{"status":"ok","message-type":"work","message-version":"1.0.0","message":{"indexed":{"date-parts":[[2026,7,8]],"date-time":"2026-07-08T22:18:18Z","timestamp":1783549098908,"version":"3.55.0"},"reference-count":26,"publisher":"Istanbul Medeniyet University","issue":"10","content-domain":{"domain":[],"crossmark-restriction":false},"short-container-title":["Medeniyet Belleten"],"accepted":{"date-parts":[[2026,3,25]]},"abstract":"<jats:p xml:lang=\"tr\">Bu \u00e7al\u0131\u015fma, Karab\u00fck ili Eskipazar il\u00e7esindeki Hadrianoupolis Antik Kenti'nde bulunan \"D\u00f6rt Nehir Kilisesi\" zemin mozaiklerini ikonografik ve teolojik perspektiften ele almaktad\u0131r. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n odak noktas\u0131n\u0131, Kutsal Kitap\u2019\u0131n Yarat\u0131l\u0131\u015f (Genesis 2:10-14) b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde betimlenen Phison, Geon, Euphrates ve Tigris nehirlerinin personifikasyonlar\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Makalede, s\u00f6z konusu tasvirlerin dekoratif i\u015flevlerinin \u00f6tesinde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 muhtemel teolojik anlamlar tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Y\u00f6ntem olarak, arkeolojik bulgular\u0131n Yahudi tefsir gelene\u011fi (Saadya Gaon) ve Patristik D\u00f6nem Kilise Babalar\u0131n\u0131n (Ambrosius, Augustinus, Hieronymus) yorumlar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 disiplinler aras\u0131 bir yakla\u015f\u0131m benimsenmi\u015ftir. \u0130nceleme sonucunda, nehir personifikasyonlar\u0131n\u0131n Hristiyan teolojisindeki temel erdemleri (adalet, cesaret, itidal, basiret) sembolize ediyor olabilece\u011fine dair g\u00fc\u00e7l\u00fc veriler ortaya konulmu\u015ftur. Mozaiklerdeki bereket boynuzu ve bal\u0131k fig\u00fcrlerinin vaftiz ve ilahi bolluk gibi kavramlarla ili\u015fkili oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca Malta Ha\u00e7\u0131 gibi sembollerin varl\u0131\u011f\u0131, Pagan inan\u00e7lar\u0131ndan Hristiyanl\u0131\u011fa ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecindeki k\u00fclt\u00fcrel s\u00fcreklili\u011fin bir yans\u0131mas\u0131 olarak yorumlanm\u0131\u015ft\u0131r. Hadrianoupolis mozaikleri, mevcut literat\u00fcr \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Anadolu\u2019da Eski Ahit ikonografisini bu detayda yans\u0131tan nadir \u00f6rneklerden biri olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Sonu\u00e7 olarak bu \u00e7al\u0131\u015fmayla, Erken Bizans sanat\u0131nda teolojik anlat\u0131n\u0131n g\u00f6rsel bir ara\u00e7 olarak nas\u0131l konumland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair bir model sunulmas\u0131 ama\u00e7lanmaktad\u0131r.<\/jats:p>","DOI":"10.60051\/medbel.1887549","type":"journal-article","created":{"date-parts":[[2026,7,2]],"date-time":"2026-07-02T22:30:35Z","timestamp":1783031435000},"page":"43-61","source":"Crossref","is-referenced-by-count":0,"title":["Arkeoloji, Din ve Sanat\u0131n Kesi\u015fimi: Hadrianoupolis \/ D\u00f6rt Nehir Kilisesi Mozaiklerinde Yarat\u0131l\u0131\u015f, 2:10-14\u2019\u00fcn \u0130konografik ve Teolojik Yorumu"],"prefix":"10.60051","volume":"6","author":[{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0009-0000-7624-3816","authenticated-orcid":false,"given":"Nurg\u00fcl","family":"\u00d6zer Uras","sequence":"first","affiliation":[{"name":"KARAB\u00dcK \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130"}],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]},{"ORCID":"https:\/\/orcid.org\/0000-0003-2546-2810","authenticated-orcid":false,"given":"Mustafa","family":"G\u00f6regen","sequence":"additional","affiliation":[{"name":"KARAB\u00dcK \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130, \u0130LAH\u0130YAT FAK\u00dcLTES\u0130"}],"role":[{"vocabulary":"crossref","role":"author"}]}],"member":"26005","published-online":{"date-parts":[[2026,7,3]]},"reference":[{"key":"ref1","unstructured":"Chabad.Org. \u201cWhere Are the Four Rivers that Come from Eden?\u201d. Eri\u015fim 14 Ocak 2025."},{"key":"ref2","unstructured":"https:\/\/www.chabad.org\/parshah\/article_cdo\/aid\/3082157\/jewish\/Where-Are-the-Four-Rivers-that-Come-from-Eden.htm"},{"key":"ref3","unstructured":"Cumal\u0131o\u011flu, Asl\u0131, G\u00fclseren \u015eahin Kan - Sami Patac\u0131. \u201cHadrianoupolis \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n Paphlagonia Arkeolojisine Katk\u0131lar\u0131\u201d. Arkeoloji'de B\u00f6lgesel \u00c7al\u0131\u015fmalar Sempozyum Bildirileri. ed. D. Burcu Erciyas. 187-208. \u0130stanbul: Ege Yay\u0131nlar\u0131, YAS 4. Bask\u0131, 2014."},{"key":"ref4","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Di Serio, C. \u201cThe Indian River that Flows from Paradise\u201d. Studia Ceranea 12 (2022), https:\/\/doi.org\/10.18778\/2084-140X.12.22","DOI":"10.18778\/2084-140X.12.22"},{"key":"ref5","unstructured":"Do\u011fan, Ezgig\u00fcl. Eski Yak\u0131ndo\u011fu'da Nehirler. Kahramanmara\u015f: Kahramanmara\u015f S\u00fct\u00e7\u00fc \u0130mam \u00dcniversitesi, Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc Tarih Ana Bilim Dal\u0131, Y\u00fcksek Lisans Tezi, 2015."},{"key":"ref6","unstructured":"Eliade, Mircea. Dinler Tarihine Giri\u015f. \u00e7ev. Lale Arslan \u00d6zcan. \u0130stanbul: Alfa Yay\u0131nlar\u0131, 4. Bas\u0131m, 2022."},{"key":"ref7","unstructured":"Esin, Emel. \u201cAmuderya\u201d. T\u00fcrkiye Diyanet Vakf\u0131 \u0130sl\u00e2m Ansiklopedisi. 98-99. \u0130stanbul: TDV Yay\u0131nlar\u0131, 3. Bask\u0131, 1991. 06 Ocak 2025. https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/amuderya"},{"key":"ref8","unstructured":"Fr. Kevin Ang, Fr. Kevin Ang. \u201cBasilica of St. John Lateran, Baptistery, Scala Sancta\u201d. Eri\u015fim 21 Mart 2025. \nhttps:\/\/www.fatherkenny.com\/en\/blog\/lateran"},{"key":"ref9","unstructured":"Gaon, Sa'adya. Tefs\u00eeru\u2019t-Tevr\u00e2t bi\u2019l-Arabiyye: Tevrat (Tora) Tefsiri. \u00e7ev. Nuh Arslanta\u015f. 2 Cilt. \u0130stanbul: T\u00fcrkiye Yazma Eserler Kurumu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Yay\u0131nlar\u0131 ; 112. Din ilimleri serisi ; 18, 1. Bas\u0131m, 2018."},{"key":"ref10","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Karademir , Tu\u011f\u00e7e. \u201cBizans D\u00f6nemi Ta\u015f Eserlerinde Refrigerium Sahneleri\u201d. Troya Academy Dergisi 6\/1 (Ocak 2021), https:\/\/doi.org\/10.31454\/troyacademy.894348","DOI":"10.31454\/troyacademy.894348"},{"key":"ref11","unstructured":"Kutsal Kitap: Eski ve Yeni Antla\u015fma (Tevrat, Zebur, \u0130ncil). \u0130stanbul: Kitab\u0131 Mukaddes \u015eirketi Yay\u0131nlar\u0131, 2001."},{"key":"ref12","unstructured":"K\u00fc\u00e7\u00fcksipahio\u011flu, Birsel. \u201cNinev\u00e2\u201d. T\u00fcrkiye Diyanet Vakf\u0131 \u0130sl\u00e2m Ansiklopedisi. 136-137. \u0130stanbul: TDV Yay\u0131nlar\u0131, 33. \nBask\u0131, 2007. 13 Ocak 2025. https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/nineva"},{"key":"ref13","unstructured":"Ni\u015fanyan S\u00f6zl\u00fck, Ni\u015fanyan S\u00f6zl\u00fck. \u201cApotropeik\u201d. Eri\u015fim 05 Ocak 2025 tarihinde eri\u015fildi. https:\/\/www.nisanyansozluk.com\/"},{"key":"ref14","unstructured":"\u00d6zt\u00fcrk, Levent. \u201cEtiyopya\u201d. T\u00fcrkiye Diyanet Vakf\u0131 \u0130sl\u00e2m Ansiklopedisi. 491-496. \u0130stanbul: TDV Yay\u0131nlar\u0131, 11. Bask\u0131, 1995. 07 Ocak 2025. https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/etiyopya"},{"key":"ref15","unstructured":"Patac\u0131, Sami, Ali Kaz\u0131m \u00d6z - Erg\u00fcn Lafl\u0131. \u201cPaphlagonia Hadrianoupolis\u2019i Mozaik Buluntular\u0131: \u00d6n De\u011ferlendirmeler\u201d. Journal of Mosaic Research 5 (2012), 163-172."},{"key":"ref16","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Quadriformisratio. \u201cThe Garden Of Eden\u201d. Eri\u015fim 15 \u015eubat 2025.","DOI":"10.33212\/cfp.v15n1.2025.54"},{"key":"ref17","unstructured":"https:\/\/quadriformisratio.wordpress.com\/2013\/07\/01\/the-garden-of-eden\/\nRadday, Yehuda T. \u201cThe Four Rivers of Paradise\u201d. National Association of Professors of Hebrew (NAPH) 23\/(1982), 23-31."},{"key":"ref18","unstructured":"Rohl, David M. A Test of Time Vol.2 Legend : The Genesis of Civilisation. London: Arrow Books Limited, 1999.\nTek\u00e7am, Tamay. Arkeoloji S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc. \u0130stanbul: Alfa Yay\u0131nlar\u0131, 3. Bas\u0131m, 2022."},{"key":"ref19","unstructured":"Toprak, Bilal. Din Arkeolojisi ve G\u00f6bekli Tepe Disiplinleraras\u0131 Ele\u015ftirel Bir Yakla\u015f\u0131m. \u0130stanbul: MilelNihal Yay\u0131nlar\u0131, 2. Bas\u0131m, 2022."},{"key":"ref20","unstructured":"Tuncel, Metin. \u201cF\u0131rat\u201d, T\u00fcrkiye Diyanet Vakf\u0131 \u0130sl\u00e2m Ansiklopedisi. 31-33. \u0130stanbul: TDV Yay\u0131nlar\u0131, 13. Bask\u0131, 1996. 13 Ocak 2025. https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/firat"},{"key":"ref21","unstructured":"Tutkovski, Mishko. \u201cFrom Pagan River Gods to the Christian Rivers of Paradise: Personifications of the Four River of Paradise on Early Christian Mosaics\u201d. Proceedings of the 14th Conference of AIEMA: Nicosia 15-19 October 2018 2\/(2023), 432-446."},{"key":"ref22","doi-asserted-by":"crossref","unstructured":"Verim, Ercan - Ersin \u00c7elikba\u015f. \u201cHadrianopolis Kiliseleri Zemin Mozaiklerindeki Ha\u00e7 ve Ha\u00e7vari Motifler\u201d. Journal of Mosaic Research 16 (Agustos 2023), 10.26658\/jmr.1376869","DOI":"10.26658\/jmr.1376869"},{"key":"ref23","unstructured":"Verim, Ercan. \u201cD\u00f6rt Nehir Kilisesi (Kilise B)\u201d. Karab\u00fck-Eskipazar Paphlagonia Hadrianoupolis\u2019i (2010-2014 Sezonlar\u0131). ed. Vedat Kele\u015f vd. 45-88. Ankara: Bilgin K\u00fclt\u00fcr Sanat Yay\u0131nlar\u0131, 2021."},{"key":"ref24","unstructured":"Verim, Ercan. \u201cPaphlagonia\u2019da Bir Piskoposluk Merkezi: Hadrianoupolis Antik Kenti\u201d. Uluslararas\u0131 Ge\u00e7mi\u015ften G\u00fcn\u00fcm\u00fcze Karab\u00fck ve \u00c7evresinde Dini, \u0130lmi ve K\u00fclt\u00fcrel Hayat Sempozyumu. ed. Ayhan I\u015f\u0131k vd. 276-289. Karab\u00fck: Karab\u00fck \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131, 11-12 Ekim 2019."},{"key":"ref25","unstructured":"Y\u0131ld\u0131z, Muharrem. \u201cSemav\u00ee Dinlerde Dicle ve F\u0131rat Hakk\u0131ndaki Bilgiler Ve G\u00fcn\u00fcm\u00fcze Yans\u0131yan Ger\u00e7ekler\u201d. Journal Of Qafqaz University 39(4\/9)\/S. 31 (2011), 50-61."},{"key":"ref26","unstructured":"Zaqzuq, A. - M. Piccirillo. \u201cThe Mosaic Floor of The Church of The Holy Martyrs at Tayibat Al-Imam \u2013 Hamah, In Central Syria\u201d. Liber Annuus 49 7\/36 (1999), 443-464."}],"container-title":["Medeniyet K\u00fclt\u00fcrel Ara\u015ft\u0131rmalar Belleteni"],"original-title":[],"language":"tr","deposited":{"date-parts":[[2026,7,8]],"date-time":"2026-07-08T21:42:22Z","timestamp":1783546942000},"score":1,"resource":{"primary":{"URL":"https:\/\/dergipark.org.tr\/tr\/doi\/10.60051\/medbel.1887549"}},"subtitle":[],"short-title":[],"issued":{"date-parts":[[2026,7,3]]},"references-count":26,"journal-issue":{"issue":"10","published-online":{"date-parts":[[2026,7,3]]}},"URL":"https:\/\/doi.org\/10.60051\/medbel.1887549","relation":{},"ISSN":["2792-0348"],"issn-type":[{"value":"2792-0348","type":"electronic"}],"subject":[],"published":{"date-parts":[[2026,7,3]]}}}