none 10.47481/yjad.1701819 Yildiz Technical University Yildiz Technical University 27223 187928264 419576 1767655164 10.47481 2026-01-05T23:19:40Z 2025-12-31T18:30:48Z 0 Yıldız Journal of Art and Design 2149-1755 12 31 2025 12 2 Hasan Korkmaz KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0002-2024-0971 İlhan Özkeçeci Yıldız Teknik Üniversitesi https://orcid.org/0000-0001-7078-3758 Ateşli silahların icadına kadar kullanılan çok sayıda silah türü, biçimi ve formu bulunmaktadır. Türkler için ise bu silahlar arasında hem İslam öncesi hem de sonrası dönemlerde kuvvetin ve iktidarın sembolü olarak kabul görmüş ayrı bir yeri ve önemi olan tür kılıçtır. Bu çalışmada, dünya tarihi boyunca hemen hemen tüm toplumlar tarafından kullanılmış en eski kesici silah formlarından biri olan kılıç formunun bir alt türü olan eğri kılıç, genelden özele bir indirgeme yapılarak seçkin örnekler üzerinden tanıtılmaya çalışılmıştır. “Türk kılıcı”, olarak literatüre giren bu kılıçlara, daha iyi anlaşılması inancıyla “Türk eğri kılıcı” denilmiştir. Gerektiği düzeyde tanınmayan bu eser niteliğindeki silahlara dikkat çekmek son derece önem arz etmektedir. Kendine has özellikleri ve karakteri ile diğer kılıçlar arasında fark yaratan, farklı coğrafya ve kültürlerdeki kılıçların gelişimini de etkileyen bu kılıç türünün öneminin az bilinir olması, bu çalışmanın katkı sunması hedeflenen temel sorununu teşkil etmektedir. Bu soruna katkı sunmayı hedefleyen çözüm ise; Türklerle adeta özdeşleşmiş olan bu kılıç türünün bilinirliğinin ve etki gücünün altının çizilmesi ile küçük de olsa dikkatleri üzerine çekmektir. Konu ele alınırken genel olarak kılıç adı verilen kesici silah formuna ait genel tanımlayıcı bilgilerin yanı sıra, tarihsel gelişimi, teknik özellikleri ile kültürel durumu hakkında merak konusu olan konulara da belli başlıklar altında kısaca değinilmeye çalışılmıştır. 12 31 2025 08 24 2025 53 70 10.47481/yjad.1701819 https://dergipark.org.tr/tr/doi/10.47481/yjad.1701819 Acar, Ş. (2013). Osmanlı Kılıçları. Toprak İşveren Dergisi, 98,1-19. Akay, T., & Tekir, Ş. (Edt.). (2019). Tarihe yön veren silah kılıç. İstanbul: İdeal Kültür Yayıncılık. Akdüz, S. (2011). Osmanlı silahları, silah üretim merkezleri ve literatürü tarihi. Tarih Okulu Dergisi X, 1-37. Aydın, H. (1996). Zafer meydanlarından müze vitrinlerine…Kanuni’nin Kılıçları. Tarih ve Medeniyet Dergisi, (23), 61-63. Aydın, H. (2007). Topkapı Sarayı’nda Padişah Kılıçları. El Sanatları Dergisi, (4), 28-37. Aydın, H. (2012). Sultanların Silahları (2. baskı). İstanbul: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. Ayhan, A. (2011). Topkapı Sarayı Silah Koleksiyonu (1. baskı). İstanbul: T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. Tekir, S. (2019). Harp meydanlarından tören meydanlarına: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Kılıç. Akay. T., & Tekir, Ş. (Edt.). Tarihe Yön Veren Silah Kılıç içinde (161-165). İstanbul: İdeal Kültür Yayıncılık. Atalay, B. (1985-1986). Divanu Lugati't-Türk tercümesi (1-4. Ciltler). Türk Tarih Kurumu Yayınları. Baykara, T. (2019). Benzersiz Tasarım Eşsiz Türk Kılıcı Yatağan.Denizli: Denizli Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları. Bikkul, A. U. (1957). Topkapı Sarayı Silah Müzesindeki Eserler. Türk Etnografya Dergisi, (2), 35-52. Bikkul, A. U. (1962). Topkapı Sarayı Müzesindeki Türk Kılıçları Üzerinde Bir İnceleme. Türk Etnografya Dergisi, (4), 20-28. Eralp, T. N. (1993). Tarih Boyunca Türk Toplumunda Silah Kavramı ve Osmanlı İmparatorluğunda Kullanılan Silahlar. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. Erginsoy, Ü. (1978). İslam Maden Sanatının Tarihsel Gelişimi (Başlangıcından Anadolu Selçuklularının Sonuna Kadar). İstanbul: Kültür Bakanlığı Yayınları :265 Türk Sanat Eserleri Dizisi:4. Genç, U. (2015). Hisart Müzesinde Sergilenen Selçuklu Kılıçları. Osman KUNDURACI- Ahmet AYTAÇ (Edt.). V. Uluslararası Türk Sanatı, Tarihi ve Folkloru Kongresi/Sanat Etkinlikleri. 13-16 April 2016. Komrat/MOLDOVA. (s.85-95). Güler, H. (2019). Memluk kılıcı. Akay, T., & Tekir, Ş. (Edt.). Tarihe Yön Veren Silah Kılıç içinde (223-243). İstanbul: İdeal Kültür Yayıncılık. Horoz, K. (2013). Türk Kılıcının Bin Yılı: MS VIII.-XVIII. Yüzyıllar. Yeni Bir Askeri Tarih Özlemi: Savaş̧, Teknoloji ve Deneysel Çalışmalar. ed. Kahraman Ş. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul. 42-56. Öcal, S. (2019). Kılıç. Akay, T., & Tekir, Ş. (Edt.). Tarihe Yön Veren Silah Kılıç içinde (15-30). İstanbul: İdeal Kültür Yayıncılık. 10.1501/Dtcfder_0000000282 Ögel, B. (1948). Türk Kılıcının Menşe ve Tekamülü Hakkında, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, S.5, C.6, 431-460. Özer, U. (1971). Türk Kılıcı “Maddeleşmiş Kültür Örneği Olarak”. Yayınlanmamış Lisans Tezi. İ.Ü. Edebiyat Fakültesi Sosyal Antropoloji ve Etnoloji Bölümü 10.15247/dev.95 Tanrıbuyurdu, G. (2012). “Klasik Türk Şiirinde “Kılıç̧ Duası”, Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 9, 139-166. Temizkan, A. (2019). Kafkas Kılıçlar: Eğri Kılıç ve Şaşka. T., & Tekir, Ş. (Edt.). Tarihe Yön Veren Silah Kılıç içinde (199-222). İstanbul: İdeal Kültür Yayıncılık. Tezcan, T. (1983). Silahlar, Yapı ve Kredi Bankası Kültür ve Sanat Hizmetlerinden, (9). İstanbul. TDV İslam Ansiklopedisi. (2002). Kılıç. (Nebi Bozkurt, Yaz.). TDV İslam Ansiklopedisi (Cilt 25, s. 405-408). Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı. Ünsal, Y. (1966). Türk Kılıç̧ Ustaları. Türk Etnografya Dergisi, (7-8), 59-98. Yıldız, B. (2020). Hunlardan Osmanlı Dönemine: Türk (Eğri) Kılıcın Gelişim Süreci. Harp Tarihi Dergisi, (2), 59-110. Yüksel, A. & Güven. O. (2019). Osmanlı Padişahlarının Keskin Bir Hediyesi Olarak Kılıç. T., & Tekir, Ş. (Edt.). Tarihe Yön Veren Silah Kılıç içinde (109-128). İstanbul: İdeal Kültür Yayıncılık. Horoz, K., Türk kılıçcılığı. https://www.cebehane.com/pgs/turk-kilici.html (26.04.2025) Horoz, K., Namlu dinamiği üzerine. https://www.cebehane.com/pgs/namlu-dinamigi-uzerine.html (26.04.2025) Görsel Kaynakça: Aşağıda belirtilen görseller dışındaki tüm görseller: M.S.İ.B. Arşivi, 2024. Görsel 3: https://www.lakesidetrader.com/item.php?ID=32342 (25.04.2025) Görsel 4: Yıldız, 2020, s.66 Görsel 10: https://tarihvearkeoloji.blogspot.com/2020/10/turcae-turks-scythians.html (28.04.2025) Görsel 11-12: Baykara, 2019, s.68,84 10.2307/1189871 Görsel 13-14: Ögel, 1948, s.439, 445 Görsel 15: Genç, 2015, s.17 10.1353/art.2011.0005 Görsel 19,21: Ayhan, 2011, s.116, s.114 Görsel 22: https://www.worthpoint.com/worthopedia/genuine-ancient-proto-roman-gladius-1728029461 (26.04.2025) 10.1080/10220461.2019.1591734 Görsel 25-26: Baykara, 2019, s.171,172 Görsel 27: Acar, 2013, s.15 Görsel 28: https://www.cebehane.com/pgs/dimiski-efsanesi.html (26.04:2025)