Antwerp."},{"key":"ref_47","unstructured":"Veeckman, J., Jennings, S., Dumortier, C., Whitehouse, D., and Verhaeghe, F. (2002). On the distinction between 16th and 17th century Venetian and fa\u00e7on-de-venise glass. Majolica and Glass\u2013from Italy to Antwerp and Beyond. The Transfer of Technology in the 16th\u2013Early 17th Century, Antwerp."},{"key":"ref_48","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"2538","DOI":"10.1016\/j.nimb.2009.05.048","article-title":"Analysis of Venetian-type glass fragments from the ancient city of Lezha (Albania)","volume":"267","author":"Stamati","year":"2009","journal-title":"Nucl. Instrum. Methods Phys. Res. B"},{"key":"ref_49","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"3030","DOI":"10.1016\/j.jas.2010.06.030","article-title":"Raw materials for medieval to post-medieval Tuscan glassmaking: New insight from LA-ICP-MS analyses","volume":"37","author":"Cagno","year":"2010","journal-title":"J. Archaeol. Sci."},{"key":"ref_50","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1223","DOI":"10.1007\/s12520-016-0316-1","article-title":"Glass groups, glass supply and recycling in late Roman Carthage","volume":"9","author":"Schibille","year":"2017","journal-title":"Archaeol Anthropol Sci"},{"key":"ref_51","unstructured":"Kunicki-Goldfinger, J., and Hulst, M. (2015, January 7\u201311). The golden age of Amsterdam glass. A chemical and typological approach to recognize Amsterdam 17th century glass production. Proceedings of the Annales du 20e Congr\u00e8s de l\u2019Association Internationale pour l\u2019Histoire du Verre (AIHV), Romont, Switzerland."},{"key":"ref_52","first-page":"97","article-title":"Scientific investigation of a Venetian polychrome goblet of the 16th century","volume":"50","author":"Zecchin","year":"2008","journal-title":"J. Glass Stud."},{"key":"ref_53","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"1012","DOI":"10.1039\/B102597J","article-title":"Trace analysis for distinguishing between Venetian and fa\u00e7on-de-Venise glass vessels of the 16th and 17th century","volume":"16","author":"Janssens","year":"2001","journal-title":"J. Anal. At. Spectrom."},{"key":"ref_54","unstructured":"Lazar, I., and Willmott, H. (2006). The glass from the Gnali\u0107 wreck. Annales Mediterranea, Available online: https:\/\/www.academia.edu\/300405\/The_Glass_from_the_Gnali%C4%87_Wreck."},{"key":"ref_55","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"94","DOI":"10.1016\/j.nimb.2005.06.182","article-title":"Trace element fingerprinting of fa\u00e7on-de-Venise glass","volume":"239","author":"Janssens","year":"2005","journal-title":"Nucl. Instrum. Methods Phys. Res. B"},{"key":"ref_56","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"116","DOI":"10.1111\/arcm.12063","article-title":"Trace element analysis in provenancing roman glassmaking","volume":"56","author":"Brems","year":"2014","journal-title":"Archaeometry"},{"key":"ref_57","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"103990","DOI":"10.1016\/j.microc.2019.103990","article-title":"Multi-analytical approach to the study of the European glass beads found in the tombs of Kulumbimbi (Mbanza Kongo, Angola)","volume":"149","author":"Costa","year":"2019","journal-title":"Microchem. J."},{"key":"ref_58","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"104531","DOI":"10.1016\/j.microc.2019.104531","article-title":"Determining the provenance of the European glass beads of Lumbu (Mbanza Kongo, Angola)","volume":"154","author":"Costa","year":"2020","journal-title":"Microchem. J."},{"key":"ref_59","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"81","DOI":"10.1111\/j.1475-4754.2010.00536.x","article-title":"Data on 61 chemical elements for the characterization of three major glass compositions in Late Antiquity and the Middle Ages","volume":"53","author":"Wedepohl","year":"2011","journal-title":"Archaeometry"},{"key":"ref_60","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"223","DOI":"10.1016\/0009-2541(94)00140-4","article-title":"The composition of the Earth","volume":"120","author":"McDonough","year":"1995","journal-title":"Chem. Geol."},{"key":"ref_61","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"307","DOI":"10.1007\/s10967-008-9507-2","article-title":"Trace element characterization of medieval and post-medieval glass objects by means of INAA and EPMA","volume":"278","year":"2008","journal-title":"J. Radioanal. Nucl. Chem."},{"key":"ref_62","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Coutinho, I., Medici, T., Gratuze, B., Ruivo, A., Dinis, P., Lima, A., and Vilarigues, M. (2022). Sand and Pebbles: The Study of Portuguese Raw Materials for Provenance Archaeological Glass. Minerals, 12.","DOI":"10.3390\/min12020193"},{"key":"ref_63","unstructured":"Volf, M. (2011). Chemical approach to glass. Igneous Glassworks."},{"key":"ref_64","unstructured":"Navarro, J.M.F. (2003). El Vidrio, Colecci\u00f3n Textos Universitarios, n\u25e66, Consejo Superior de Investigaciones Cient\u00edficas Sociedad Espa\u00f1ola de Cer\u00e1mica y Vidrio. [3rd ed.]."},{"key":"ref_65","first-page":"1","article-title":"Venetian Filigree glass along the centu-ries: Some technological considerations. Study days on Venetian glass, Venetian filigrana glass through the Centuries","volume":"176","author":"Zecchin","year":"2018","journal-title":"ATTI Cl. Sci. Fis. Mat. Nat."},{"key":"ref_66","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"21","DOI":"10.1016\/j.jas.2013.07.031","article-title":"Hispano-Moresque ceramic tiles from the Monastery of Santa Clara-a-Velha (Coimbra, Portugal)","volume":"41","author":"Coentro","year":"2014","journal-title":"J. Archaeol. Sci."},{"key":"ref_67","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"79","DOI":"10.1016\/j.jas.2010.08.012","article-title":"Florence baptistery: Chemical and mineralogical investigation of glass mosaic tesserae","volume":"38","author":"Arletti","year":"2011","journal-title":"J. Archaeol. Sci."},{"key":"ref_68","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"77","DOI":"10.3406\/arsci.1996.939","article-title":"De l\u2019origine du cobalt: Du verre \u00e0 la c\u00e9ramique","volume":"20","author":"Gratuze","year":"1996","journal-title":"Reveu D\u2019arch\u00e9om\u00e9trie"},{"key":"ref_69","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"131","DOI":"10.1111\/j.1475-4754.2006.00247.x","article-title":"The \u201cDella Robbia blue\u201d: A case study for the use of cobalt pigments in ceramics during the Italian Renaissance","volume":"48","author":"Zucchiatti","year":"2006","journal-title":"Archaeometry"},{"key":"ref_70","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Bandiera, M., Verit\u00e0, M., Patrice, L., and Vilarigues, M. (2020). The Technology of Copper Based Red Glass Sectilia from the 2nd Century AD Lucius Verus Villa in Rome. Minerals, 10.","DOI":"10.3390\/min10100875"},{"key":"ref_71","unstructured":"Moretti, C., and Gratuze, B. (, January September). I vetri rossi al rame: Confronto di analisi e ricette. Proceedings of the Annales du 14e Congr\u00e8s de l\u2019Association Internationale pour l\u2019Histoire du Verre (AIHV), Venice-Milano, Italy."},{"key":"ref_72","first-page":"64","article-title":"The chemistry of Nueva Cadiz and associated beads: Technology and provenience","volume":"33","author":"Loewen","year":"2021","journal-title":"BEADS J. Soc. Bead Res."},{"key":"ref_73","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"300","DOI":"10.1002\/xrs.568","article-title":"Sixteenth century tubular glass beads: Nondestructive chemical characterization using synchrotron radiation XRF","volume":"31","author":"Veiga","year":"2002","journal-title":"X-ray Spectrom."},{"key":"ref_74","unstructured":"Moretti, C., and Hreglich, S. (2007). I Vetri Opachi. Sintesi Delle Tecniche Usate Dall\u2019antichit\u00e0 all\u2019Ottocento, Atti delle IX Giornate Nazionali di Studio, Il vetro nell\u2019Alto Adriatico."},{"key":"ref_75","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"604","DOI":"10.1002\/jrs.2165","article-title":"Nondestructive on-site identification of ancient glass: Genuine artefacts, embellished pieces or forgeries?","volume":"40","author":"Ricciardi","year":"2008","journal-title":"J. Ranam Spectrosc."},{"key":"ref_76","doi-asserted-by":"crossref","first-page":"483","DOI":"10.1002\/jrs.4669","article-title":"Baroque glass mosaics from the Capela de S\u00e3o Jo\u00e3o Baptista (Chapel of Saint John the Baptist, Lisbon): Unveiling the glassmaking records","volume":"46","author":"Muralha","year":"2015","journal-title":"J. Raman Spectrosc."},{"key":"ref_77","first-page":"201","article-title":"Muranese millefiori revival of the nineteenth century","volume":"25","author":"Hollister","year":"1983","journal-title":"J. Glass. Stud."}],"container-title":["Heritage"],"original-title":[],"language":"en","link":[{"URL":"https:\/\/www.mdpi.com\/2571-9408\/7\/9\/239\/pdf","content-type":"unspecified","content-version":"vor","intended-application":"similarity-checking"}],"deposited":{"date-parts":[[2025,10,10]],"date-time":"2025-10-10T15:54:41Z","timestamp":1760111681000},"score":1,"resource":{"primary":{"URL":"https:\/\/www.mdpi.com\/2571-9408\/7\/9\/239"}},"subtitle":[],"short-title":[],"issued":{"date-parts":[[2024,9,12]]},"references-count":77,"journal-issue":{"issue":"9","published-online":{"date-parts":[[2024,9]]}},"alternative-id":["heritage7090239"],"URL":"https:\/\/doi.org\/10.3390\/heritage7090239","relation":{},"ISSN":["2571-9408"],"issn-type":[{"type":"electronic","value":"2571-9408"}],"subject":[],"published":{"date-parts":[[2024,9,12]]}}}