{"status":"ok","message-type":"work","message-version":"1.0.0","message":{"indexed":{"date-parts":[[2026,7,27]],"date-time":"2026-07-27T03:20:45Z","timestamp":1785122445272,"version":"3.55.0"},"reference-count":27,"publisher":"Azerbaijan Medical Journal","issue":"1","content-domain":{"domain":[],"crossmark-restriction":false},"short-container-title":[],"published-print":{"date-parts":[[2024,3,28]]},"abstract":"<jats:p>M\u0259qal\u0259d\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla da\u011f\u0131n\u0131q sklerozlu (DS) x\u0259st\u0259l\u0259rin xarakteristikas\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f t\u0259dqiqat i\u015fi haqq\u0131nda m\u0259lumat verilmi\u015fdir. Akademik M.Mirqas\u0131mov ad\u0131na Respublika Klinik X\u0259st\u0259xanas\u0131n\u0131n n\u0259zdind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin Nevroloji M\u0259rk\u0259zind\u0259 x\u00fcsusi ekspert komissiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n 10 il (01.01.2013-31.12.2022) \u0259rzind\u0259 DS diaqnozu qoyulmu\u015f v\u0259 ya diaqnozu t\u0259krar olaraq t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f 1796 x\u0259st\u0259 m\u00fcayin\u0259 edilmi\u015f v\u0259 tibbi s\u0259n\u0259dl\u0259ri ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. X\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 x\u0259st\u0259liyin ehtimal olunan birinci h\u0259ml\u0259l\u0259ri h\u0259m \u015f\u0259h\u0259r (41,3\u00b11,4%), h\u0259m d\u0259 k\u0259nd (41,2\u00b12,0%) ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259rind\u0259 daha \u00e7ox 20-29 ya\u015f aras\u0131nda rast g\u0259linmi\u015fdir. Birinci h\u0259ml\u0259l\u0259r zaman\u0131 orta ya\u015f 29,7\u00b10,2 (\u015f\u0259h\u0259r yerl\u0259rind\u0259 29,6\u00b10,3 ya\u015f; k\u0259nd yerl\u0259rind\u0259 29,7\u00b10,3 ya\u015f) olmu\u015fdur. X\u0259st\u0259liyin klinik gedi\u015fin\u0259 g\u00f6r\u0259 tipl\u0259rind\u0259n residivver\u0259n DS-\u0259 daha \u00e7ox k\u0259nd yerl\u0259rind\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259rin \u00fcmumi say\u0131ndan - 80,3\u00b11,6% v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r yerl\u0259rind\u0259 -76,5\u00b11,2% \u2013 rast g\u0259linmi\u015fdir. \u015e\u0259h\u0259r sakinl\u0259ri aras\u0131nda letall\u0131q 2,2\u00b10,4%, k\u0259nd sakinl\u0259ri aras\u0131nda 2,8\u00b10,7% t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. X\u0259st\u0259l\u0259rin ya\u015fay\u0131\u015f yerin\u0259 g\u00f6r\u0259 letall\u0131q m\u00fcqayis\u0259 edil\u0259rk\u0259n statistik etibarl\u0131 f\u0259rq a\u015fkarlanmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/jats:p>\n                                                                                            <jats:p>\u0412 \u0441\u0442\u0430\u0442\u044c\u0435 \u043f\u0440\u0435\u0434\u0441\u0442\u0430\u0432\u043b\u0435\u043d\u044b \u200b\u200b\u0440\u0435\u0437\u0443\u043b\u044c\u0442\u0430\u0442\u044b \u0438\u0441\u0441\u043b\u0435\u0434\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f, \u043f\u0440\u043e\u0432\u0435\u0434\u0435\u043d\u043d\u043e\u0433\u043e \u0441 \u0446\u0435\u043b\u044c\u044e \u0438\u0437\u0443\u0447\u0435\u043d\u0438\u044f \u043e\u0441\u043e\u0431\u0435\u043d\u043d\u043e\u0441\u0442\u0435\u0439 \u0431\u043e\u043b\u044c\u043d\u044b\u0445 \u0440\u0430\u0441\u0441\u0435\u044f\u043d\u043d\u044b\u043c \u0441\u043a\u043b\u0435\u0440\u043e\u0437\u043e\u043c (\u0420\u0421) \u0441 \u0443\u0447\u0435\u0442\u043e\u043c \u0438\u0445 \u043c\u0435\u0441\u0442\u0430 \u043f\u0440\u043e\u0436\u0438\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f. \u0412 \u041d\u0435\u0432\u0440\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u00ad\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u043c \u0426\u0435\u043d\u0442\u0440\u0435 \u041c\u0438\u043d\u0438\u0441\u0442\u0435\u0440\u0441\u0442\u0432\u0430 \u0417\u0434\u0440\u0430\u0432\u043e\u043e\u0445\u0440\u0430\u043d\u0435\u043d\u0438\u044f \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0420\u0435\u0441\u043f\u0443\u0431\u043b\u0438\u043a\u0438, \u0440\u0430\u0441\u043f\u043e\u043b\u043e\u0436\u0435\u043d\u043d\u043e\u043c \u043d\u0430 \u0431\u0430\u0437\u0435 \u0420\u0435\u0441\u043f\u0443\u0431\u043b\u0438\u043a\u0430\u043d\u0441\u043a\u043e\u0439 \u041a\u043b\u0438\u043d\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0411\u043e\u043b\u044c\u043d\u0438\u0446\u044b \u0438\u043c\u0435\u043d\u0438 \u0410\u043a\u0430\u0434\u0435\u043c\u0438\u043a\u0430 \u041c.\u041c\u0438\u0440\u0433\u0430\u0441\u0438\u043c\u043e\u0432\u0430, \u0441\u043f\u0435\u0446\u0438\u0430\u043b\u044c\u043d\u043e\u0439 \u044d\u043a\u0441\u043f\u0435\u0440\u0442\u043d\u043e\u0439 \u043a\u043e\u043c\u0438\u0441\u0441\u0438\u0435\u0439 \u0437\u0430 10 \u043b\u0435\u0442 (\u0441 01.01.2013 \u043f\u043e 31.12.2022) \u043e\u0431\u0441\u043b\u0435\u0434\u043e\u0432\u0430\u043d\u044b \u0438 \u0438\u0437\u0443\u0447\u0435\u043d\u044b \u043c\u0435\u0434\u0438\u0446\u0438\u043d\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0434\u043e\u043a\u0443\u043c\u0435\u043d\u0442\u044b 1796 \u043f\u0430\u0446\u0438\u0435\u043d\u0442\u043e\u0432 \u0441 \u0434\u0438\u0430\u0433\u043d\u043e\u0437\u043e\u043c \u0420\u0421 \u0438\u043b\u0438 \u0443 \u043a\u043e\u0442\u043e\u0440\u044b\u0445 \u0434\u0438\u0430\u0433\u043d\u043e\u0437 \u0431\u044b\u043b \u043f\u043e\u0432\u0442\u043e\u0440\u043d\u043e \u043f\u043e\u0434\u0442\u0432\u0435\u0440\u0436\u0434\u0435\u043d. \u0412\u0435\u0440\u043e\u044f\u0442\u043d\u044b\u0435 \u043f\u0435\u0440\u0432\u044b\u0435 \u0430\u0442\u0430\u043a\u0438 \u0443 \u0431\u043e\u043b\u044c\u043d\u044b\u0445 \u043a\u0430\u043a \u0432 \u0433\u043e\u0440\u043e\u0434\u0441\u043a\u043e\u0439 (41,3\u00b11,4%), \u0442\u0430\u043a \u0438 \u0432 \u0441\u0435\u043b\u044c\u0441\u043a\u043e\u0439 (41,2\u00b12,0%) \u043c\u0435\u0441\u0442\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438 \u0447\u0430\u0449\u0435 \u0432\u0441\u0442\u0440\u0435\u0447\u0430\u043b\u0438\u0441\u044c \u0432 \u0432\u043e\u0437\u0440\u0430\u0441\u0442\u0435 20-29 \u043b\u0435\u0442. \u0421\u0440\u0435\u0434\u043d\u0438\u0439 \u0432\u043e\u0437\u0440\u0430\u0441\u0442 \u043d\u0430 \u043c\u043e\u043c\u0435\u043d\u0442 \u043f\u0435\u0440\u0432\u044b\u0445 \u0430\u0442\u0430\u043a \u0441\u043e\u0441\u0442\u0430\u0432\u0438\u043b 29,7\u00b10,2 \u0433\u043e\u0434\u0430 (29,6\u00b10,3 \u0433\u043e\u0434\u0430 \u0432 \u0433\u043e\u0440\u043e\u0434\u0441\u043a\u043e\u0439 \u043c\u0435\u0441\u0442\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438; 29,7\u00b10,3 \u0433\u043e\u0434\u0430 \u0432 \u0441\u0435\u043b\u044c\u0441\u043a\u043e\u0439 \u043c\u0435\u0441\u0442\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438). \u041f\u043e \u043a\u043b\u0438\u043d\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u043c\u0443 \u0442\u0435\u0447\u0435\u043d\u0438\u044e \u0437\u0430\u0431\u043e\u043b\u0435\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f \u0440\u0435\u0446\u0438\u0434\u0438\u0432\u0438\u0440\u0443\u044e\u0449\u0438\u0439 \u0420\u0421\u0432\u0441\u0442\u0440\u0435\u0447\u0430\u043b\u0441\u044f \u0447\u0430\u0449\u0435 \u2013 \u0443 80,3\u00b11,6% \u043e\u0442 \u043e\u0431\u0449\u0435\u0433\u043e \u0447\u0438\u0441\u043b\u0430 \u0431\u043e\u043b\u044c\u043d\u044b\u0445 \u0432 \u0441\u0435\u043b\u044c\u0441\u043a\u043e\u0439 \u043c\u0435\u0441\u0442\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438 \u0438 \u0443 76,5\u00b11,2% \u0432 \u0433\u043e\u0440\u043e\u0434\u0441\u043a\u043e\u0439 \u043c\u0435\u0441\u0442\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438. \u041b\u0435\u0442\u0430\u043b\u044c\u043d\u043e\u0441\u0442\u044c \u0441\u0440\u0435\u0434\u0438 \u0433\u043e\u0440\u043e\u0436\u0430\u043d \u0441\u043e\u0441\u0442\u0430\u0432\u0438\u043b\u0430 2,2\u00b10,4%, \u0441\u0440\u0435\u0434\u0438 \u0441\u0435\u043b\u044c\u0441\u043a\u0438\u0445 \u0436\u0438\u0442\u0435\u043b\u0435\u0439 \u2013 2,8\u00b10,7%.\u041f\u0440\u0438 \u0441\u0440\u0430\u0432\u043d\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043b\u0435\u0442\u0430\u043b\u044c\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438 \u0432 \u0437\u0430\u0432\u0438\u0441\u0438\u043c\u043e\u0441\u0442\u0438 \u043e\u0442 \u043c\u0435\u0441\u0442\u0430 \u0436\u0438\u0442\u0435\u043b\u044c\u0441\u0442\u0432\u0430 \u0431\u043e\u043b\u044c\u043d\u044b\u0445 \u0441\u0442\u0430\u0442\u0438\u0441\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438 \u0437\u043d\u0430\u0447\u0438\u043c\u043e\u0439 \u0440\u0430\u0437\u043d\u0438\u0446\u044b \u043d\u0435 \u043e\u0431\u043d\u0430\u0440\u0443\u0436\u0435\u043d\u043e (p=0,407).<\/jats:p>\n                                                    <jats:p>The article presents the results of a study conducted to investigate the characteristics of multiple sclerosis (MS) in patients with a focus on their place of residence. At the Neurological Center of the Ministry of Health of the Republic of Azerbaijan, located within the Republican Clinical Hospital named after Academician M. Mirgasimov, a special expert committee over a period of 10 years (01.01.2013-31.12.2022) examined and studied the medical records of 1796 patients diagnosed with multiple sclerosis (MS) or those whose diagnosis was reaffirmed. Probable first attacks in patients were more common at the age of 20-29 years, both in urban (41.3\u00b11.4%) and rural (41.2\u00b12.0%) areas. The average age at the time of the first attacks was 29.7\u00b10.2 years (29.6\u00b10.3 years in urban areas; 29.7\u00b10.3 years in rural areas). According to the clinical course of the disease, relapsing MS was more frequent \u2013 in 80.3\u00b11.6% of the total number of patients in rural areas and 76.5\u00b11.2% in urban areas. The lethality rate among urban residents was 2.2\u00b10.4%, and among rural residents \u2013 2.8\u00b10.7%. No statistically significant difference was found in lethality depending on the place of residence of the patients (p=0.407).<\/jats:p>","DOI":"10.34921\/amj.2024.1.005","type":"journal-article","created":{"date-parts":[[2024,8,15]],"date-time":"2024-08-15T08:18:29Z","timestamp":1723709909000},"page":"31-38","source":"Crossref","is-referenced-by-count":2,"title":["\u0425\u0410\u0420\u0410\u041a\u0422\u0415\u0420\u0418\u0421\u0422\u0418\u041a\u0410 \u0420\u0410\u0421\u0421\u0415\u042f\u041d\u041d\u041e\u0413\u041e \u0421\u041a\u041b\u0415\u0420\u041e\u0417\u0410 \u0412 \u0413\u041e\u0420\u041e\u0414\u0421\u041a\u0418\u0425 \u0418 \u0421\u0415\u041b\u042c\u0421\u041a\u0418\u0425 \u041d\u0410\u0421\u0415\u041b\u0415\u041d\u041d\u042b\u0425 \u041f\u0423\u041d\u041a\u0422\u0410\u0425 \u0410\u0417\u0415\u0420\u0411\u0410\u0419\u0414\u0416\u0410\u041d\u0410"],"prefix":"10.34921","author":[{"given":"R.R.","family":"\u018fliyev","sequence":"first","affiliation":[],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]}],"member":"50808","reference":[{"key":"1","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Maroto-Garc\u00eda J, Mart\u00ednez-Escribano A, Delgado-Gil V, Ma\u00f1ez M, et al. Biochemical biomarkers for multiple sclerosis \/\/ Clin Chim Acta. 2023 Aug 1;548:117471. doi: 10.1016\/j.cca.2023.117471","DOI":"10.1016\/j.cca.2023.117471"},{"key":"2","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"\u0410\u043b\u0438\u0435\u0432 \u0420.\u0420., \u0428\u0438\u0440\u0430\u043b\u0438\u0435\u0432\u0430 \u0420.\u041a. \u0424\u0430\u043a\u0442\u043e\u0440\u044b \u0440\u0438\u0441\u043a\u0430 \u0438 \u043f\u0440\u043e\u0444\u0438\u043b\u0430\u043a\u0442\u0438\u043a\u0430 \u0440\u0430\u0441\u0441\u0435\u044f\u043d\u043d\u043e\u0433\u043e \u0441\u043a\u043b\u0435\u0440\u043e\u0437\u0430 \/\/ National Journal of Neurology \u21161 (23) 2023. \u0441\u0442\u0440. 18-27. DOI: 10.61788\/njn.v1i23.02 [Aliyev R.R., Shiraliyeva R.K. Faktory riska i profilaktika rasseyannogo skleroza \/\/ National Journal of Neurology \u21161 (23) 2023. str. 18-27. DOI: 10.61788\/njn.v1i23.02] (in Russian)","DOI":"10.61788\/njn.v1i23.02"},{"key":"3","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Sabel CE, Pearson JF, Mason DF, Willoughby E, et al. The latitude gradient for multiple sclerosis prevalence is established in the early life course \/\/ Brain. 2021 Aug 17;144(7):2038-2046. doi: 10.1093\/brain\/awab104","DOI":"10.1093\/brain\/awab104"},{"key":"4","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Simpson S Jr, Wang W, Otahal P, Blizzard L, et al. Latitude continues to be significantly associated with the prevalence of multiple sclerosis: an updated meta-analysis \/\/ J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2019 Nov;90(11):1193-1200. doi: 10.1136\/jnnp-2018-320189","DOI":"10.1136\/jnnp-2018-320189"},{"key":"5","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Conradi S, Malzahn U, Schr\u00f6ter F, Paul F, et al. Environmental factors in early childhood are associated with multiple sclerosis: a case-control study \/\/ BMC Neurol. 2011 Oct 6;11:123. doi: 10.1186\/1471-2377-11-123","DOI":"10.1186\/1471-2377-11-123"},{"key":"6","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Daltrozzo T, Hapfelmeier A, Donnachie E, Schneider A, et al. Systematic Assessment of Prevalence, Incidence and Regional Distribution of Multiple Sclerosis in Bavaria From 2006 to 2015 \/\/ Front Neurol. 2018 Oct 30;9:871. doi: 10.3389\/fneur.2018.00871","DOI":"10.3389\/fneur.2018.00871"},{"key":"7","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Flemmen H\u00d8, Simonsen CS, Berg-Hansen P, Moen SM, et al. Prevalence of multiple sclerosis in rural and urban districts in Telemark county, Norway \/\/ Mult Scler Relat Disord. 2020 Oct;45:102352. doi: 10.1016\/j.msard.2020.102352","DOI":"10.1016\/j.msard.2020.102352"},{"key":"8","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Marcoci C, Lisnic V, Gavriliuc M, Odainic O, et al. Prevalence of Multiple Sclerosis in the Republic of Moldova \/\/ Neuroepidemiology. 2016;46(3):166-72. doi: 10.1159\/000443931","DOI":"10.1159\/000443931"},{"key":"9","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Roddam H, Rog D, Janssen J, Wilson N, et al. Inequalities in access to health and social care among adults with multiple sclerosis: A scoping review of the literature \/\/ Mult Scler Relat Disord. 2019 Feb;28:290-304. doi: 10.1016\/j.msard.2018.12.043","DOI":"10.1016\/j.msard.2018.12.043"},{"key":"10","unstructured":"\u015eir\u0259liyeva R.K., \u018fliyev R.R. \u201cDa\u011f\u0131n\u0131q skleroz x\u0259st\u0259liyinin m\u00fcalic\u0259si, profilaktikas\u0131 v\u0259 onunla m\u00fcbariz\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 dair D\u00f6vl\u0259t proqram\u0131\u201d q\u00fcvv\u0259y\u0259 mindikd\u0259n sonra v\u0259 \u0259vv\u0259l da\u011f\u0131n\u0131q skleroz diaqnozu qoyulmu\u015f x\u0259st\u0259l\u0259rin klinik-epidemioloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin m\u00fcqayis\u0259li t\u0259hlili \/ Tibb v\u0259 Elm. \u018f.\u018fliyev ad\u0131na elmi-praktik jurnal (\u00dcmummilli lider H.\u018fliyevin 100 illik yubileyin\u0259 h\u0259sr olunur), \u21161 (31) 2023, s\u0259h. 75-79 [Shiraliyeva R.K., Aliyev R.R. \u201cDagh\u0131n\u0131g skleroz khastaliyinin mualijasi, profilaktikas\u0131 va onunla mubariza tadbirlarina dair Dovlat program\u0131\u201d guvvaya mindikdan sonra va avval dagh\u0131n\u0131g skleroz diagnozu goyulmush khastalarin klinik-epidemiolozhi khususiyyatlarinin mugayisali tahlili \/ Tibb va Elm. A.Aliyev ad\u0131na elmi-praktik zhurnal (Umummilli lider H.Aliyevin 100 illik yubileyina hasr olunur), \u21161 (31) 2023, s\u00e4h. 75-79]"},{"key":"11","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Aliyev R.R., Shiraliyeva R.K. Characteristics of Patients with Multiple Sclerosis by Sex \/ Medicine and Science. Scientific-practical journal named after A.Aliyev (Dedicated to the 100th anniversary of Academician Zarifa Aliyeva) \u21162 (32) 2023, p. 48-55","DOI":"10.61775\/2413-3302.v2i32.07"},{"key":"12","unstructured":"\u201cDa\u011f\u0131n\u0131q skleroz x\u0259st\u0259liyin\u0259 tutulmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 d\u00f6vl\u0259t qay\u011f\u0131s\u0131 haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qanunu. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri, 7 mart 2012-ci il, \u2116 303-IVQ. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u018fdliyy\u0259 Nazirliyi, h\u00fcquqi aktlar\u0131n vahid elektron bazas\u0131. https:\/\/e-qanun.az\/framework\/23286"},{"key":"13","unstructured":"\u201cDa\u011f\u0131n\u0131q skleroz x\u0259st\u0259liyinin m\u00fcalic\u0259si, profilaktikas\u0131 v\u0259 onunla m\u00fcbariz\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 dair D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201dn\u0131n t\u0259sdiq edilm\u0259si haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin S\u0259r\u0259ncam\u0131. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri, 13 noyabr 2012-ci il, \u21162542. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u018fdliyy\u0259 Nazirliyi, h\u00fcquqi aktlar\u0131n vahid elektron bazas\u0131. https:\/\/e-qanun.az\/framework\/24678"},{"key":"14","unstructured":"\u201cDa\u011f\u0131n\u0131q skleroz x\u0259st\u0259liyinin m\u00fcalic\u0259si, profilaktikas\u0131 v\u0259 onunla m\u00fcbariz\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 dair 2018-2022-ci ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201dn\u0131n t\u0259sdiq edilm\u0259si haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin S\u0259r\u0259ncam\u0131. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri, 28 fevral 2018-ci il, \u21163723. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u018fdliyy\u0259 Nazirliyi, h\u00fcquqi aktlar\u0131n vahid elektron bazas\u0131. https:\/\/e-qanun.az\/framework\/38051"},{"key":"15","unstructured":"Qafarov \u0130.A. Biostatistika. Bak\u0131, T\u0259bib, 2022, 240s.: ISBN 978-9952-37-813-9"},{"key":"16","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"B\u00f6r\u00fc UT, Ta\u015fdemir M, G\u00fcler N, Ay\u0131k ED, Kuma\u015f A, Y\u0131ld\u0131r\u0131m S, Duman A, Sur H, Kurtzke JF. Prevalence of multiple sclerosis: door-to-door survey in three rural areas of coastal Black Sea regions of Turkey. Neuroepidemiology. 2011;37(3-4):231-5. doi: 10.1159\/000334316","DOI":"10.1159\/000334316"},{"key":"17","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"B\u00f6l\u00fck C., T\u00fcrk B\u00f6r\u00fc U., Ta\u015fdemir M., Gezer T. Epidemiology of Multiple Sclerosis in Turkey; A Ten-Year Trend in Rural Cities \/\/ Turk J Neurol 2021;27:41-45 DOI:10.4274\/tnd.2020.36418","DOI":"10.4274\/tnd.2020.36418"},{"key":"#cr-split#-18.1","unstructured":"\u0416\u0435\u043b\u043d\u0438\u043d \u0410.\u0412., \u0427\u0435\u0440\u043a\u0430\u0441\u043e\u0432\u0430 \u0412.\u0413. \u0420\u0430\u0441\u043f\u0440\u043e\u0441\u0442\u0440\u0430\u043d\u0435\u043d\u043d\u043e\u0441\u0442\u044c \u0438 \u043a\u0440\u0430\u0442\u043a\u0430\u044f \u043a\u043b\u0438\u043d\u0438\u0447\u0435\u043a\u0430\u044f \u0445\u0430\u0440\u0430\u043a\u0442\u0435\u0440\u0438\u0441\u0442\u0438\u043a\u0430 \u0440\u0430\u0441\u0441\u0435\u044f\u043d\u043d\u043e\u0433\u043e \u0441\u043a\u043b\u0435\u0440\u043e\u0437\u0430 \u0432 \u041f\u0435\u0440\u043c\u0441\u043a\u043e\u043c \u043a\u0440\u0430\u0435 \/\/ \u0424\u0443\u043d\u0434\u0430\u043c\u0435\u043d\u0442\u0430\u043b\u044c\u043d\u044b\u0435 \u0438\u0441\u0441\u043b\u0435\u0434\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f. - 2007. - \u2116 12-3. - \u0421. 498-499 [Zhelnin A.V., Cherkasova V.G. Rasprostranennost&apos"},{"key":"#cr-split#-18.2","unstructured":"i kratkaya klinichekaya kharakteristika rasseyannogo skleroza v Permskom kraye \/\/ Fundamental&apos;nyye issledovaniya. - 2007. - \u2116 12-3. - S. 498-499] (in Russian)"},{"key":"19","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Fromont A, Binquet C, Sauleau EA, Fournel I, et al. Geographic variations of multiple sclerosis in France \/\/ Brain. 2010 Jul;133(Pt 7):1889-99. doi: 10.1093\/brain\/awq134","DOI":"10.1093\/brain\/awq134"},{"key":"20","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Beck CA, Metz LM, Svenson LW, Patten SB. Regional variation of multiple sclerosis prevalence in Canada \/\/ Mult Scler. 2005 Oct;11(5):516-9. doi: 10.1191\/1352458505ms1192oa.","DOI":"10.1191\/1352458505ms1192oa"},{"key":"21","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Koch-Henriksen N, S\u00f8rensen PS. The changing demographic pattern of multiple sclerosis epidemiology \/\/ Lancet Neurol. 2010 May;9(5):520-32. doi: 10.1016\/S1474-4422(10)70064-8","DOI":"10.1016\/S1474-4422(10)70064-8"},{"key":"22","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Melcon MO, Melcon CM, Bartoloni L, Cristiano E, et al. Grupo Colaborativo Multic\u00e9ntrico para el Estudio de la Esclerosis Multiple en America Latina y el Caribe (GEEMAL). Towards establishing MS prevalence in Latin America and the Caribbean \/\/ Mult Scler. 2013 Feb;19(2):145-52. doi: 10.1177\/1352458512441985","DOI":"10.1177\/1352458512441985"},{"key":"23","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Sumelahti ML, Tienari PJ, Hakama M, Wikstr\u00f6m J. Multiple sclerosis in Finland: incidence trends and differences in relapsing remitting and primary progressive disease courses \/\/ J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2003 Jan;74(1):25-8. doi: 10.1136\/jnnp.74.1.25.","DOI":"10.1136\/jnnp.74.1.25"},{"key":"24","unstructured":"\u0416\u0435\u043b\u043d\u0438\u043d \u0410.\u0412., \u0422\u0440\u0443\u0448\u043d\u0438\u043a\u043e\u0432\u0430 \u0422.\u041d. \u0421\u0440\u0430\u0432\u043d\u0438\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u0430\u044f \u0445\u0430\u0440\u0430\u043a\u0442\u0435\u0440\u0438\u0441\u0442\u0438\u043a\u0430 \u0438 \u0430\u043d\u0430\u043b\u0438\u0437 \u0440\u0430\u0441\u043f\u0440\u043e\u0441\u0442\u0440\u0430\u043d\u0435\u043d\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438 \u0440\u0430\u0441\u0441\u0435\u044f\u043d\u043d\u043e\u0433\u043e \u0441\u043a\u043b\u0435\u0440\u043e\u0437\u0430 \u0432 \u043f\u0435\u0440\u043c\u0441\u043a\u043e\u043c \u043a\u0440\u0430\u0435, \u0421\u0432\u0435\u0440\u0434\u043b\u043e\u0432\u0441\u043a\u043e\u0439, \u0422\u044e\u043c\u0435\u043d\u0441\u043a\u043e\u0439 \u041d\u0438\u0436\u0435\u0433\u043e\u0440\u043e\u0434\u0441\u043a\u043e\u0439 \u043e\u0431\u043b\u0430\u0441\u0442\u044f\u0445, \u0427\u0443\u0432\u0430\u0448\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0420\u0435\u0441\u043f\u0443\u0431\u043b\u0438\u043a\u0435 \u0438 \u0420\u0435\u0441\u043f\u0443\u0431\u043b\u0438\u043a\u0435 \u0411\u0430\u0448\u043a\u043e\u0440\u0434\u043e\u0441\u0442\u0430\u043d \/\/ \u041f\u0435\u0440\u043c\u0441\u043a\u0438\u0439 \u043c\u0435\u0434\u0438\u0446\u0438\u043d\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0436\u0443\u0440\u043d\u0430\u043b. 2008 \u0442\u043e\u043c XXV \u2116 5 \u0441. 103-107 [Zhelnin A.V., Trushnikova T.N. Sravnitel&apos;naya kharakteristika i analiz rasprostranennosti rasseyannogo skleroza v permskom kraye, Sverdlovskoy, Tyumenskoy Nizhegorodskoy oblastyakh, Chuvashskoy Respublike i Respublike Bashkordostan \/\/ Permskiy meditsinskiy zhurnal. 2008 tom XXV \u2116 5 s. 103-107] (in Russian)"},{"key":"25","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"\u041f\u044b\u0441\u0438\u043d\u0430 \u0410.\u041c., \u041c\u0430\u0441\u043b\u043e\u0432 \u041d.\u041d. \u0420\u0430\u0441\u0441\u0435\u044f\u043d\u043d\u044b\u0439 \u0441\u043a\u043b\u0435\u0440\u043e\u0437 \u0432 \u0421\u043c\u043e\u043b\u0435\u043d\u0441\u043a\u043e\u0439 \u043e\u0431\u043b\u0430\u0441\u0442\u0438 \/ \u041c\u0430\u0442\u0435\u0440\u0438\u0430\u043b\u044b 4-\u0433\u043e \u0412\u0441\u0435\u0440\u043e\u0441\u0441\u0438\u0439\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e \u043a\u043e\u043d\u0433\u0440\u0435\u0441\u0441\u0430 \u0441 \u043c\u0435\u0436\u0434\u0443\u043d\u0430\u0440\u043e\u0434\u043d\u044b\u043c \u0443\u0447\u0430\u0441\u0442\u0438\u0435\u043c \u226a\u0420\u0430\u0441\u0441\u0435\u044f\u043d\u043d\u044b\u0439 \u0441\u043a\u043b\u0435\u0440\u043e\u0437 \u0438 \u0434\u0440\u0443\u0433\u0438\u0435 \u0434\u0435\u043c\u0438\u0435\u043b\u0438\u043d\u0438\u0437\u0438\u0440\u0443\u044e\u0449\u0438\u0435 \u0437\u0430\u0431\u043e\u043b\u0435\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f\u226b (\u041d\u0438\u0436\u043d\u0438\u0439 \u041d\u043e\u0432\u0433\u043e\u0440\u043e\u0434 24-26 \u0441\u0435\u043d\u0442\u044f\u0431\u0440\u044f 2020 \u0433.). \u0416\u0443\u0440\u043d\u0430\u043b \u043d\u0435\u0432\u0440\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0438 \u0438 \u043f\u0441\u0438\u0445\u0438\u0430\u0442\u0440\u0438\u0438 \u0438\u043c. \u0421.\u0421. \u041a\u043e\u0440\u0441\u0430\u043a\u043e\u0432\u0430 2020, \u0442. 120, \u2116 7, \u0432\u044b\u043f. 2, \u0441. 107-166 https: \u0441. 146-147. doi.10.17116\/jnevro2020120072107 [Pysina A.M., Maslov N.N. Rasseyannyy skleroz v Smolenskoy oblasti \/ Materialy 4-go Vserossiyskogo kongressa s mezhdunarodnym uchastiyem \u226aRasseyannyy skleroz i drugiye demiyeliniziruyushchiye zabolevaniya\u226b (Nizhniy Novgorod 24-26 sentyabrya 2020 g.). Zhurnal nevrologii i psikhiatrii im. S.S. Korsakova 2020, t. 120, \u2116 7, vyp. 2, s. 107-166 https: s. 146-147. doi.10.17116\/jnevro2020120072107] (in Russian)","DOI":"10.17116\/jnevro2020120072107"},{"key":"26","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"\u0425\u0430\u0431\u0438\u0440\u043e\u0432 \u0424.\u0410., \u0425\u0430\u0439\u0431\u0443\u043b\u043b\u0438\u043d \u0422.\u0418., \u0413\u0440\u0430\u043d\u0430\u0442\u043e\u0432 \u0415.\u0412., \u0410\u0432\u0435\u0440\u044c\u044f\u043d\u043e\u0432\u0430 \u041b.\u0410. \u0438 \u0434\u0440. \u0420\u0430\u0441\u0441\u0435\u044f\u043d\u043d\u044b\u0439 \u0441\u043a\u043b\u0435\u0440\u043e\u0437 \u0432 \u0420\u0435\u0441\u043f\u0443\u0431\u043b\u0438\u043a\u0435 \u0422\u0430\u0442\u0430\u0440\u0441\u0442\u0430\u043d: \u043a\u043b\u0438\u043d\u0438\u043a\u043e-\u044d\u043f\u0438\u0434\u0435\u043c\u0438\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0430\u044f \u0445\u0430\u0440\u0430\u043a\u0442\u0435\u0440\u0438\u0441\u0442\u0438\u043a\u0430 \/\/ \u041f\u0440\u0430\u043a\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0430\u044f \u043c\u0435\u0434\u0438\u0446\u0438\u043d\u0430. 2020. \u0422. 18, \u2116 5, \u0421. 50-57. DOI: 10.32000\/2072-1757-2020-5-50-57 [Habirov F.A., Haybullin T.I., Granatov E.V., Averyanova L.A. i dr. Rasseyannyiy skleroz v Respublike Tatarstan: kliniko-epidemiologicheskaya harakteristika \/\/ Prakticheskaya meditsina. 2020. T. 18, # 5, S. 50-57. DOI: 10.32000\/2072-1757-2020-5-50-57] (in Russian)","DOI":"10.32000\/2072-1757-2020-5-50-57"}],"container-title":["Azerbaijan Medical Journal"],"original-title":["AZ\u018fRBAYCANIN \u015e\u018fH\u018fR V\u018f K\u018fND YA\u015eAYI\u015e M\u018fNT\u018fQ\u018fL\u018fR\u0130ND\u018f DA\u011eINIQ SKLEROZ X\u018fST\u018fL\u0130Y\u0130N\u0130N X\u00dcSUS\u0130YY\u018fTL\u018fR\u0130"],"language":"az","deposited":{"date-parts":[[2024,8,15]],"date-time":"2024-08-15T08:19:10Z","timestamp":1723709950000},"score":1,"resource":{"primary":{"URL":"https:\/\/azmedjournal.com\/index.php\/amz\/article\/view\/412"}},"subtitle":["CHARACTERISTICS OF MULTIPLE SCLEROSIS IN URBAN AND RURAL AREAS OF AZERBAIJAN"],"short-title":[],"issued":{"date-parts":[[2024,3,28]]},"references-count":27,"journal-issue":{"issue":"1","published-print":{"date-parts":[[2024,3,28]]}},"URL":"https:\/\/doi.org\/10.34921\/amj.2024.1.005","relation":{},"ISSN":["0005-2523"],"issn-type":[{"value":"0005-2523","type":"print"}],"subject":[],"published":{"date-parts":[[2024,3,28]]}}}