{"status":"ok","message-type":"work","message-version":"1.0.0","message":{"indexed":{"date-parts":[[2026,7,26]],"date-time":"2026-07-26T15:01:01Z","timestamp":1785078061056,"version":"3.55.0"},"reference-count":20,"publisher":"Azerbaijan Medical Journal","issue":"2","content-domain":{"domain":[],"crossmark-restriction":false},"short-container-title":[],"abstract":"<jats:p>\u0412 \u0438\u0441\u0441\u043b\u0435\u0434\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u0438 \u0438\u0437\u0443\u0447\u0430\u043b\u0438\u0441\u044c \u043c\u0435\u0436\u0440\u0435\u0433\u0438\u043e\u043d\u0430\u043b\u044c\u043d\u044b\u0435 \u0440\u0430\u0437\u043b\u0438\u0447\u0438\u044f \u043f\u043e\u043a\u0430\u0437\u0430\u0442\u0435\u043b\u0435\u0439 \u0437\u0430\u0431\u043e\u043b\u0435\u0432\u0430\u0435\u043c\u043e\u0441\u0442\u0438 \u0438 \u0440\u0430\u0441\u043f\u0440\u043e\u0441\u0442\u0440\u0430\u043d\u0451\u043d\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438 \u0440\u0430\u0441\u0441\u0435\u044f\u043d\u043d\u043e\u0433\u043e \u0441\u043a\u043b\u0435\u0440\u043e\u0437\u0430 (\u0420\u0421) \u0432 \u044d\u043a\u043e\u043d\u043e\u043c\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0445 \u0440\u0430\u0439\u043e\u043d\u0430\u0445 \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0430. \u0417\u0430 2013- 2022 \u0433\u0433. \u0432 \u041d\u0435\u0432\u0440\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u043c \u0446\u0435\u043d\u0442\u0440\u0435 \u041c\u0438\u043d\u0438\u0441\u0442\u0435\u0440\u0441\u0442\u0432\u0430 \u0417\u0434\u0440\u0430\u0432\u043e\u043e\u0445\u0440\u0430\u043d\u0435\u043d\u0438\u044f \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0420\u0435\u0441\u043f\u0443\u0431\u043b\u0438\u043a\u0438 \u0431\u044b\u043b\u0438 \u043e\u0431\u0441\u043b\u0435\u0434\u043e\u0432\u0430\u043d\u044b 1796 \u043f\u0430\u0446\u0438\u0435\u043d\u0442\u043e\u0432 \u0441 \u0443\u0441\u0442\u0430\u043d\u043e\u0432\u043b\u0435\u043d\u043d\u044b\u043c \u0438\u043b\u0438 \u043f\u043e\u0432\u0442\u043e\u0440\u043d\u043e \u043f\u043e\u0434\u0442\u0432\u0435\u0440\u0436\u0434\u0451\u043d\u043d\u044b\u043c \u0434\u0438\u0430\u0433\u043d\u043e\u0437\u043e\u043c \u0420\u0421. \u0421\u0442\u0430\u043d\u0434\u0430\u0440\u0442\u0438\u0437\u0438\u0440\u043e\u0432\u0430\u043d\u043d\u044b\u0439 \u043f\u043e \u0432\u043e\u0437\u0440\u0430\u0441\u0442\u0443 \u0430\u043d\u0430\u043b\u0438\u0437 \u0432\u044b\u044f\u0432\u0438\u043b \u0441\u0442\u0430\u0442\u0438\u0441\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438 \u0437\u043d\u0430\u0447\u0438\u043c\u044b\u0435 \u043c\u0435\u0436\u0440\u0435\u0433\u0438\u043e\u043d\u0430\u043b\u044c\u043d\u044b\u0435 \u0440\u0430\u0437\u043b\u0438\u0447\u0438\u044f. \u041d\u0430\u0438\u0431\u043e\u043b\u0435\u0435 \u0432\u044b\u0441\u043e\u043a\u0438\u0435 \u043f\u043e\u043a\u0430\u0437\u0430\u0442\u0435\u043b\u0438 \u0437\u0430\u0431\u043e\u043b\u0435\u0432\u0430\u0435\u043c\u043e\u0441\u0442\u0438 \u043e\u0442\u043c\u0435\u0447\u0435\u043d\u044b \u0432 \u0414\u0430\u0433\u043b\u044b\u0433 \u0428\u0438\u0440\u0432\u0430\u043d\u0435 \u0438 \u0412\u043e\u0441\u0442\u043e\u0447\u043d\u043e\u043c \u0417\u0430\u043d\u0433\u0435\u0437\u0443\u0440\u0435 \u2013 1,95 \u0438 1,92 \u043d\u0430 100000 \u043d\u0430\u0441\u0435\u043b\u0435\u043d\u0438\u044f \u0441\u043e\u043e\u0442\u0432\u0435\u0442\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u043e; \u043f\u0440\u0438 \u044d\u0442\u043e\u043c \u0432 \u043f\u0430\u0440\u043d\u044b\u0445 \u0441\u0440\u0430\u0432\u043d\u0435\u043d\u0438\u044f\u0445 \u0412\u043e\u0441\u0442\u043e\u0447\u043d\u044b\u0439 \u0417\u0430\u043d\u0433\u0435\u0437\u0443\u0440 \u0441\u0442\u0430\u0442\u0438\u0441\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438 \u0437\u043d\u0430\u0447\u0438\u043c\u043e \u043e\u0442\u043b\u0438\u0447\u0430\u043b\u0441\u044f \u043e\u0442 \u0440\u044f\u0434\u0430 \u044d\u043a\u043e\u043d\u043e\u043c\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0445 \u0440\u0430\u0439\u043e\u043d\u043e\u0432. \u041d\u0430\u0438\u0431\u043e\u043b\u044c\u0448\u0430\u044f \u0440\u0430\u0441\u043f\u0440\u043e\u0441\u0442\u0440\u0430\u043d\u0451\u043d\u043d\u043e\u0441\u0442\u044c \u0420\u0421 \u0437\u0430\u0440\u0435\u0433\u0438\u0441\u0442\u0440\u0438\u0440\u043e\u0432\u0430\u043d\u0430 \u0432 \u0411\u0430\u043a\u0443 \u0438 \u0412\u043e\u0441\u0442\u043e\u0447\u043d\u043e\u043c \u0417\u0430\u043d\u0433\u0435\u0437\u0443\u0440\u0435 \u2013 24,77 \u0438 24,40 \u043d\u0430 100000 \u043d\u0430\u0441\u0435\u043b\u0435\u043d\u0438\u044f, \u0430 \u043d\u0430\u0438\u043c\u0435\u043d\u044c\u0448\u0430\u044f \u2013 \u0432 \u041d\u0430\u0445\u0447\u044b\u0432\u0430\u043d\u0435 \u2013 9,73 \u043d\u0430 100000 \u043d\u0430\u0441\u0435\u043b\u0435\u043d\u0438\u044f. \u0421\u043c\u0435\u0440\u0442\u043d\u043e\u0441\u0442\u044c \u043e\u0442 \u0420\u0421 \u043e\u0441\u0442\u0430\u0432\u0430\u043b\u0430\u0441\u044c \u043a\u0440\u0430\u0439\u043d\u0435 \u043d\u0438\u0437\u043a\u043e\u0439 \u2013 \u0432 \u0441\u0440\u0435\u0434\u043d\u0435\u043c 0,04 \u043d\u0430 100000 \u043d\u0430\u0441\u0435\u043b\u0435\u043d\u0438\u044f.<\/jats:p>\n                  <jats:p>T\u0259dqiqatda Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi rayonlar\u0131 \u00fczr\u0259 da\u011f\u0131n\u0131q sklerozla (DS) x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259 v\u0259 yay\u0131lma g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin regionlararas\u0131 f\u0259rql\u0259ri \u00f6yr\u0259nilmi\u015fdir. 2013-2022-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin Nevroloji M\u0259rk\u0259zind\u0259 DS diaqnozu qoyulmu\u015f v\u0259 ya diaqnozu yenid\u0259n t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f 1796 pasiyent m\u00fcayin\u0259 olunmu\u015fdur. Ya\u015fa g\u00f6r\u0259 standartla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f t\u0259hlil zaman\u0131 statistik bax\u0131mdan \u0259h\u0259miyy\u0259tli regionlararas\u0131 f\u0259rql\u0259r a\u015fkar edilmi\u015fdir. \u018fn y\u00fcks\u0259k x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259 g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri Da\u011fl\u0131q \u015eirvan v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda \u2013 m\u00fcvafiq olaraq 100000 \u0259haliy\u0259 1,95 v\u0259 1,92 qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r; c\u00fct m\u00fcqayis\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur bir s\u0131ra iqtisadi rayonlardan statistik bax\u0131mdan \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 f\u0259rql\u0259nmi\u015fdir. DS-in \u0259n y\u00fcks\u0259k yay\u0131lmas\u0131 Bak\u0131 v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda \u2013 100000 \u0259haliy\u0259 24,77 v\u0259 24,40, \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 yay\u0131lmas\u0131 is\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda \u2013 100000 \u0259haliy\u0259 9,73 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir. DS-d\u0259n \u00f6l\u00fcm g\u00f6st\u0259ricisi son d\u0259r\u0259c\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 qalm\u0131\u015f v\u0259 orta hesabla 100000 \u0259haliy\u0259 0,04 t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir.<\/jats:p>\n                  <jats:p>The study assessed interregional differences in the incidence and prevalence of multiple sclerosis (MS) across the economic regions of Azerbaijan. During 2013-2022, 1796 patients with an established or reconfirmed diagnosis of MS were examined at the Neurology Center of the Ministry of Health of the Republic of Azerbaijan. Age-standardized analysis revealed statistically significant interregional differences. The highest incidence rates were observed in Daghlig Shirvan and Eastern 116 Zangezur \u2013 1.95 and 1.92 per 100000 population, respectively; in pairwise comparisons, Eastern Zangezur differed significantly from several economic regions. The highest MS prevalence was registered in Baku and Eastern Zangezur \u2013 24.77 and 24.40 per 100000 population, while the lowest prevalence was recorded in Nakhchivan \u2013 9.73 per 100000 population. MS mortality remained extremely low, averaging 0.04 per 100000 population.<\/jats:p>","DOI":"10.34921\/amj.2026.2.018","type":"journal-article","created":{"date-parts":[[2026,7,26]],"date-time":"2026-07-26T14:17:51Z","timestamp":1785075471000},"page":"109-116","source":"Crossref","is-referenced-by-count":0,"title":["\u0420\u0415\u0413\u0418\u041e\u041d\u0410\u041b\u042c\u041d\u042b\u0415 \u0420\u0410\u0417\u041b\u0418\u0427\u0418\u042f \u042d\u041f\u0418\u0414\u0415\u041c\u0418\u041e\u041b\u041e\u0413\u0418\u0427\u0415\u0421\u041a\u0418\u0425 \u041f\u041e\u041a\u0410\u0417\u0410\u0422\u0415\u041b\u0415\u0419 \u0420\u0410\u0421\u0421\u0415\u042f\u041d\u041d\u041e\u0413\u041e \u0421\u041a\u041b\u0415\u0420\u041e\u0417\u0410 \u0412 \u0410\u0417\u0415\u0420\u0411\u0410\u0419\u0414\u0416\u0410\u041d\u0421\u041a\u041e\u0419 \u0420\u0415\u0421\u041f\u0423\u0411\u041b\u0418\u041a\u0415"],"prefix":"10.34921","author":[{"given":"\u0420.\u0420.","family":"\u0410\u043b\u0438\u0435\u0432","sequence":"first","affiliation":[{"name":"\u041a\u0430\u0444\u0435\u0434\u0440\u0430 \u043d\u0435\u0432\u0440\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0438 \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e \u041c\u0435\u0434\u0438\u0446\u0438\u043d\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e \u0423\u043d\u0438\u0432\u0435\u0440\u0441\u0438\u0442\u0435\u0442\u0430"}],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]}],"member":"50808","published-online":{"date-parts":[[2026,6,28]]},"reference":[{"key":"1","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Walton C., King R., Rechtman L., Kaye W., et al. Rising prevalence of multiple sclerosis worldwide: Insights from the Atlas of MS, third edition \/\/ Mult Scler. 2020 Dec;26(14):1816-1821. doi: 10.1177\/1352458520970841","DOI":"10.1177\/1352458520970841"},{"key":"2","unstructured":"Multiple Sclerosis International Federation. Atlas of MS. 3rd ed. London: Multiple Sclerosis International Federation; 2020, 36 p."},{"key":"3","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Simpson S.Jr., Blizzard L., Otahal P., Van der Mei I., et al. Latitude is significantly associated with the prevalence of multiple sclerosis: a meta-analysis \/\/ J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2011;82(10):1132-1141. doi: 10.1136\/jnnp.2011.240432","DOI":"10.1136\/jnnp.2011.240432"},{"key":"4","unstructured":"Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda iqtisadi rayonlar\u0131n yeni b\u00f6lg\u00fcs\u00fc haqq\u0131nda. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin F\u0259rman\u0131. Az\u0259rbaycan. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri, 7 iyul 2021-ci il, \u21161386. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u018fdliyy\u0259 Nazirliyi, h\u00fcquqi aktlar\u0131n vahid elektron bazas\u0131. https:\/\/e-qanun.az\/framework\/47788"},{"key":"5","unstructured":"&quot;Da\u011f\u0131n\u0131q skleroz x\u0259st\u0259liyinin m\u00fcalic\u0259si, profilaktikas\u0131 v\u0259 onunla m\u00fcbariz\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 dair D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131&quot;n\u0131n t\u0259sdiq edilm\u0259si haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin S\u0259r\u0259ncam\u0131. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri, 13 noyabr 2012-ci il, \u21162542. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u018fdliyy\u0259 Nazirliyi, h\u00fcquqi aktlar\u0131n vahid elektron bazas\u0131. https:\/\/e-qanun.az\/framework\/24678"},{"key":"6","unstructured":"Da\u011f\u0131n\u0131q sklerozun diaqnostika v\u0259 m\u00fcalic\u0259si \u00fczr\u0259 klinik protokol. Bak\u0131: Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi; 2013, 40 s."},{"key":"7","unstructured":"Da\u011f\u0131n\u0131q sklerozun diaqnostika v\u0259 m\u00fcalic\u0259si \u00fczr\u0259 klinik protokol. 2-ci n\u0259\u015fr, yenil\u0259nmi\u015f. Bak\u0131: Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi; 2022, 56 s."},{"key":"8","unstructured":"Az\u0259rbaycan\u0131n demoqrafik g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri. Statistik m\u0259cmu\u0259\/2023. R\u0259smi n\u0259\u015fr. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259si. Bak\u0131: \u00c7a\u015f\u0131o\u011flu E\u0130-MMC; 2023, 590 s\u0259h."},{"key":"9","unstructured":"Az\u0259rbaycan\u0131n regionlar\u0131. Statistik m\u0259cmu\u0259\/2023. R\u0259smi n\u0259\u015fr. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259si. Bak\u0131: \u00c7a\u015f\u0131o\u011flu E\u0130-MMC; 2023, 863 s\u0259h."},{"key":"10","unstructured":"Rossi R.J. Applied Biostatistics for the Health Sciences, 2nd Edition. Wiley. 2022. 688 p. ISBN: 978-1-119-72270-0"},{"key":"11","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Guliyeva A.I. Clinical and epidemiological characteristics and treatment outcomes of multiple sclerosis \/\/ Azerbaijan Medical Journal. 2024;(2):168\u2013173. doi: 10.34921\/amj.2024.37.98.001 (in Russian)","DOI":"10.34921\/amj.2024.37.98.001"},{"key":"12","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Quliyeva A.\u0130., \u015eir\u0259liyeva R.K., \u018fliyev R.R., H\u0259s\u0259nov R.L. Bak\u0131 \u0259halisi aras\u0131nda da\u011f\u0131n\u0131q sklerozun epidemioloji v\u0259 klinik xususiyy\u0259tl\u0259ri \/\/ Milli nevrologiya jurnal\u0131, 2 (16) 2019, s\u0259h. 24-28. doi: 10.61788\/njn.v2i19.03","DOI":"10.28942\/nnj.v1i16.276"},{"key":"13","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Aliyev R.R. Characteristics of multiple sclerosis in urban and rural settlements of Azerbaijan \/\/ Azerbaijan Medical Journal. 2024;1:31\u201338. doi:10.34921\/amj.2024.1.005 (In Azeri)","DOI":"10.34921\/amj.2024.1.005"},{"key":"14","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Aliyev R.R. Incidence of multiple sclerosis in the Karabakh region of the Azerbaijan Republic \/\/ Avicenna Bulletin. 2026;28(1):56-66. doi: 10.25005\/2074-0581-2026-28-1-56-66","DOI":"10.25005\/2074-0581-2026-28-1-56-66"},{"key":"15","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Aliyev R.R. Prevalence of multiple sclerosis in the liberated territories of Azerbaijan \/\/ Azerbaijan Medical Journal. 2025;(2):130\u2013136. doi:10.34921\/amj.2025.2.021 (in Russian)","DOI":"10.34921\/amj.2025.2.021"},{"key":"16","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Aliyev R.R., Mehtiyeva Sh.N., Shiraliyeva R.K. Clinical epidemiology of multiple sclerosis in the Aran region of Azerbaijan \/\/ Khyber Medical University Journal. 2026;18(1):4-12. doi: 10.35845\/kmuj.2026.24036","DOI":"10.35845\/kmuj.2026.24036"},{"key":"17","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Aliyev R.R., Mehtiyeva Sh.N., Shiraliyeva R.K. Clinical and epidemiological characteristics of multiple sclerosis in the southern region of the Republic of Azerbaijan \/\/ Pak J Med Sci. 2025;41(2):437-442. doi: 10.12669\/pjms.41.2.11373","DOI":"10.12669\/pjms.41.2.11373"},{"key":"18","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Solomon A.J., Marrie R.A., Viswanathan S., Correale J., et al. Global barriers to the diagnosis of multiple sclerosis: data from the Multiple Sclerosis International Federation Atlas of MS, third edition \/\/ Neurology. 2023;101(6):e624-e635. doi: 10.1212\/WNL.0000000000207481","DOI":"10.1212\/WNL.0000000000207481"},{"key":"19","unstructured":"National Institute for Health and Care Excellence. Multiple sclerosis in adults: management. NICE guideline NG220. London: NICE; 2022, 56 p."},{"key":"20","unstructured":"National Neurosciences Advisory Group. Optimal clinical care pathway for adults: multiple sclerosis. London: National Neurosciences Advisory Group; 2024, 24 p."}],"container-title":["Azerbaijan Medical Journal"],"original-title":["REGIONAL DIFFERENCES IN EPIDEMIOLOGICAL INDICATORS OF MULTIPLE SCLEROSIS IN THE REPUBLIC OF AZERBAIJAN"],"language":"az","deposited":{"date-parts":[[2026,7,26]],"date-time":"2026-07-26T14:18:16Z","timestamp":1785075496000},"score":1,"resource":{"primary":{"URL":"https:\/\/azmedjournal.com\/index.php\/amz\/article\/view\/863"}},"subtitle":["AZ\u018fRBAYCAN RESPUBL\u0130KASINDA DA\u011eINIQ SKLEROZUN EP\u0130DEM\u0130OLOJ\u0130 G\u00d6ST\u018fR\u0130C\u0130L\u018fR\u0130N\u0130N REG\u0130ONLARARASI F\u018fRQL\u018fR\u0130"],"short-title":[],"issued":{"date-parts":[[2026,6,28]]},"references-count":20,"journal-issue":{"issue":"2","published-online":{"date-parts":[[2026,6,28]]}},"URL":"https:\/\/doi.org\/10.34921\/amj.2026.2.018","relation":{},"ISSN":["0005-2523"],"issn-type":[{"value":"0005-2523","type":"print"}],"subject":[],"published":{"date-parts":[[2026,6,28]]}}}