{"status":"ok","message-type":"work","message-version":"1.0.0","message":{"indexed":{"date-parts":[[2026,10,31]],"date-time":"2026-10-31T16:59:30Z","timestamp":1793465970597,"version":"4.5.0"},"reference-count":20,"publisher":"Uniwersytet Jagiellonski - Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellonskiego","issue":"3","license":[{"start":{"date-parts":[[2025,11,24]],"date-time":"2025-11-24T00:00:00Z","timestamp":1763942400000},"content-version":"unspecified","delay-in-days":0,"URL":"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-nc-sa\/4.0\/"}],"content-domain":{"domain":[],"crossmark-restriction":false},"short-container-title":[],"abstract":"<jats:p>Celem pracy by\u0142a analiza przyczyn i okoliczno\u015bci zgon\u00f3w ofiar wypadk\u00f3w komunikacyjnych w\u015br\u00f3d dzieci do 17 roku \u017cycia przeprowadzona w oparciu o wyniki s\u0105dowo-lekarskich sekcji zw\u0142ok wykonanych w latach 2002-2021 w Zak\u0142adzie Medycyny S\u0105dowej w Bia\u0142ymstoku.\nAnaliz\u0119 przeprowadzono w grupie 123 ofiar wypadk\u00f3w komunikacyjnych w oparciu o dane zawarte w 8241 protoko\u0142ach sekcyjnych, co stanowi 1,49% wykonanych w badanym okresie s\u0105dowo-lekarskich sekcji zw\u0142ok. Przypadki analizowano pod k\u0105tem p\u0142ci ofiar, sposobu poruszania si\u0119 w ruchu, wieku, miejsca zgonu, miejsca zamieszkania, pory roku, dnia tygodnia, rodzaju odniesionych obra\u017ce\u0144, przyczyny zgonu oraz zawarto\u015bci alkoholu w organizmie. Zebrane dane opracowano statystycznie pod k\u0105tem przyj\u0119tych kryteri\u00f3w podzia\u0142u i przedstawiono w formie opisowej oraz graficznej. Przeprowadzona analiza na podstawie 123 protoko\u0142\u00f3w sekcyjnych wykaza\u0142a, \u017ce \u015bredni wiek ofiar wynosi\u0142 11,7 lat i w 65,85% przypadk\u00f3w zmarli byli p\u0142ci m\u0119skiej. Najwi\u0119ksz\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107 stwierdzono w\u015br\u00f3d pasa\u017cer\u00f3w, kt\u00f3rzy stanowili 44,72% og\u00f3lnej liczby zgon\u00f3w. W dalszej kolejno\u015bci najwy\u017cszy odsetek zgon\u00f3w odnotowano w\u015br\u00f3d pieszych (31,7% przypadk\u00f3w). Do wypadk\u00f3w komunikacyjnych ze skutkiem \u015bmiertelnym w\u015br\u00f3d dzieci dochodzi\u0142o najcz\u0119\u015bciej w sierpniu oraz we wrze\u015bniu (po 17% og\u00f3lnej liczby zgon\u00f3w), a tak\u017ce w niedziel\u0119 (23% przypadk\u00f3w). Na miejscu zdarzenia zmar\u0142o 66% uczestnik\u00f3w wypadk\u00f3w komunikacyjnych, a najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 zgonu by\u0142y \u015bmiertelne obra\u017cenia czaszkowo-m\u00f3zgowe, kt\u00f3re stwierdzono w 85% przypadk\u00f3w. \u0141\u0105cznie pod wp\u0142ywem alkoholu by\u0142o 10 zmar\u0142ych dzieci w wieku od 14 do 17 roku \u017cycia.\nWyniki bada\u0144 wskazuj\u0105, \u017ce konieczne jest dalsze prowadzenie kampanii edukacyjnych skierowanych do dzieci, rodzic\u00f3w i kierowc\u00f3w, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie ryzykownych zachowa\u0144 na drogach, takich jak prowadzenie pojazd\u00f3w przez nieletnich czy nieostro\u017cne poruszanie si\u0119 pieszo lub rowerem. Pomocnym r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce by\u0107 wzmocnienie przepis\u00f3w prawnych oraz poprawa infrastruktury drogowej, zw\u0142aszcza w miastach, gdzie ryzyko wypadk\u00f3w jest wy\u017csze.<\/jats:p>","DOI":"10.4467\/16891716amsik.25.013.22657","type":"journal-article","created":{"date-parts":[[2025,11,24]],"date-time":"2025-11-24T13:37:59Z","timestamp":1763991479000},"page":"199","source":"Crossref","is-referenced-by-count":3,"title":["Analysis of the causes and circumstances of death in child traffic accident victims based on autopsy material from the Department of Forensic Medicine in Bia\u0142ystok between 2002 and 2021 = Analiza przyczyn i okoliczno\u015bci zgon\u00f3w ofiar wypadk\u00f3w komunikacyjnych w\u015br\u00f3d dzieci w \u015bwietle materia\u0142u sekcyjnego Zak\u0142adu Medycyny S\u0105dowej w Bia\u0142ymstoku w latach 2002-2021"],"prefix":"10.4467","volume":"75","author":[{"given":"Weronika Wiktoria","family":"Sarosiek","sequence":"first","affiliation":[{"id":[{"id":"https:\/\/ror.org\/00y4ya841","id-type":"ROR","asserted-by":"publisher"}],"name":"Medical University of Bia\u0142ystok"}],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"given":"Gabriela Iga","family":"Sarosiek","sequence":"additional","affiliation":[{"id":[{"id":"https:\/\/ror.org\/00y4ya841","id-type":"ROR","asserted-by":"publisher"}],"name":"Medical University of Bia\u0142ystok"}],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0003-0832-6593","authenticated-orcid":false,"given":"Urszula","family":"Cwalina","sequence":"additional","affiliation":[{"id":[{"id":"https:\/\/ror.org\/00y4ya841","id-type":"ROR","asserted-by":"publisher"}],"name":"Medical University of Bia\u0142ystok"}],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0002-7036-3419","authenticated-orcid":false,"given":"Iwona","family":"Ptaszy\u0144ska-Sarosiek","sequence":"additional","affiliation":[{"id":[{"id":"https:\/\/ror.org\/00y4ya841","id-type":"ROR","asserted-by":"publisher"}],"name":"Medical University of Bia\u0142ystok"}],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0003-2807-8312","authenticated-orcid":false,"given":"Anna","family":"Niemcunowicz-Janica","sequence":"additional","affiliation":[{"id":[{"id":"https:\/\/ror.org\/00y4ya841","id-type":"ROR","asserted-by":"publisher"}],"name":"Medical University of Bia\u0142ystok"}],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0001-5845-0053","authenticated-orcid":false,"given":"Micha\u0142","family":"Szeremeta","sequence":"additional","affiliation":[{"id":[{"id":"https:\/\/ror.org\/00y4ya841","id-type":"ROR","asserted-by":"publisher"}],"name":"Medical University of Bia\u0142ystok"}],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]}],"member":"10051","published-online":{"date-parts":[[2025,11,24]]},"reference":[{"key":"ref0","unstructured":"Teresi\u0144ski G. Historia bada\u0144 w dziedzinie wypadkowo\u015bci drogowej, Arch. Med. S\u0105d. Krym., 2001; LI: 249-257"},{"key":"ref1","unstructured":"https:\/\/www.who.int\/teams\/social-determinants-of-health\/safety-and-mobility\/global-status-report-on-road-safety-2023"},{"key":"ref2","unstructured":"https:\/\/www.who.int\/publications\/i\/item\/9789241565684"},{"key":"ref3","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Goniewicz M., Nogalski A., Khayesi M., L\u00fcbek T. Pattern Of Road Traffic Injuries In Lublin County, Poland. Cent Eur J Public Health 2012; 20 (2): 116-120","DOI":"10.21101\/cejph.a3686"},{"key":"ref4","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Lee Y.Y., Fang E., Weng Y., Ganapathy S.: Road traffic accidents in children: the \u2018what\u2019, \u2018how\u2019 and \u2018why\u2019. Singapore Med J 2018; 59: 210-216","DOI":"10.11622\/smedj.2017114"},{"key":"ref5","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Batailler P., Hours M., Maza M., Charnay P.: Health status recovery at one year in children injured in a roadaccident: A cohort study. Accident Analysis and Prevention 2014; 71: 267-272","DOI":"10.1016\/j.aap.2014.06.001"},{"key":"ref6","unstructured":"Bloch-Bogus\u0142awska E., Paradowska A., Grapatyn G. Niezachowanie nale\u017cytej staranno\u015bci w opiece a gwa\u0142towne zgony dzieci. Arch. Med. S\u0105d. Krym., 2008; LVIII: 160-166"},{"key":"ref7","unstructured":"Mazur J.T., Malinowska-Cie\u015blik M., Oblaci\u0144ska A.M. Przyczyny zgon\u00f3w dzieci i m\u0142odzie\u017cy w wieku 1-19 lat w Polsce w \u015bwietle mi\u0119dzynarodowych statystyk od 2000 roku. \u201eMedycyna Wieku Rozwojowego\u201d 2017; t: 21"},{"key":"ref8","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"DiMaggio C., Durkin M. Child pedestrian injury in an urban setting: descriptive epidemiology. Acad Emerg Med. 2002; 9: 54-62","DOI":"10.1197\/aemj.9.1.54"},{"key":"ref9","unstructured":"Di Maio V. J., Di Maio D.: Medycyna s\u0105dowa. Wydanie I Polskie pod red. B. \u015awi\u0105tek i Z. Przybylskiego. 2001 Wyd. Med. Urban & Partner"},{"key":"ref10","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Goniewicz K., Goniewicz M., Paw\u0142owski W., Fiedor P. Road accident rates: strategies and programmes for improving road traffic safety. Eur J Trauma Emerg Surg. 2016; 42: 433-438","DOI":"10.1007\/s00068-015-0544-6"},{"key":"ref11","unstructured":"Korczy\u0144ska M., Kulikowska J., Celi\u0144ski R., Nowicka J., Rojek S. Stan \u201epod wp\u0142ywem substancji odurzaj\u0105cych lub psychotropowych\u201d \u2013 por\u00f3wnanie wynik\u00f3w bada\u0144 toksykologicznych z ocen\u0105 lekarsk\u0105 w materia\u0142ach Katedry i Zak\u0142adu Medycyny S\u0105dowej i Toksykologii S\u0105dowo-Lekarskiej \u015al\u0105skiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. Arch. Med. S\u0105d. Krym., 2011; LXI: 35-42"},{"key":"ref12","unstructured":"K\u0142ys M., Grzeszczuk S., Majchrzak T. Wypadki komunikacyjne ze skutkiem \u015bmiertelnym a alkohol na obszarze Ma\u0142opolski w latach 2000-2003 na podstawie materia\u0142u archiwalnego Zak\u0142adu Medycyny S\u0105dowej CM UJ w Krakowie. Arch. Med. S\u0105d. Krym., 2006; LVI: 80-85"},{"key":"ref13","unstructured":"Karski J. Statystyka wypadk\u00f3w w Polsce. S\u0142u\u017cba zdrowia, 2001; 94-95: 3089-3090"},{"key":"ref14","unstructured":"Szeremeta M., Niemcunowicz-Janica A., Sackiewicz A., Ptaszy\u0144ska-Sarosiek I.: Analiza ofiar wypadk\u00f3w komunikacyjnych w \u015bwietle materia\u0142u sekcyjnego Zak\u0142adu Medycyny S\u0105dowej w Bia\u0142ymstoku w latach 2007-2008. Arch. Med. S\u0105d. Krym., 2009; LIX: 172-176"},{"key":"ref15","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Ben-Bassat T., Avnieli S. The effect of a road safety educational program for kindergartenchildren on their parents\u2019 behavior and knowledge. Accid. Anal. and Prev. 2016; 95: 78-85","DOI":"10.1016\/j.aap.2016.06.024"},{"key":"ref16","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Johnston C., Rivara F., Soderberg R. Children in Car Crashes: Analysis of Data for Injury and Use of Restraints. Pediatrics 1994; 93: 960-965","DOI":"10.1542\/peds.93.6.960"},{"key":"ref17","unstructured":"St\u0119pniewski W., Rydzewska-Dudek M., Janica J., Za\u0142uski J. Niemcunowicz-Janica A. Ptaszy\u0144ska-Sarosiek I., Dopiera\u0142a T., Ok\u0142ota M. Szeremeta M. Analiza ofiar wypadk\u00f3w drogowych w wieku 0-18 lat w materiale sekcyjnym Zak\u0142adu Medycyny S\u0105dowej Akademii Medycznej w Bia\u0142ymstoku w latach 1997-2006. Annales Academiae Medicae Stetinensis (2007); 53 SUPPL. 2: 50-54"},{"key":"ref18","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Ludvigsson J.F., Stiris T., del Torso S. European Academy of Paediatrics Statement: Vis1ion zerofor child deaths in traffic accidents. Eur J Pediatr 2017; 176: 291-292","DOI":"10.1007\/s00431-016-2836-1"},{"key":"ref19","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Qingfeng Li, Olakunle A., Adnan A H. Children and road traffic injuries: can\u2019t the world do better? Arch Dis Child, 2016; 101: 1063-1070","DOI":"10.1136\/archdischild-2015-309586"}],"container-title":["Archives of Forensic Medicine and Criminology"],"original-title":[],"link":[{"URL":"https:\/\/ejournals.eu\/pliki_artykulu_czasopisma\/pelny_tekst\/019ab516-fe07-722d-94aa-538e0a291afd\/pobierz","content-type":"unspecified","content-version":"vor","intended-application":"similarity-checking"}],"deposited":{"date-parts":[[2025,11,24]],"date-time":"2025-11-24T13:38:10Z","timestamp":1763991490000},"score":1,"resource":{"primary":{"URL":"https:\/\/ejournals.eu\/czasopismo\/amsik\/artykul\/analysis-of-the-causes-and-circumstances-of-death-in-child-traffic-accident-victims-based-on-autopsy-material-from-the-department-of-forensic-medicine-in-bialystok-between-2002-and-2021-analiza-przyczyn-i-okolicznosci-zgonow-ofiar-wypadkow-komunikacyjnych"}},"subtitle":[],"short-title":[],"issued":{"date-parts":[[2025,11,24]]},"references-count":20,"journal-issue":{"issue":"3","published-online":{"date-parts":[[2025,11,24]]}},"URL":"https:\/\/doi.org\/10.4467\/16891716amsik.25.013.22657","relation":{},"ISSN":["0324-8267","1689-1716"],"issn-type":[{"value":"0324-8267","type":"print"},{"value":"1689-1716","type":"electronic"}],"subject":[],"published":{"date-parts":[[2025,11,24]]}}}